«Արդյո՞ք ԵՄ-ն անհնարինն է խոստացել Երևանին»

Հայաստանը և Եվրամիությունը խորացրել են համագործակցությունը։ Փաստաթուղթը ստորագրել են ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը և ԵՄ արտաքին գործերի գերագույն ներկայացուցիչ Կայա Կալլասը։ Նոր առաջնահերթությունների թվում են արդարադատության բարեփոխումները, էներգետիկ անվտանգությունը և համագործակցությունը անվտանգության ու պաշտպանության ոլորտներում, գրում է trtrussian.com–ն։ «Ռազմավարական օրակարգը սահմանում է առաջիկա տարիների համար ընդհանուր տեսլական և արձագանքում է Հայաստանի արտահայտած ցանկությանը ամրապնդել կապերը Եվրամիության հետ», - ասվում է դիվանագետների հայտարարության մեջ։

Սակայն Բրյուսելը միայն խոսքերով չի սահմանափակվել։ ԵՄ-ն 500 միլիոն եվրո կներդնի Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության և դիվերսիֆիկացիայի ամրապնդման գործում։ Միջոցները կօգտագործվեն Երևանն ու Թբիլիսին կապող էլեկտրահաղորդման գծի կառուցման համար։ «Ինչո՞ւ։ Որպեսզի դուք ավելի ու ավելի քիչ կախված լինեք ռուսական էներգիայից», - բացատրել է ԵՄ ընդլայնման հարցերով գերագույն հանձնակատար Մարթա Կոսը։

Եվրոպական երկրները նաև լրացուցիչ 15 միլիոն եվրո կհատկացնեն «խաղաղությունը պահպանելու և Հայաստանի դիմադրողականությունը բարձրացնելու համար»։ Այդ գումարը կօգտագործվի ականազերծման սարքավորումներ գնելու և մասնագետների պատրաստման համար։ «Միևնույն ժամանակ, Հայաստանը բախվում է այլ մարտահրավերների։ Ռուսաստանը և նրա միջնորդները արդեն իսկ ակտիվացնում են ապատեղեկատվական արշավները Հայաստանում հաջորդ տարվա խորհրդարանական ընտրություններից առաջ։ Մենք տեսնում ենք նույն ցանցերը, որոնք ակտիվ էին Մոլդովայում, ուստի ռազմավարությունը նույնն է», - նաև հայտարարել է Կալլասը։

Ակնհայտ է, որ այս իրավիճակում յուրաքանչյուր կողմ հետապնդում է իր շահերը։ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կանգնած է նախընտրական արշավի առջև։ Խորհրդարանական ընտրությունները նախատեսված են հաջորդ տարվա հուլիսին, իսկ նրա վարկանիշը տատանվում է մոտ 10%-ի սահմաններում։ Բրյուսելի աջակցությունը, անկասկած, օգտակար կլիներ այս իրավիճակում։ Բայց արդյո՞ք Բրյուսելը կկարողանա իրականում կատարել իր խոստումները։ Քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն է այս մասին խոսել իր հարցազրույցում։

— Ի՞նչ են ցույց տալիս ԵՄ-ի և Հայաստանի նոր առաջնահերթությունները։

– Միրզոյանի Բրյուսել կատարած այցը հաստատեց անցյալ տարվա ապրիլին ստորագրված համաձայնագրերը, այն ժամանակ, հիշեցնենք, ներգրավված էր նաև ամերիկյան կողմը։ Այս իրադարձությունը նաև ցույց է տալիս ԵՄ-ի հետաքրքրությունը շարունակելու այն աջակցությունը, որը Բրյուսելը նախկինում ցուցաբերել է Հայաստանին։

— Ի՞նչ շահեր են հետապնդում կողմերը։

— Իրոք, ներկայիս պայմաններում հայ դիվանագետի Բրյուսել կատարած այցը պետք է դիտարկել նաև Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակի պրիզմայով։ Այն մեծապես պայմանավորված է Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական և արտաքին քաղաքական ուղեգծին ԵՄ-ի աջակցությունը վերահաստատելու ցանկությամբ։ Ներկայումս երկրում տեղի է ունենում ընդդիմադիր ուժերի համախմբում կառավարության դեմ, և այդ ֆոնին Հայաստանի իշխանությունները ավելի ու ավելի են խոսում առաջիկա ընտրություններում արտաքին միջամտության հնարավոր փորձերի մասին, այդ թվում կիբերգործողությունների միջոցով։

Այս առումով ԵՄ-ն փաստացիորեն առաջարկում է Փաշինյանին և նրա կաբինետին օգնություն նման սպառնալիքները կանխելու գործում։ Հայաստանի իշխանությունները բազմիցս են հայտարարել, որ նմանատիպ գործողություններ են ակնկալում Մոսկվայից։ Մինչդեռ, ավանդաբար ռուսամետ համարվող ընդդիմությունը պնդում է Ռուսաստանի հետ ավելի սերտ համագործակցության անհրաժեշտության վրա։ Այս ամենն էլ Երևանին մղում է այն եզրակացության, որ Մոսկվան կարող է գործնականում աջակցել ընդդիմությանը կիբերհարձակումների միջոցով ազդելով ընտրական համակարգի վրա։ Եվրամիությունն, իր հերթին, փորձում է օգտագործել իրավիճակը Հայաստանում իր դիրքերը ամրապնդելու և նմանատիպ սցենարների իրականացումը կանխելու համար, եթե դրանք իսկապես հնարավոր են։ Այսպիսով, Բրյուսելը հաստատել է իր աջակցությունը Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությանը և ցույց է տալիս, որ ԵՄ-ն առաջիկա քաղաքական պայքարում խաղադրույքներ է կատարելու Փաշինյանի վրա։

— Հնարավո՞ր է նվազեցնել Երևանի էներգետիկ կախվածությունը։

— Այստեղ հնարավորությունները օբյեկտիվորեն սահմանափակ են։ Կարճաժամկետ հեռանկարում ռուսական էներգամատակարարումից հրաժարվելը անհնար է, դա պահանջում է նոր ենթակառուցվածքներ և նոր խողովակաշարեր։ Տեսականորեն, երթուղիները կարող են անցնել Իրանով կամ Ադրբեջանով։ Հայաստանն արդեն որոշակի ծավալի գազ է ստանում Իրանից, բայց գործող խողովակաշարի հզորությունը սահմանափակ է։ Դա կարող է մեծացվել, բայց ԵՄ-ն դժվար թե ողջունի ռուսական գազի փոխարինումը իրանական գազով, հատկապես որ իրանական գազը զգալիորեն ավելի թանկ է և չի ենթարկվում Ռուսաստանի հետ հարաբերություններին վերաբերող ԵԱՏՄ կանոնակարգերին։ Ադրբեջանից գազի մատակարարումները նույնպես հնարավոր են միայն տեսականորեն, դա պահանջում է մայրուղային գազատարի կառուցում։ Ո՞վ կֆինանսավորի այն և ինչպե՞ս պետք է այն կառուցվի, մնում է անհասկանալի։ Հետևաբար, Հայաստանին Ռուսաստանից էներգետիկ կախվածությունից ազատելու մասին խոսակցությունները առայժմ հիմնականում միայն ենթադրական են, չնայած երկարաժամկետ հեռանկարում դա անհնար չէ։

ԵՄ-ն կարող է խորհուրդներ և առաջարկություններ տալ Երևանին, բայց առանց իրական ենթակառուցվածքային քայլերի քիչ հավանական է, որ դրանք գործնական կամ իրագործելի լինեն։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am