«Ցտեսություն Հայաստան, կամ Անդրկովկաս, որը մենք կորցրինք»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Վերջապես եկավ այն օրը, երբ Հայաստանը կատարեց իր ընտրությունը։ Նիկոլ Փաշինյանը, Մոսկվայի կոշտ վերջնագրից հետո, կայացրեց, թերևս, իր համար միակ ճիշտ որոշումը, այն է գնալ ԵՄ, գրում է proza.ru–ն։ Այո, Մոսկվայի համար նա միշտ օտար էր, իշխանության գալով հեղափոխության միջոցով, թեկուզ թավշյա, նա լրջորեն բարդացրեց Մոսկվայի և Երևանի միջև հարաբերությունները։ Հայաստանը վիրավորվել է, և դա պայմանավորված էր Ռուսաստանի թույլ արձագանքով Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմում, որը իսկական աղետ դարձավ հայ ժողովրդի համար։ Այո, Լեռնային Ղարաբաղը պաշտոնապես չճանաչվեց Երևանի կողմից որպես Հայաստանի մաս կամ անկախ պետություն։ Եվ բոլոր միջազգային նորմերով ո՛չ Ռուսաստանը, ո՛չ էլ, առավել ևս, ՀԱՊԿ-ը, չէին կարող միջամտել այդ հակամարտությանը։ Բայց, թերևս, պետք էր միջամտել։ Բայց... մենք չափազանց խելացի էինք և վախենում էինք Թուրքիայի հետ բարդություններից, ով անհրաժեշտ էր սիրիական հարցում, պետք չէր հակամարտություն Ադրբեջանի հետ, պետք էր պահպանել նրա հետ բարեկամական հարաբերությունները։ Մենք չափազանց խելացի էինք, և արդյունքում մենք ինքներս մեզ գերազանցեցինք, մեր ազդեցությունը Անդրկովկասում լրջորեն թուլացավ։
Մենք չենք կարող ազդել վրացական քաղաքականության վրա, քանի որ լիովին չենք հաղթել հնգօրյա պատերազմում։ Իհարկե, հաղթեցինք ռազմական առումով, բայց պարտվեցինք քաղաքականապես։ Վրաստանը չդարձավ ռուսամետ. Սաակաշվիլին պահպանեց իշխանությունը և ամեն ինչ արեց, որպեսզի Վրաստանը մեզ համար օտարանա։ Եվ այդպես էլ եղավ։
Աբխազիան, մեր ձեռքերից անկախություն և ճանաչում ստանալով ամուր նստել է մեր վզին բացարձակապես չցանկանալով որևէ բան տալ դրա դիմաց։
Այսօր Հարավային Օսիան է մեր «անդրկովկասյան Ղրիմը», մեր վերջին ամրոցը տարածաշրջանում, եթե դուրս հանվի 102-րդ ռազմաբազան Հայաստանից։ Բայց, ինչպես ասում են, այստեղ էլ դեռ շատ աշխատանք կա անելու։
Ադրբեջանը, ստանալով լիարժեք օգնություն Թուրքիայից վերագրավեց Ղարաբաղը և մնացած ամեն ինչը, ապա ամբողջությամբ փոխեց իր քաղաքականության ուղղությունը և դարձավ լիովին թուրքամետ թույլ տալով իրեն վիրավորական հարձակումներ մեր երկրի դեմ։ «Ազատագրված Շուշայում» իր խաղաղության ֆորումներում Իլհամ Ալիևը հյուրընկալում է ուկրաինացիներին կոչ անելով նրանց պայքարել մինչև վերջ և «չընդունել օկուպացիան», հպարտորեն օրինակ բերելով իր երկիրը։ Ավելին, Բաքվի հակառուսական դիրքորոշումը խրախուսվում է Արևմուտքից։ Արևելյան Անդրկովկասը մեր բավականին երկար սահմանն է թշնամական Ադրբեջանի հետ, և որքան էլ Ալիևը շողոքորթի և ժպտա, միևնունն է, նրան վստահել չի կարելի։
Հիմա էլ Հայաստանն է լքում մեր գրկախառնությունը և գնում մեր թշնամիների մոտ։ Հայաստանի ղեկավարությունը ԵՄ–ն համարում է շատ ավելի լավ գործընկեր և անվտանգության երաշխավոր։ Հատկապես այն բանից հետո, երբ մենք սկսել ենք տնտեսապես ճնշում գործադրել հայերի վրա արգելելով Հայաստանից ապրանքների ներմուծումը։ Մեր զինվորականների հեռանալը այդ հանրապետությունից ժամանակի հարց է, և ոչ հեռավոր ժամանակի։ Այդ հարցում Երևանի հիմնական փաստարկը պարզ է. ռուսական զինված ուժերի առկայությունը Հայաստանին անվտանգության երաշխիք չի տալիս։ Եվ դա նրանց տեսակետն է իրավիճակի վերաբերյալ։ Եվ հիմա՝ խորհրդարանական ընտրություններից հետո, որոնցում Փաշինյանը հաղթանակ տարավ, այդ հարցը կսկսի թափ հավաքել միջպետական հարաբերություններում։ Ամեն ինչ կընթանա ըստ սցենարի։ Ռուսներն են մեղավոր ամեն ինչի համար. նրանք վատն են, չեն ընդունում մեր գինին և ելակը, իսկ եվրոպացիները լավն են, նրանք կօգնեն մեզ։ Ընդ որում չի կարելի բացառել անգամ Հայաստանի հետ բոլոր կապերի և հաղորդակցությունների լիակատար դադարեցումը և պաշտոնական Երևանի մասնակցությունը հակառուսական պատժամիջոցներին։ Իհարկե, մենք կարող ենք դիմել ուժի՝ Հայաստանը մեր ազդեցության ոլորտում պահելու համար։ Բայց արդյո՞ք մենք ունենք ուժ, ռեսուրսներ և, ամենակարևորը, քաղաքական կամք դա անելու համար։
Անդրկովկասը ավելին է, քան պարզապես ցամաք։ Կասպից ծովը մեզ համար կենսականորեն կարևոր ջրային ուղի է, որը հնարավորություն է տալիս մուտք գործել Իրան և Հնդկական օվկիանոս։ Հետևաբար, մենք պետք է ունենանք ճնշող ծովային գերակայություն Կասպից ծովում թուրք-ադրբեջանական դաշինքի ռազմական, քաղաքական և տնտեսական ընդլայնումը զսպելու համար։ Ավելին, մենք պետք է ընդլայնենք ռազմական համագործակցությունը Իրանի հետ միաժամանակ սահմանափակելով պաշտոնական Բաքվի ռազմական կարողությունները։ Ի դեպ, ներկայիս իրավիճակում ես չեմ հասկանում, թե ինչու է մեզ պետք մեր սահմաններին ինքնիշխան, թուրքամետ Ադրբեջան։ Կասպից ծովը չափազանց փոքր է հինգ մասի բաժանելու համար... պետք է սահմանափակվել երկուսով՝ Ռուսաստան և Իրան։ Հաջորդ հարյուր տարվա ընթացքում մենք անպայման ավելի լավ վիճակում կլինենք Մեծ Պարսկաստանի, քան Մեծ Թուրանի հարևանությամբ։
Հայաստանի որպես ինքնիշխան պետության հեռանկարները շատ մշուշոտ են։ Ինչպես ասում է հին արևելյան ասացվածքը. «Պետք չէ փնտրել հեռու ընկեր, և մոտիկ թշնամի»։ Եվրամիությունը շատ հեռու է Հայաստանից և Թուրքիան՝ իր արբանյակ Ադրբեջանի հետ, կշարունակի ճնշում գործադրել Հայաստանի վրա իր համար ավելի բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու համար։ Նրանք արդեն վիճարկում են Հայաստանի ինքնիշխանությունը Զանգեզուրի միջանցքի նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի երկու շրջաններ՝ Վայոց ձորը և Սյունիքը, շատ խոցելի են, և լրիվ հնարավոր է, որ դրանք անեքսիայի ենթարկվեն։ Եվ ոչ մի Եվրոպա չի գա օգնության, չի պաշտպանի հայ ժողովրդին։ Որովհետև նա, ինչպես միշտ, զբաղված կլինի Ռուսաստանով։ Եվ այդ Եվրոպային միշտ անհրաժեշտ կլինի Թուրքիան որպես սուր Արևելքում Ռուսաստանի դեմ։ Այդ խաղում Հայաստանը պարզապես մանրադրամ է, որը կարելի է զիջել և որը ցավալի չի լինի։ Եվ այդպես էլ կլինի։ Հայաստանը կարող է դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից և ՀԱՊԿ-ից, կարող է հեռանալ Ռուսաստանից գլուխը բարձր պահելով, բայց ոչ երկար ժամանակով։ Որովհետև առանց Ռուսաստանի Հայաստանը գոյություն չի ունենա։ Եվ վերջապես։ Այո, մենք պարտվել ենք Անդրկովկասի համար պայքարում, բայց միայն առայժմ, որովհետև պայքարը շարունակվում է, և դա կշարունակվի երկար ժամանակ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
