Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ժողովրդավարություն, որ տանում է ճահիճ

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

Հայաստանի պետական պարտքն օր օրի ավելանում է։ Այն արդեն մոտեցել է 9 մլրդ դոլարին։ Միայն այս տարվա առաջին կեսին պետական պարտքն ավելացել է շուրջ 901 մլն դոլարով։ Հունիսի վերջի դրությամբ այն կազմել է 8 մլրդ 869 մլն դոլար։ Վեց ամսվա ընթացքում պարտքն աճել է ավելի քան 11 տոկոսով։ Հայաստանում այսօր արտաքին պարտքն ավելի արագ է աճում քան՝ տնտեսությանը։ Ինչպես հայտնի է, առաջին եռամսյակում Հայաստանում արձանագրվել է 3,3 տոկոս տնտեսական անկում։ Երկրորդ եռամսյակի ցուցանիշը դեռևս հայտնի չէ։ Հայտնի է միայն, որ 5 ամիսների տվյալներով, տնտեսական ակտիվության աճը եղել է 4,3 տոկոս, ինչը շատ ավելի ցածր է, քան պարտքի աճը։

Տնտեսության նկատմամբ պարտքի արագ աճը հանգեցնում է պարտքի ցուցանիշների վատացման։ Այն, ինչին մենք բախվել ենք հատկապես վերջին 2 տարվա ընթացքում։

Հիշեցնենք, որ 2020թ. տվյալներով՝ կառավարության պարտքը հասել է ՀՆԱ 63,5 տոկոսին։ Պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը գնալով վատանում է։ Դրա հիմնական պատճառը նախ այն է, որ պարտքը արագ է աճում, հետո էլ՝ տնտեսությունը շատ դանդաղ է զարգանում։ Անցած տարի ունեցանք պարտքի գրեթե 9 տոկոսանոց աճ և համախառն ներքին արդյունքի 7,4 տոկոսանոց նվազում։ Մասնագետների կանխատեսումներով, այս տարի ևս ՀՆԱ աճի տեմպն ավելի ցածր կլինի, քան պարտքինը։

Միջազգային կազմակերպությունների ամենալավատեսական գնահատումները ցույց են տալիս, որ Հայաստանի ՀՆԱ-ն 2021թ. կարող է աճել առավելագույնը 4-4,5 տոկոսով։ Այս պահին արդեն պարտքի աճը 2-3 անգամ ավելի բարձր է այդ գնահատականից։ Առաջիկայում այն կարող է փոխվել, սակայն կտրուկ բարելավում չի սպասվում։ Դա նշանակում է, որ պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցության բացասական միտումները կշարունակեն խորանալ։ Թե այն մինչև ո՞ւր կհասնի, կարող ենք տեսնել միայն տարեվերջին։ Անցած տարվա տնտեսական անկումից հետո դեռևս տնտեսությունը չի վերականգնվել և սպասել, որ տարեվերջին կարող ենք հասնել 2019 թվականի մակարդակին սպասելի չէ։ Մեկուկես տարվա ընթացքում մեր երկրի պետական պարտքը ավելացել է ևս 1 մլրդ 548 մլն դոլարով։ Աճը հասնում է 21 տոկոսի։ Սա պարտքի ագրեսիվ ավելացում է, որն էլ հանգեցրել է պարտքի ցուցանիշների կտրուկ վատացման։ Վերջին 2 տարիներին կառավարության պարտքային պարտավորություններն ավելի արագ են աճել, քան ընդհանուր պարտքը։ Ընդհանուր պարտքն ավելացել է 1 մլրդ 548 մլն դոլարով, կառավարության պարտքը՝ 1 մլրդ 570 միլիոնով։

Պարտքի աճը մի փոքր զսպվել է Կենտրոնական բանկի պարտավորությունների կրճատման արդյունքում։ Թեև ԿԲ բաժինը պարտքի մեջ մեծ չէ։ Այն կազմում է ընդամենը 468 մլն դոլար։ Մնացածը կառավարության պարտավորություններն են, որոնք սպասարկվում են պետական բյուջեի հաշվին։ Կառավարության պարտքի մեծ մասը արտաքին պարտավորություններն են, որոնք հասնում են 6 մլրդ 209 մլն դոլարի։ Արտաքին պարտավորությունների մեջ այս տարի կտրուկ ավելացել են ոչ ռեզիդենտների կողմից ձեռք բերված արտարժութային պարտատոմսերի դիմաց ներգրավված պարտքերը։ 6,2 միլիարդից 1,6 միլիարդն այդ պարտքն է։ Ներքին պարտքը կառավարությունը հասցրել է գրեթե 2,2 մլրդ դոլարի։ Այս տարվա առաջին 6 ամսում այն ավելացել է շուրջ 235 մլն դոլարով։ Մեր պարտքը հասել է այնպիսի մակարդակի, որ պարտադրում է կանխարգելիչ քայլեր անել՝ այն նվազեցնելու ուղղությամբ։ Պարտադրանքը գալիս է ոչ միայն գործող օրենքից, այլև դրսից. միջազգային ֆինանսական կազմակերպությունները թելադրում են իրենց պահանջները։ Դրանք արտահայտվում են, մասնավորապես, հարկային օրենսդրության պայմանների խստացման, տնտեսության ու հասարակության վրա հարկային բեռի ավելացման ձևով։ Պարտքի այսօրվա բեռով մենք մտել ենք ռիսկային գոտի ու եթե ժամանակին չկարողանանք փոխել պարտք-ՀՆԱ հարաբերակցությունը, կարող ենք շատ ավելի լուրջ խնդիրներ ունենալ։ Դա մեծապես կախված կլինի տնտեսական զարգացման մակարդակից։ Այս իրավիճակից դուրս գալու համար մեզ պետք է ունենալ բարձր տնտեսական աճ։ Այնպիսի տնտեսական աճը, որը կգերազանցի պարտքի աճին։ Այլապես՝ շարունակելու ենք խորանալ պարտքի վտանգավոր գոտում։

Այս ամենի ֆոնին թե ինչ են մտածում կառավարության ներկայացուցիչները ոչ մեկին, հայտնի չէ։ Իշխանությունները պարտավոր են իրենց շուրջ համախմբել լավագույն մասնագետներին և ամեն գնով երկիրը դուրս հանել ստեղծված ճգնաժամային իրավիճակից, սակայն փոխանակ լուրջ քայլեր անելու` նրանք բարձրացնում են միայն ԱԺ պատգամավորական գործունեության հետ կապված ծախսերի համար հատկացվող գումարը՝ 50000 դրամի փոխարեն, այն դարձնելով 250000 դրամ։ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի պարալիզացման պատճառով կարող է լինել բյուջեի մուտքերի պակասորդ, քանի որ երկար տարիներ առաջատար հարկ վճարողներից մեկը հենց Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է և այս ամենը ևս տնտեսությունը հասցնելու է ծանրագույն վիճակի։ Տնտեսական անկման վերաբերյալ անընդհատ հնչող ահազանգերին իշխանությունները չեն արձագանքում և լռում են նաև պատկան գերատեսչությունները։ Իշխանությունների անգործության հետևանքը մենք բոլորս կրելու ենք մեզ վրա իսկ թե ով է կրելու այս ամենի պատասխանատվությունը անհայտ է։

Սոնա Գիշյան

www.1or.am 

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Մակունցի վախերն ու անհանգստությունները. «Փաստ»«Հրապարակ».ՔՊ-ն չի պատրաստվում «Հայաստան» դաշինքի թեկնածու Արթուր Ղազինյանին ընտրել փոխնախագահի պաշտոնումՈչ մի պաշտոն՝ առանց ՔՊ-ացման. «Փաստ»Սիրիայի հյուսիսում իրավիճակը սրվում է. Ստեփան ԴանիելյանԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … խաղ ԳոԱդրբեջանական զինծառայողները երեկվանից հրդեհներ են գցում ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի գյուղերի հարևանությամբ. ՄԻՊՈրպես դաշնակիցներ՝ մենք միշտ պատրաստ ենք ուս տալ և անում ենք դա․ Ռուսաստանի դեսպանատուն«Ողբերգական վիճակ է. Հայաստանն Էրմենիստան է դառնում». Էդուարդ ՇարմազանովՓորձագետ. Հայաստանի իշխանությունները գործում են Ադրբեջանի շահերից ելնելովԵրևանում տարբեր գերեզմանոցներից դանակահարված վիճակում հիվանդանոցներ են տեղափոխվել քաղաքացիներԼույս չի լինի Երևանի և մարզերի նշված հասցեներումԻնչի՞ մասին են առայժմ շշուկով խոսում Բաքուն, Երևանը, Մոսկվան և ԱնկարանԻրենք շատ լավ հասկանում են, որ իրենց իշխանության հարատևման շուրջ այս որոշակի բարենպաստ մթնոլորտը հավերժ չէ. ՔաղաքագետԱզգերի ինքնորոշման սկզբունքն օրակարգում է, շարունակելու ենք պայքարը տարածքային ամբողջականության համար. Արցախի նախագահՄարտիրոսված տղաներն ակնկալում են ոչ այնքան հարգանք հանդեպ իրենց հիշատակի, որքան վրեժխնդրություն․ Սենոր Հասրաթյան Մենք կշարունակենք աջակցություն ցուցաբերել ԼՂ-ից տեղահանված անձանց. ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակ35 ժամ գազ չի լինիԱրդյոք դավաճանությո՞ւն չէր, պատերազմից առաջ թվով հինգ մարտական զորամասերի կրճատումը․ Սայաթ ՇիրինյանՀՀ ՊՆ-ն հայտարարություն է տարածելէրեխեք ջան՝ ներողություն եմ ասում ծնկի եկած. Գեղամ ՆազարյանԻնչո՞վ է օգտակար տանձը COVID-19 ունեցող մարդկանց երկու խմբի բուժման նոր մոտեցում են առաջարկում Նոր պաշտոնանկություն Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբՍեպտեմբերի 30-ին, հոկտեմբերի 1-ին հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ Վրաստանը մտադիր է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև երկխոսության «Թբիլիսյան հարթակ» ստեղծել. Ղարիբաշվիլի Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման համար Հայաստանը նոր Սահմանադրություն պետք է ընդունի. Ալիև Դոլարի փոխարժեքը մի փոքր աճել է. եվրոն շարունակում է էժանանալ Ջուր չի լինելու նշված հասցեներումԿարիերայի վերջում Ռոնալդուն ցանկանում է մարզչական աշխատանք սկսել «Մանչեսթեր Յունայթեդում» Թուրքը սրիկա է, ոնց կարելի է վստահել արնախում ժողովրդին, ինչի՞ հաշվին թուրքերի հետ խաղաղ ապրենք. զոհված զինծառայողի հայր (տեսանյութ) Ալիևը հայտարարել է, որ զանգվածային աշխատանքներ են սկսվել «Զանգեզուրի միջանցքի» ստեղծման ուղղությամբ Լիլիթ Մակունցի թեթև ձեռքով Աննա Նաղդալյանը չի դարձել ԱՄՆ դեսպանատան աշխատողԱՄՆ պետդեպը խոստանում է Թուրքիայի նկատմամբ նոր պատժամիջոցներ կիրառել Ֆրանսիան ջանք չի խնայի, որ նպաստի կողմերի միջև երկխոսության վերսկսմանը. դեսպանություն Երևանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված ցանկացած քայլ Անկարան կձեռնարկի Բաքվի հետ քննարկմամբ. Չավուշօղլու Փաշինյանի իշխանությունը հաճույք է ստանում խոշտանգումներից Կենսաբանը նշել է գործոնները, որոնք մեծացնում են «Քովիդ-19»-ից մահանալու վտանգը COVID-19-ի դեմ պատվաստվել է ավելի քան 408.000 մարդ Արցախի հայերի ֆիզիկական անվտանգության և կյանքի իրավունքի երաշխավորումն անհնար է Ադրբեջանի իրավասության ներքո. ՀՀ ԱԳՆ 55-ամյա քաղաքացին վիճաբանության ընթացքում խոհանոցային դանակով սպանել է հարևանին Երբ իշխանությունը բացակա է պետությունիցՌուս խաղաղապահներն ապահովել են ավելի քան 500 տոննա խաղողի հավաքման աշխատանքների անվտանգությունը Լեռնային Ղարաբաղում. ՌԴ ՊՆ ԱՀԿ-ն կվերսկսի կորոնավիրուսի ծագման հետաքննությունը Մեր թշնամին ոչ մի խաղաղության մասին չի ուզում խոսելԻրականացվել է էթնիկ զտումների ու ցեղասպան քաղաքականություն․ մինչ օրս պատերազմական հանցանքի որևէ կատարող չի պատժվել․ ՄԻՊ «Ադրբեջանում չկա «Լեռնային Ղարաբաղ» անունով վարչական տարածք, ղարաբաղյան հակամարտությունն անցյալում է մնացել». Ալիև Իրանը սպասողական դիրքորոշում է որդեգրելՀայաստանում ԱՄՆ դեսպան Լին Թրեյսին հարգանքի տուրք է մատուցել Եռաբլուրում Տասնամյակներ շարունակ խաղաղասիրության հիմքերից խոսելը վերջին հաշվով հանգեցրեց պատերազմի44-օրյա պատերազմի զոհերի թիվը կազմում է 3781 անձ, 231 զինծառայողի և 22 քաղաքացիական անձի գտնվելու վայրը մինչ օրս անհայտ է․ ՔԿ
Ամենադիտված