Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ…խաշ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Խաշը հայկական խոհանոցի հնագույն տաք ապուրներից  է։ Ներկայումս դժվար է ասել, թե որ դարաշրջանում է այն հայտնվել որպես ուտեստ, բայց միանշանակ կարելի է ասել, որ ի սկզբանե այն եղել է աղքատների սնունդ, անասունը պահած աղքատ գյուղացին միսը վաճառելիս  է եղել հարուստներին իսկ իր ընտանիքին  մնալիս են եղել ոտքերը, գլուխը և փորոտիքը և այդպես էլ առաջացել է այս ուտեստը:

Հետագայում խաշ ուտելը ձեռք  է բերել  արարողական բնույթ, քանի որ հավաքվելիս են եղել խաշ եփողի բարեկամները և հարևանները։ Խաշի պատրաստման մեջ օգտագործվում են տավարի ոտքերը (կարելի է նաև խոզի, ոչխարի կամ նույնիսկ հավի ) և փորոտիքը։ Հիմնականում խաշ եփելու նախապատրաստական արարողությունը սկսում են երեկոյան, որպեսզի առավոտ վաղ այն մատուցվի։ Խաշն ավանդաբար ուտում են տարվա ցուրտ եղանակին՝ ձմռանը, վաղ առավոտյան  մինչև նախաճաշը կամ դրա փոխարեն։ Ուտեստի հետ մատուցվում է մանրացրած սխտոր, աղ, կտրտած բողկ, հանքային ջուր, օղի։ Խաշը ուտում են լավաշով :

Հայաստանի որոշ շրջաններում այն ուտում են ձեռքերով՝ նախապես նրա մեջ բրդելով չոր լավաշ։ Պնակը ծածկում են լավաշով և ուտելու ընթացքում բացելով փոքրիկ անկյուն, լավաշի կտորով հանում են կերակուրը։  Ոսկրերի համար խաշի օգտակարության համոզմունք ի հայտ է եկել հին ժամանակներում, երբ մարդիկ  մտածում էին, որ, օրինակ, խոզի լյարդն օգտակար է մարդու լյարդի համար, ուղեղը` ուղեղի և հետևաբար  ոսկրերից ապուրը` ոսկրերի համար է օգտակար: Բայց փոխարենը կարելի է նշել, որ խաշը, որն առաջանում է ոսկրերը եռացնելուց, բոլորովին չի մարսվում մարդու օրգանիզմի կողմից, որովհետև մարդու օրգանիզմում (ի տարբերություն կենդանիների, որոնք ոսկրեր են ուտում) ուղղակի չկան այնպիսի ֆերմենտներ, որոնք կարող են մարսել այն: Մեր օրգանիզմը չի մարսում նաև մաշկը և ջլերը, որից կազմված է լինում «խաշի միսը»:

Ինքը` խաշը, եթե այն ուտեն առանց լավաշի և յուղի, կալորիականություն և սննդային արժեք չունի և արագ դուրս է բերվում օրգանիզմից, որովհետև աղիները չեն կարողանում այն մարսել կամ յուրացնել: Երևի զգացած կլինեք, թե խաշ ուտելուց որոշ ժամանակ անց ինչպես եք սով զգում: Խաշը ինքնսինքյան որպես կերակուր իրենից ոչ մի բան չի էլ ներկայացնում, բայց այստեղ ավելի կարևոր և հաճելի  է խաշ ուտելու արարողությունը: Ընդ որում այդ արարողությունը ունի օրենքներ, որոնք տարբեր տեղերում տարբեր են:

Օրինակ՝ սեղանին նստած կին չպետք  է լինի, պետք է խմվի միայն օղի, գդալ չպետք է օգտագործվի, վերջում ձեռքերը պետք  է լվանալ գազավորված հանքային ջրով, խաշը այնպես պետք է բրդել, որ գդալը տաս՝ ցցված մնա և այլն: Իսկ իրականում խաշի արարողության ամբողջ իմաստը առավոտ վաղ ընկերների, բարեկամների և հարևանների հետ կենդանի շփումն է, մանավանդ, որ կանայք չկան:

Կամո Խաչիկյան

Սլավիկ Վարդանյանը տան միակ տղան էրFreedom House-ը արձանագրում է Հայաստանի ձախողումներըՕդի ջերմաստիճանը կբարձրանա, այնուհետ կնվազիԿարևոր է ցորենի և այլ պարենային ապրանքների մատակարարումների վերականգնումը Հայաստանի խոշոր առևտրային ցանցերին․ Տոկաև Ադրբեջանական գյուղ է մնացել ջրի տակ (տեսանյութ)Ոսկեպարում միասնական աղոթք հնչեց վթարի հետևանքով զոհված զինվորների հիշատակի համար Կարիճը 16-ամյա աղջկա է խայթել. մանրամասներ Խոշոր ավտովթար Հայաստանում․ կան վիրավորներ Գյուղատնտեսությունն անկում է ապրել ոչ թե 0,6 տոկոսով, այլ՝ շատ ավելի. Նաիրի ՍարգսյանԻնչպե՞ս հարվածել սեփական երկրի վարկանիշին. ԱԱԾ-ի ծառայողական քննությունըՄԻՊ-ը Տավուշում էՇտապ հավաք` Ոսկեպարում Լուիս Ալբերտոն կհեռանա Լացիոյից Ապրիլի 12-ի վթարի հետևանքով մահացած Դավիթ ՀակոբյանըԹրամփը դեմ է արտահայտվել Ուկրաինայի դրամաշնորհային ֆինանսավորմանը. դիտարկում են «նվերների» փոխարեն վարկեր տրամադրելՎարչախմբի ձախողումները կյանքեր են արժենումՀարձակում առևտրի կենտրոնում. հինգ անձ սպանվել էՕրենբուրգի հեղեղված շրջաններից ավելի քան 13 հազար մարդ է տարհանվելԵվս մեկ տան լույս մարեցՈւկրաինան սկսել է սեփական Backfire K1 անօդաչու թռչող սարքի զանգվածային արտադրությունըԻնչ իրավիճակ է Լարսի ճանապարհին Տավուշի թեմից պատասխանել են ՓաշինյանինԱրշակ Կարապետյանի առաջարկը սպառնում է խախտել գործող իշխանությունների անդորրըԻնչ վիճակում են ավտովթարից տուժած զինծառայողները (լուսանկարներ)Միրզոյանի չմեկնելը հերթական հակահայկական քայլի պատճառ է դարձել Երկրպագուն մտրակով ծեծել է ֆուտբոլիստին (տեսանյութ) Տնտեսագետը բացատրել է, թե ինչու հայկական դրամը դոլարի նկատմամբ չի փլուզվել Հայտնաբերվել է 36 կգ ոսկի ու մի քանի մլրդ դրամ գողություն կատարող կասկածյալներից մեկը․ ով է նա ՌՈ պետը հանձնարարականներ և ցուցումներ է տվել՝ հետագա աշխատանքների կազմակերպման վերաբերյալ Դաղստանում ուղեևորներով ավտոբուս է այրվել Ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումը. «Փաստ»Հնդկաստանի Նոիդա քաղաքում կցուցադրվի Սերգեյ Փարաջանովի «Նռան գույնը» ֆիլմը Հույս ունեմ՝ ԱԱԾ հաղորդագրությունը դրսի լսարանին էր ուղղված, եթե կարիքը կար, պետք էր կրակ բացել․ Տիգրան Աբրահամյան Բացառիկ լուսանկարներ վթարի վայրիցԱրտակարգ դեպք՝ Արմավիրում․ 2-ամյա երեխան մարմնական վնասվածքով տեղափոխվել է հիվանդանոցԿրկնվում է այն, ինչ արդեն եղել է Ուկրաինայում. «Փաստ»Վրաստանի վարչապետին Բեռլինում քննադատել են «օտարերկրյա գործակալների մասին» օրենքի նախագծի համար Փորձագետը բացատրել է, թե Հայաստանն ինչպես է երես թեքում Ռուսաստանի Դաշնությունից. «Մեծ եղբոր փոփոխություն» «Ապրելու ուժ տվեց Դավիթիս երազանքի իրականացումը՝ Դադիտան կառուցումը». Դավիթ Ուզունյանն անմահացել է հոկտեմբերի 1-ին Եղնիկներում. «Փաստ»1991թ. Երևանի գլխավոր հրապարակից ապամոնտաժվել է Լենինի արձանը. պատմության այս օրը (13 ապրիլ)Ռուբլու և դոլարի փոխարժեքը կտրուկ փոխվեց Հերթական կեղծ հակադրումն ու արհեստական «օրակարգը». «Փաստ»Ի՞նչ իրավիճակ է սահմանին․ ՀՀ ՊՆՓաշինյանը կայցելի Նոյեմբերյան. այցը կազմակերպվում է խիստ գաղտնիԿրկին զինվորական «ԿԱՄԱԶ» Է վթարի ենթարկվել, կա 2 վիրավոր Ով ինչից է խոսում.... «Փաստ»Գերմանացիները թերահավատ են վերաբերվում ուկրաինացիների հաղթելու հնարավորությանը ՃՏՊ Զովունի գյուղում. կան վիրավորներ 20-ամյա Դավիթը մեկ տարի առաջ էր զորակոչվել, եղբայրը նույնպես զինծառայող է«Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի կարգավիճակը բավարարում է ոչ միայն քաղաքական բանտարկյալի, այլև խղճի բանտարկյալի չափանիշներին». «Փաստ»
Ամենադիտված