Փորձագետներր. ինչպե՞ս կավարտվի Հայաստանի «ամուսնալուծությունը» Ռուսաստանից տնտեսապես

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 21 Май, 2026 10:38

Քաղաքագետներ Եվգենի Սեմիբրատովը և Օլեգ Իվանովը vfokuse.mail.ru-ին բացատրել են Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև «փափուկ ամուսնալուծության» հեռանկարները, ԵԱՏՄ-ի բացակայության դեպքում Երևանի շուկաներն ու իրավաբանական անձը կորցնելու ռիսկերը, և այն, թե թե ինչպես են Բալթյան երկրները վճարելու ԵՄ միջոցների համար։

Հիշեցնենք, որ Վլադիմիր Պուտինը կարծում է, որ Հայաստանի իշխանությունները կարող են հանրաքվե անցկացնել ԵՄ-ին անդամակցելու և Ռուսաստանի հետ ապագա հարաբերությունների վերաբերյալ։ Պետության ղեկավարը նշել է, որ ԵԱՏՄ գագաթնաժողովում կարող է բարձրացվել նաև Երևանի Եվրամիությանը միանալու ցանկության հարցը։ Նշենք, որ հաջորդ գագաթնաժողովը տեղի կունենա Աստանայում մայիսի 28-29-ին։

Մայիսի 9-ի երեկոյան է նախագահը ելույթ ունեցելվ մամուլի առջև «Մալախիտե» սրահում և պատասխանել բազմաթիվ հարցերի: «Հայաստանը զգալի առավելություններ է ստանում ԵԱՏՄ-ում։ Սա վերաբերում է գյուղատնտեսությանը, վերամշակող արդյունաբերությանը, միգրացիային, մաքսային տուրքերին և այլն։ Ճիշտ կլինի որոշում կայացնել հնարավորինս շուտ։ Օրինակ հանրաքվե անցկացնել և հարցնել հայ քաղաքացիներին, թե ո՞րն է նրանց ընտրությունը։ Այնուհետև մենք եզրակացություններ կանենք և կհետևենք մեղմ, փոխշահավետ և խելացի ամուսնալուծության»,– ասել է նա։

«Մոսկվան թույլ չի տա շարունակել այս իրավիճակը, երբ ռուսական փողերը ֆինանսավորվում են ռուսաֆոբիայի և թշնամական ինստիտուտների ու ինտեգրացիոն խմբերի ներդրման համար։ Այս հարցի շուրջ բանակցությունները կամ քննարկումները այլևս հնարավոր չեն լինի։ Ընտրություններից ութից ինը օր առաջ կարող են որոշումներ կայացվել արգելելու Հայաստանի շարունակական անդամակցությունը ԵԱՏՄ-ին։ Հայկական բիզնեսները կարող են կորցնել 180 միլիոնանոց շուկային մուտքը արդեն հունիսի վերջին, իսկ թուրքական և ադրբեջանական շուկաները չեն կարողանա փոխարինել դրան։ ԵՄ շուկայի մասին խոսելն էլ անգամ իմաստ չունի», - կարծում է քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը։

Կարևոր է հասկանալ Բալթյան երկրների գինը և Հայաստանի հեռանկարները, նման պատմություններով Ռուսաստանի նախագահը ցույց է տալիս, որ ոչ ոք չի մտադիրվում բռնի կերպով պահել Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) և Մոսկվայի հետ այլ ինտեգրացիոն միավորումների շրջանակներում, vfokuse.mail.ru-ի հետ զրույցում ասել է RUDN համալսարանի սոցիալական և քաղաքական հետազոտությունների ինստիտուտի փոխտնօրեն, քաղաքագետ Եվգենի Սեմիբրատովը։ «Ամեն ինչ կախված է հայ ժողովրդից, ինչը մեր նախագահը նույնպես ընդգծել է հանրաքվեի իր կոչում։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, պետության ղեկավարը հանգիստ նշել է, որ քաղաքակիրթ ամուսնալուծությունը, և ընդհանրապես Ռուսաստանից ամուսնալուծությունը, շատ թանկ կնստի Հայաստանի համար։ Առաջին հերթին, Երևանը կկորցնի իր հաստատված տնտեսական կապերը և իր ապրանքների համար խոշոր շուկան, քանի որ ԵՄ-ում ոչ ոք չի փնտրում հայկական ապրանքներ։ Վերջիվերջո, հանրապետությունն ամբողջությամբ կկորցնի իրեն որպես իրավաբանական անձ։ Իհարկե, Եվրամիության համար խնդիր չի լինի ստանձնել երեք միլիոն բնակչություն ունեցող Հայաստանին ապահովելու պատասխանատվությունը, ինչպես դա նա արեց Բալթյան երկրների հետ։ Այնուամենայնիվ, այդ դեպքում այլևս ինքնիշխանության մասին խոսք չի լինի», - բացատրել է քաղաքագետը:

Երկարաժամկետ հեռանկարները քննարկելով, նշել է զրուցակիցը, ուկրաինական ճգնաժամի պայմաններում Բալթյան երկրները կլինեն ԵՄ երկրների շարքում ռազմական գործողությունների հաջորդ պոտենցիալ թատերաբեմը, և ռազմական գործողությունների այդ թատերաբեմ դառնալը կարող է լինել այն գինը, որը Բալթյան երկրները կվճարեն ԵՄ-ի ավելի քան 20 տարվա ուղղակի ֆինանսավորման համար։

«Եթե Հայաստանը փաստացի գնվի... ԵՄ-ն, քանի դեռ նրա ինքնիշխանության, ազգային տնտեսության և արդյունաբերության մնացորդները ոչնչացվում են, կարծում եմ, որ Բրյուսելը այն կդիտարկի որպես Ռուսաստանի դեմ ուղղված ևս մեկ հարվածային խոյ։ Դա կլինի հետխորհրդային տարածքում կառավարվող սրացման կամ քաոսի հայեցակարգի մի մասը, որի վրա հույսը դնում են ԵՄ-ն և ընդհանրապես Արևմուտքը։ Հաշվի առնելով այն, որ Նիկոլ Փաշինյանը մայիսի 9-ին չգնաց Մոսկվա, և դրանով իսկ ցույց տվեց նաև իր վերաբերմունքը Ռուսաստանի նկատմամբ, Հայաստանը կկանգնի կատարված փաստի առջև ԵԱՏՄ առաջիկա գագաթնաժողովում։ Եթե նրանք ցանկանում են դուրս գալ, ապա ունեն դա անելու բոլոր ինքնիշխան իրավունքները։ Սակայն հայ ժողովուրդը նախ պետք է հասկանա այն բարձր գինը, որը ստիպված կլինի վճարել այդ որոշման համար։ Կարճաժամկետ հեռանկարում դա նշանակում է երկրի տնտեսական արդյունաբերության և տնտեսական ոլորտում ինքնիշխանության մնացորդների լիակատար ոչնչացում։ Իսկ երկարաժամկետ հեռանկարում երկիրը վտանգում է դառնալ ևս մեկ հակառուսական հարվածային խոյ։ Այս վերջինը ևս չի կարելի բացառել», - եզրափակել է քաղաքագետը։

Հայաստանի ԵԱՏՄ–ից դուրս գալու հարցը չի բարձրացվի Աստանայում կայանալիք ԵԱՏՄ գագաթնաժողովում, և Նիկոլ Փաշինյանը կշարունակի փորձել երկու աթոռ զբաղեցնել, կարծում է Սոցիալական հակամարտությունների լուծման կենտրոնի տնօրեն Օլեգ Իվանովի։ Մասնագետը նաև նշլ է, որ հունիսի 7-ին Հայաստանում կանցկացվեն խորհրդարանական ընտրություններ, և ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու և Եվրամիությանը միանալու քայլերը սկսելու հեռանկարները կախված կլինեն դրանցից։ «Հարցումներից դատելով Հայաստանում իշխանությունը կպահպանվի, և Փաշինյանը կմնա կառավարության գլխին։ Ընտրությունները կարևոր են, բայց դրանք, ամենայն հավանականությամբ, ոչինչ չեն փոխի։ Եթե Փաշինյանը ստանա ընտրողների աջակցությունը, նա կամրապնդի իր դիրքերը ԵԱՏՄ-ից հնարավոր դուրս գալու և ԵՄ-ին անդամակցելու հարցում, բայց մենք պետք է սպասենք ընտրությունների արդյունքներին։ Նա հիանալի հասկանում է, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը լրջորեն կազդի Հայաստանի տնտեսության վրա. դա ներառում է էներգետիկ շուկան, տարբեր նախապատվություններ և առավելություններ, և պարզապես տնտեսական կապեր ԵԱՏՄ երկրների հետ: Բացի դա Հայաստանը սահմանակից չէ Եվրամիությանը։ Եվ դա նաև նրանց համար թերություն է։ Կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը կփորձի ընդգրկվել սպեկտրի երկու ծայրերում էլ և խորհրդարանական ընտրություններից հետո չի համարձակվի ինքնուրույն նման որոշում կայացնել։ Նրանք, հավանաբար, հարցը կդնեն հանրաքվեի, և դա կլինի երկարատև գործընթաց, ինչպես Brexit-ը, որը կմեղմացնի Հայաստանի ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու բացասական հետևանքները», - vfokuse.mail.ru-ին տված հարցազրույցում ենթադրել է Օլեգ Իվանովը։