Русский
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Միջանցքային պայքարը գլոբալ և տարածաշրջանային մակարդակով. «Փաստ»

ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մարդկային քաղաքակրթության զարգացման վաղ փուլերից սկսած՝ կարևոր նշանակություն է ձեռք բերել առանցքային հաղորդակցության ուղիների նկատմամբ վերահսկողությունը։ Եվ այդ վերահսկողության համար պայքարը ոչ միայն լուրջ մրցակցության, այլև պատերազմների պատճառ է դարձել։ Օրինակ՝ անտիկ շրջանում Հռոմի և Կարթագենի անհաշտ պայքարը և Պունիկյան պատերազմները նաև միջերկրական ծովի հաղորդակցության ուղիների նկատմամբ վերահսկողության համար էին։ Ավելին՝ կարևոր ճանապարհները միշտ էլ դիտվել են որպես ազդեցության ընդլայնման գործիքներ։ Օրինակ՝ դեռևս Հին Ասորեստանում առանձնակի դերակատարություն էր տրվում առևտրային ճանապարհներին ու դրանց միջոցով ազդեցության տարածման հնարավորություններին։ Իսկ ներկայում, երբ աշխարհը դարձել է ավելի փոխկապակցված, տեխնոլոգիապես զարգացած ու շարժվում է գլոբալիզացիայի ճանապարհով, ավելի է կարևորվում հաղորդակցության, առևտրային ուղիների ու ճանապարհների նշանակությունը։ Իսկ այն պետությունը, որը վերահսկում է այդ ճանապարհները, հսկայական աշխարհաքաղաքական ու տնտեսական առավելություն է ստանում։ Այդ է պատճառը, որ 2013 թվականին Չինաստանը ձեռնարկեց այնպիսի խոշոր նախաձեռնություն, ինչպիսին «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ծրագիրն է, որի միջոցով պետք է բացվի նոր մետաքսի ճանապարհը, որը Եվրոպան ու մյուս տարածաշրջանները կկապի Չինաստանի հետ։

Պեկինն, ահռելի միջոցներ ծախսելով աշխարհի տարբեր երկրներում ենթակառուցվածքային նախաձեռնությունների իրականացման վրա, այս նախագիծը դարձրել է նաև իր քաղաքական և տնտեսական ազդեցությունը տարածելու լուրջ գործիք։ Չինական նախաձեռնության հաջողությունը գլոբալ մակարդակով նույնիսկ անհանգստություն է առաջ բերել Արևմուտքի մոտ։ Եվ դա է պատճառը, որ դրան ի հակադրություն՝ արևմտյան նախաձեռնությունների մասին նախագծեր են ներկայացվել։ Օրինակ՝ ԵՄ-ի կողմից նախաձեռնվեց «Համաշխարհային դարպաս» (Global Gateway) հիմնադրամը, որը միլիարդավոր դոլարներ կառաջարկի՝ հիմնականում նոր զարգացող երկրներում կառուցելու այնպիսի ենթակառուցվածքներ, ինչպես օպտիկամանրաթելային մալուխները, ճանապարհային և երկաթուղային նախագծերը և վերականգնվող էներգետիկան: Իսկ Մեծ յոթնյակի երկրների գագաթաժողովի ժամանակ ԱՄՆ-ի կողմից ազդարարվեց «Կառուցի՛ր ավելի լավ աշխարհ» (Build Back Better World) նախաձեռնության մեկնարկի մասին, որը կենտրոնանալու է 4 հիմնական ուղղությունների վրա՝ կլիմա, առողջապահություն և առողջապահական ապահովագրություն, թվային տեխնոլոգիա և գենդերային հավասարություն։ Բայց մինչ Արևմուտքից ուղղակի հայտարարվում է տարբեր ծրագրերի մեկնարկի ու դրանց իրականացման մտադրությունների իրականացման մասին, Չինաստանն արդեն ահռելի աշխատանք է կատարել՝ աշխարհի տարբեր երկրներում կառուցելով երկաթուղային գծեր, նավահանգիստներ, օդանավակայաններ և այլն։

Իսկ Հնդկաստանը, որի տարածաշրջանային ազդեցությունը ևս աճում է, նույնպես շահագրգռված է սեփական հաղորդակցության ուղիների ստեղծման հարցում, որը տեղավորվում է «Հյուսիսհարավ» տրանսպորտային միջանցքի շրջանակներում։ Մյուս կողմից էլ՝ միջազգային ասպարեզում պայքար է ընթանում, թե կոնկրետ որ երկրների տարածքով են անցնելու տրանսպորտային միջանցքների ուղիները։ Օրինակ՝ Ռուսաստանը պատժամիջոցների ազդեցությունը թուլացնելու համար ձգտում է Իրանի հետ հաղորդակցության արդյունավետ ուղիներ ստեղծել, ապա Իրանի միջոցով դուրս գալ դեպի Հնդկաստան։ Դրա համար էլ փորձ է կատարվում արագ ավարտել ԱստարաՌեշտ երկաթուղու շինարարությունը։ Բայց Իրանը շահագրգռված չէ, որ այդ ճանապարհն անցնի Ադրբեջանով։ Դրա համար էլ երկաթուղու կառուցումը անընդհատ ձգձգվում է։ Մյուս կողմից էլ դրան դեմ է Արևմուտքը։ Իրանն ավելի շատ կողմնակից է Հայաստանի հետ հաղորդակցության պահպանմամբ ու ամրապնդմամբ, որն իրեն թույլ կտա Հայաստանի ու Վրաստանի տարածքով դուրս գալ դեպի սևծովյան տարածաշրջան։ Թեհրանի այս դիրքորոշումը պայմանավորված է Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ շահերի բախումով։

Իսկ Թուրքիան ոչ միայն փորձում է միանգամից օգտվել բոլոր միջանցքային ծրագրերից, այլև առաջ քաշել սեփական միջանցքի տարբերակը՝ «Միջին միջանցքը», որը պետք է համաթուրքական նշանակություն ունենա՝ կապելով Միջին Ասիայի թյուրքախոս երկրները Թուրքիայի հետ ու նույնիսկ ճանապարհ բացի պանթուրքական ծրագրերի իրականացման համար։ Անկարան նույնիսկ փորձում է այս նախագիծը ներկայացնել «Մեկ գոտի-մեկ ճանապարհ» ծրագրի ներքո։ Բայց այս նախաձեռնությունը ամբողջապես թուրքական չի լինի, եթե բոլոր ճանապարհային ուղիները չհայտնվեն Թուրքիայի վերահսկողության ներքո։ Իսկ դրան խանգարում է Հայաստանը։ Ուստի, Անկարան փորձում է ձեռնամուխ լինել, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» բացմանը, որի արդյունքում այլևս որևէ խոչընդոտ չի լինի, որ Թուրքիան անմիջականորեն կապվի Ադրբեջանի, ապա Միջին Ասիայի երկրների հետ, ինչը հնարավորություն կտա վերահսկել Իրանից դեպի հյուսիս անցնող ճանապարհները ու անհրաժեշտության դեպքում Իրանական Ադրբեջանում աջակցել անջատողական ձգտումներին։ Պատահական չէ, որ Թուրքիայի աջակցությամբ Ադրբեջանը մեծ քանակությամբ զինտեխնիկա է կենտրոնացնում Հայաստանի հետ սահմանին։ Թուրք-ադրբեջանական տանդեմը նպատակ ունի ռազմական ներխուժման միջոցով բացել, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքը» ու ճանապարհ հարթել թուրքական երազանքների իրականացման համար։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Армянские паратяжелоатлеты завоевали 6 медалей на чемпионате мира Руководитель телестудии РАУ Арсен Аракелян получил премию за фильм «Город Солнца» «Давно пришло время официально прекратить деятельность нефункционирующей МГ ОБСЕ»: Алиев Старшеклассники из Армении присоединятся к проекту «Поезд памяти» Республика Армения признала Государство Палестина — заявление МИД РА "Факт". Турция и Азербайджан «зубами» пытаются удержать власть Пашиняна ОДКБ рассчитывает, что Ереван прояснит статус Армении в организации – генсек Видео: «Создается впечатление, что в каком направлении идет Пашинян, оттуда он что-то сдает»։ Аршак Карапетян«Создается впечатление, что в каком направлении идет Пашинян, оттуда он что-то сдает» ։ «Паст»Струна души моей… Авет Габриэлян Вряд ли Пашинян и Эрдоган обсуждали что-то полезное для Армении — Богдан Безпалько Видео․ Что сказал Карапетян и почему шумят николовские «пушки»? Бениамин Матевосян: Армению проводят по тому же кругу, что и Арцах до 2020 годаЗолотая жила армянского кино: Дмитрий Кесаянц В Ростове-на-Дону пройдет армянский этнический фестиваль ARMENIAN ETHNIC FEST МИД Армении ответил на обвинения Баку из-за поставок Еревану французских гаубиц CAESAR В Волхове состоялся шахматный турнир к 95-летию девятого чемпиона мира Тиграна Петросяна (LIVE) Пресс-конференция Баграта Србазана В Новосибирске создана Ассоциация армянских врачейЧто сказал Карапетян и почему шумят николовские «пушки»?ААЦ отмечает День памяти Св. Пророка Даниила и трех отроков — Седраха, Мисаха и Авденаго Что россияне подсказывали Николу, и что сказал Аршак Карапетян? Пострадавшие от стихийного бедствия в центре внимания движения "Всеармянский фронт" Мессидж Москвы и Тегерана Пашиняну: не превращать РА в плацдарм Запада: «Паст»Армянская Апостольская Церковь, прежде всего, является ориентиром национальной нравственности армянского народа: «Паст»В последнее время принятые шаги и позиция Армении в российско-украинской войне вызывают недоумениеШах и мат: Тигран Петросян Балет «Спартак» Арама Хачатуряна покажут на 72-м международном летнем фестивале в ЛюблянеПредставители САР приняли участие в многонациональном хороводеЗапад рассматривает Армению как инструмент гибридной войны против России – Галузин Тяжелоатлет Ованнес Ованнисян стал чемпионом Европы среди юношей На рынке бензина появился новый игрок В Армении необходимо вести более радикальную и институциональную борьбу с действующими властями։ Аршак КарапетянПострадавшие от стихийного бедствия в центре внимания движения "Всеармянский фронт"В случае принятия аналога грузинского закона, даже в самых мягких формах, удостоится недовольства гражданского общества и властейУчредительный съезд партии «Всеармянский фронт» состоится 21 июняГенрих Мхитарян в Instagram коснулся условий содержания армянских пленных в бакинской тюрьме Каратист Гор Нерсисян принес Армении 4-ю медаль на Играх БРИКС МИД Ирана и РФ выступили против вмешательства внерегиональных игроков в дела Закавказья «Действия Пашиняна — предательство базовых интересов армянского народа»: Константин Затулин Видео. Что россияне подсказывали Николу, и что сказал Аршак Карапетян? Что россияне подсказывали Николу, и что сказал Аршак Карапетян?Будет иметь крайне катастрофические последствия: в столице какой страны нет университетов: в Париже, Москве или Лондоне? .... «Паст»«Паст». «Применение жесткой силы явное свидетельство перехода Пашиняна к авторитарному режиму».Арман Варданян Армянскому обществу нужна структура, которая выведет Армению из этой ситуации: Аршак Карапетян Карен Хачанов может выступить на Олимпийских Играх-2024 В Кисловодске были представлены традиции и культура армянского народаОператор Юрий Никогосов стал лауреатом XI премии Ассоциации продюсеров кино и телевидения Для дилетантских властей Армении стало модным критиковать Россию Россия меняет своего посла. В Ереван будет направлена серьезная фигура
Самое популярное