Լեգիտիմության վերականգնման փորձ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
tut.by–ն գրում է, որ ապրիլին Ալեքսանդր Լուկաշենկոն պաշտոնական այց է կատարել Բաքու, հեռախոսով խոսել է Ղազախստանի նախկին նախագահի և Ռուսաստանի ներկայիս նախագահի հետ և հայտարարել է` Վլադիմիր Պուտինի հետ շուտով հանդիպելու մասին: Փորձագետները վերլուծել են միջազգային ասպարեզում նրա ակտիվության աճը, Լեռնային Ղարաբաղում «Բաքվի հաղթանակի» մասին երկիմաստ հայտարարությունները և Մոսկվայում հանդիպման հեռանկարները:
«Քաղաքական ոլորտ» ինստիտուտի տնօրեն, քաղաքագետ Անդրեյ Կազակևիչը կարծում է, որ Լուկաշենկոյի Բաքվում կատարած հայտարարությունների հիմնական հասցեատերը եղել է Ադրբեջանը երկկողմ հարաբերությունների զարգացման համար բարենպաստ մթնոլորտ ստեղծելու նպատակով:
«Հատկապես, եթե խնդիրներից մեկը ֆինանսական աջակցությունն է, ապա չի խանգարում ցույց տալ հավատարմություն ու նվիրվածություն Ադրբեջանին: Դա բնորոշ է Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի արտաքին քաղաքական ռազմավարությանը: Հիմա նա սիրախաղ անելու է Ադրբեջանի հետ և փորձելու է ինչ-որ բան պոկել դրանից, բայց, օրինակ, կանցնի վեց ամիս, և նա կարող է ռևերանսներ կատարել Հայաստանի ուղղությամբ, եթե դա ձեռնտու լինի: Մենք դա արտաքին քաղաքականության պրակտիկայում հաճախ ենք տեսել», - մեկնաբանել է Կազակևիչը:
Քաղաքագետը Բաքվին սատարելու և համակրանքի արտահայտումը կապում է այն փաստի հետ, որ այժմ Ադրբեջանը տնտեսական տեսակետից ավելի հետաքրքիր է պաշտոնական Մինսկի համար, ինչը կապված է սարքավորումների, այդ թվում ռազմական տեխնիկայի, և գյուղատնտեսական ապրանքների հնարավոր մատակարարումների և նավթի մատակարարումների դիվերսիֆիկացման հետ, ինչը կնշանակի կախվածության անկում Մոսկվայից: Նաև, հնարավոր է, վարկեր ստանալը: Բացի այդ, Բելառուսը ցանկություն ունի պատվերներ ստանալ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ անցած շրջանների զարգացման հետ կապված, քանի որ այնտեղ նախատեսվում են զգալի պետական ներդրումներ ենթակառուցվածքների և գյուղատնտեսության զարգացման գործում: Փաստաբան և քաղաքագետ Յուրի Չաուսովն էլ այն կարծիքին է, որ Լուկաշենկոն ինքն է ասել, որ պարոն Ալիևը դժվար ժամանակներում բազմիցս օգնել է գումարով, և սպասում է նույնը հիմա: Ըստ քաղաքագետի` որոշ անուղղակի բաներ, օրինակ, հայ-ադրբեջանական հակամարտության վերաբերյալ տարօրինակ հայտարարությունները վկայում են այն մասին, որ Ալեքսանդր Գրիգորևիչը իսկապես ցանկանում է հաճոյանալ Ադրբեջանին և այդ նպատակով նույնիսկ զոհաբերերում է լավ հարաբերությունները հայ ժողովրդի հետ: Ըստ Կազակևիչի` Ալիևի հետ հանդիպման կարևորությունը չի սահմանափակվում միայն Մինսկի տնտեսական շահերով: Այցը մասամբ հանում է Լուկաշենկոյին արտաքին քաղաքական մեկուսացումից, որի մեջ նա ընկել է 2020 թվականի օգոստոսից հետո: Ընտրություններից հետո սա առաջին դեպքերից մեկն է, երբ նրան ընդունում են ամենաբարձր մակարդակով, քննարկում ռազմավարական թեմաներ և այդպիսով ճանաչվում որպես առաջնորդ, իսկ մինչ այդ նրա շփումը գործնականում սահմանափակված է Կրեմլով: Նույն նպատակն է հետապնդում նաև Ղազախստանի նախկին նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաեւի հետ հեռախոսազրույցը:
«Եթե նաև հնարավոր դառնա ինտեգրվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության կարգավորման խնդրին, ապա դա կլինի իրական արտաքին քաղաքական առաջընթաց», - ասել է «Քաղաքական ոլորտ» ինստիտուտի տնօրենը:
Յուրի Չաուսովը համաձայն է, որ արտաքին քաղաքական գործունեության դրսևորումը կարևոր է միջազգային ասպարեզում Լուկաշենկայի լեգիտիմությունը վերականգնելու համար:
«Բացառապես Ռուսաստանի ղեկավարության հետ հանդիպումները, ավելի շուտ, ցույց են տալիս Լուկաշենկայի թուլությունը միջազգային հանրության աչքում»,- բացատրել է նա:
Բաքու կատարած այցի ժամանակ Լուկաշենկոն խոսել է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման մասին: Մասնավորապես, նա նշել է Ալիևի «մեծագույն դերը այդ խնդրի լուծման գործում» և հայտարարել, որ Իլհամ Ալիևը առաջարկել է վերականգնել Ղարաբաղը և «բարձրացնել Հայաստանը», բայց «Հայաստանի նախկին ղեկավարությունը» հրաժարվել է հակամարտության խաղաղ կարգավորումից: Լուկաշենկոն նաև շնորհավորել է Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներին «իրենց պատմության այս տխուր շրջանի ավարտի առթիվ»:
Ըստ «Հզոր լուրեր» թերթի հիմնադիր և լրագրող Պյոտր Կուզնեցովի՝ իր ռազմական դաշնակցի նկատմամբ Ղարաբաղյան հակամարտությունում Բաքվի հաղթանակը մատնանշելը և «վերադարձված տարածքների» մասին հայտարարությունները կոռեկտ չեն:
«ՀԱՊԿ-ը Կրեմլի ինտեգրման նախագծերից մեկն է, ընդ որում ռազմական ոլորտում այն շատ զգայուն է: Բայց Ադրբեջանը, որպես Թուրքիայի արբանյակ, բոլորովին այլ ճակատում է, և պետք է հաշվի առնել այն, թե որքան է սրվել Անկարայի և Մոսկվայի մրցակցությունը տարածաշրջանում ազդեցության համար,- գրել է Կուզնեցովը,- այս համատեքստում շատերն են մատնանշում Ալիևի հետ հանդիպման ընթացքում իր ռազմական դաշնակիցների նկատմամբ Լուկաշենկայի ոչ ճիշտ արտահայտությունները»:
Ալիևի ու Լուկաշենկոյի հանդիպման մեջ Պյոտր Կուզնեցովը որևէ առանձնահատուկ օգուտ չի տեսնում վերջինիս համար: Սակայն, ըստ նրա, Ալիևը, Թուրքիայի նախագահ Էրդողանի հետ միասին, «մտցնելով պառակտվածություն, անվստահություն, անկայունություն և հակասություններ օգտագործում է Լուկաշենկայի թուլությունը ռուսական ՀԱՊԿ նախագիծը թուլացնելու համար, և դատելով ամեն ինչից դա հաջողվում է»:
Լուկաշենկոյի Բաքվում Ալիևի հետ հանդիպմանը հաջորդել է Վլադիմիր Պուտինի հետ հեռախոսազրույցը և հայտարարվել է Մոսկվայում նրա հետ հանդիպման մասին: Ըստ Անդրեյ Կազակևիչի՝ դժվար թե այնտեղ «ճակատագրական որոշումներ» կայացվեն, ավելի շուտ, այն կանցկացվի Սոչիի վերջին հանդիպման ձևաչափով, այսինքն` կքննարկվեն առկա խնդիրները, Արևմուտքի հետ Բելառուսի և Ռուսաստանի դիմակայության ֆոնին հնարավոր է հստակեցվեն արտաքին քաղաքական դիրքորոշումները:
«Լուկաշենկայի համար նման հանդիպումները կարևոր են նաև ներքաղաքական տեսանկյունից. դրանք ցույց են տալիս, որ Ռուսաստանը ճանաչում է նրան որպես օրինական առաջնորդ», - ասել է քաղաքագետը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
