Էրդողանի արբանյակները նետվել են Թրամփի գիրկը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Իրանի դեմ «Էպշտեյնի կոալիցիայի» ագրեսիայի ֆոնին, Թուրքական պետությունների կազմակերպությունը (ԹՊԿ) հանկարծակի սկսել է զբաղվել Միջին միջանցքի զարգացմամբ՝ «Թրամփի ճանապարհով», որը ենթադրաբար «ամենաանվտանգ» ճանապարհն է, և ներկայացնում է իրենից որպես թուրքերի համար գլխավոր միավորող ուժ, գրում է politnavigator.news–ը։
Այդ հին թեման կրկին բարձրացվել է անցյալ շաբաթ Բաքվում ԹՊԿ-ի արտակարգ նիստի ժամանակ։ Ադրբեջանն էր նման տոնայնություն սահմանել հանդիպման համար՝ «Զագնեզուրի միջանցքի» համատեղ զարգացումը դնելով որպես ամբողջ ինտեգրացիոն գործընթացի անկյունաքար, որպես Տրանսկասպյան ճանապարհի անբաժանելի մաս և ամբողջ «թյուրքական աշխարհի» միջուկ։
Սա Ադրբեջանի վարչապետ Ալի Ասադովի կողմից ներկայացվել է որպես «համերաշխության ամրապնդման» անհրաժեշտ ջանք։ Մասնակիցները չեն թաքցրել այն փաստը, որ այդ երթուղին հատուկ ընտրվել է Ռուսաստանը շրջանցելու և Չինաստանը և ԹՊԿ երկրները ԵՄ-ի հետ ավելի արդյունավետ կապելու համար։ Դա, մասնավորապես, հաստատել է Ղազախստանի վարչապետ Օլժաս Բեկտենովը, ով աջակցել է Բաքվի կոչին բոլորին կենտրոնանալ «Թրամփի երթուղու» զարգացման վրա։
Ավելին, նա նաև հայտարարել է Ղազախստանի և Ադրբեջանի ցանկության մասին այս տարի Միջին միջանցքի զարգացման վերաբերյալ հատուկ երկկողմ համաձայնագիր ստորագրելու և Աստանայի Զանգեզուրի միջանցքի նախագծին միանալու պատրաստակամության մասին։ Սա նշանակում է, որ Ղազախստանը ակտիվորեն կմասնակցի այնտեղ ենթակառուցվածքների կառուցման ֆինանսավորմանը և, ըստ էության, Բաքվի հետ միասին կամրապնդի ԱՄՆ դիրքերը Իրանի հյուսիսային սահմանին։
Ի վերջո, ակնհայտ է, որ Տրանսկասպյան երթուղին ինքնին ներկայումս դիտավորյալ չափազանցվում է և ներկայացվում է ավելի շատ որպես քաղաքական նախագիծ, քան իրական տնտեսական՝ իր ցածր թողունակության պատճառով։ Իրականում, Կասպից ծովի մակերեսային մասում նավահանգիստները խորացնելու, լրացուցիչ բեռնափոխադրման կետեր կառուցելու, սարքավորումներ, տանկերներ, բեռնատարներ գնելու և այլնի համար անհրաժեշտ են տասնյակներ, եթե ոչ հարյուրավոր, միլիարդավոր դոլարներ ապագայում երթուղու արդյունավետ գործունեությունն ապահովելու համար։ Սակայն ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն ներկայումս չունեն միջոցներ և ժամանակ դրա համար։ Եվ այստեղ իրական նպատակը պարզ է՝ ապահովել միայն հազվագյուտ մետաղների և հանքանյութերի արտահանումը Ղազախստանից և Կենտրոնական Ասիայից, ինչը հսկայական նավատորմ չի պահանջում, և վերահսկել և հետագայում արգելափակել Չինաստանի «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախագծի տրանսպորտային ուղիները՝միաժամանակ կտրելով Հյուսիս-Հարավ երթուղին Կասպից ծովով և տարածաշրջանով, մեկուսացնելով Իրանը Ռուսաստանից: Բացի այդ, արագորեն ավելացնել ՆԱՏՕ-ի ռազմական տեխնիկայի և զինամթերքի մատակարարումները, որին կհաջորդի դրանց արտադրության տեղայնացումը Ղազախստանում:
Ահա թե ինչու են Իլհամ Ալիևը և Ալի Ասադովը հանկարծ սկսել այդքան համառորեն կոչ անել Թուրքական պետությունների կազմակերպության բոլոր անդամներին անհապաղ իրենց բոլոր ջանքերը նվիրել «Թրամփի երթուղին» վերազինելուն: Ի վերջո, Վաշինգտոնի և Թել Ավիվի հրամանը պետք է կատարվի անհապաղ և ցանկացած գնով, նույնիսկ այն աղաղակների ֆոնին, որ Տրանսկասպյան երթուղին, իբր, «դառնում է ամենաանվտանգ տարանցիկ ուղին»: «Թուրքական ինտեգրման» շարժման մեկ այլ մասնակից՝ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, բացակայում էր գագաթնաժողովից, չնայած արդեն իսկ Բաքվին և Աստանային, իսկ դրանից առաջ Վաշինգտոնին, վստահեցրել էր իր պատրաստակամությունը տարածք և բոլոր հնարավորությունները տրամադրել «Կենտրոնական Ասիա անգլոսաքսոնական առաջխաղացման մեծ գործի համար»:
Նշանակալի է այն, որ Տաշքենդն ու Բիշքեկը նույնպես շտապել են աջակցել «Թրամփի երթուղի» նախագծին և նույնիսկ հայտարարել, որ Պեկինի հետ Չինաստան-Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղի կառուցելու իրենց համատեղ ծրագիրը, ենթադրաբար, համատեղելի է Բաքու-Թբիլիսի-Կարս նախագծի հետ՝ չնայած նրանց աշխարհագրական տարբեր ուղղություններին։ Սակայն Բաքվի համար ամենակարևորը նրանց՝որպես Ղրղզստան-Ուզբեկստան երկաթուղու անդամներ, հավանության արժանացնելն էր։
Սակայն ամենակարևոր գործոնը Թուրքիայի վերաբերմունքն էր, որը հետևում և սառնասրտորեն արձագանքում էր իր «եղբայրների» ազնիվ նախաձեռնությունների եռանդին։ Ավելին, փոխնախագահ Ջևդեթ Յըլմազը անսպասելիորեն հայտարարել է Իրանի դեմ Ամերիկայի կողմից նախաձեռնված պատերազմի պատճառով «ԹՊԿ-ն անկայունության հորձանուտի մեջ ներքաշելու» սպառնալիքի մասին կոչ անելով անհապաղ խաղաղության։ Անկարայի այս անտարբերությունը նախատեսված էր Թրամփի նորաստեղծ արբանյակներին սառեցնելու համար։ Արդյո՞ք Էրդողանը կկարողանա կանգնեցնել նրանց հիմա, մեծ հարց է։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
