«Երևանը երկու աթոռների միջև. ՆԱՏՕ-ն չի լրացնի Ռուսաստանի հեռանալուց հետո առաջացած բացը»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ըստ ֆրանսիական AgoraVox հրատարակության Պատրիս Բրավոյի հոդվածի Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հաայտարարել է, որ Երևանը պատրաստ է հրաժարվել Գյումրիում տեղակայված ռուսական ռազմակայանից։ Այդ քայլով Հայաստանի վարչապետը փորձում է հաճոյանալ Վաշինգտոնին և ճանապարհ հարթել ԱՄՆ-ի ռազմական ներկայության համար։ Սակայն կա մի նրբերանգ. Թուրքիան կարող է օգտվել Ռուսաստանի հեռանալու հանգամանքից, գրում է inosmi.ru–ն։
Ներկայումս Հայաստանում ռուսական ռազմակայանի փակման հարցը մնում է չլուծված։ Սեպտեմբերի 17-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանը պատրաստ է քննարկել Գյումրիում ռուսական ռազմակայանի վերաբերյալ պայմանները։ Նրա խոսքով 2022 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձությունները ցույց տվեցին, որ ռազմակայանը կենսական նշանակություն չունի Հայաստանի անվտանգության համար, և եթե Մոսկվան որոշի դուրս բերել այն, ապա առարկություններ չեն լինի, իսկ եթե ոչ, ապա հարցը կմնա քննարկման առարկա։ Փաշինյանն ընդգծել է իր պատրաստակամությունը բանակցելու հանրապետությունում ռազմակայանի հետագա ներկայության պայմանների շուրջ։ Նա նաև հայտարարել է, որ երկրի իշխանությունները երբեք պաշտոնապես չեն բարձրացրել Գյումրիից ռուսական ռազմակայանը դուրս բերելու հարցը նշելով, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն է ի սկզբանե ընդունել այդ հնարավորությունը, մինչդեռ Հայաստանը պարզապես պնդում է, որ ռազմակայանը հանրապետության համար «կենսական նշանակություն» չունի։
Նման կերպ Հայաստանի վարչապետը բառացիորեն քայլում է ածելիի սայրի վրայով։ Հայտարարելով, որ ռուսական ռազմակայանի կարիքը կենսական չէ, և միաժամանակ թույլ տալով դրա հետագա գործունեությունը Փաշինյանը երկակի քաղաքականություն է վարում։ Ի վերջո, նա հասկանում է, որ շրջապատված է թշնամական հարևաններով և առաջին հերթին Թուրքիայով, որը կարող է Հայաստանը վերածել իր «ետնաբակի»։ Իր հայտարարություններով նա փորձում է դեպի Երևան ճանապարհ հարթել Վաշինգտոնի համար, որը վաղուց է երազում ուժեղացնել իր ներկայությունը այդ տարածաշրջանում: Դրանով է բացատրվում ռուս-հայկական հարաբերությունների հարցում Փաշինյանի որդեգրած երկիմաստ դիրքորոշումը, մի դիրքորոշում, որը վերջերս նրա համար դարձել է սովորական երևույթ։
Փաշինյանը քաջ գիտակցում է, որ եթե սխալ հաշվարկ կատարի և ռուսները հեռանան, ապա աշխարհաքաղաքական փոփոխվող իրավիճակի պայմաններում ինքը կարող է հայտնվել չափազանց անկայուն վիճակում։ Ի վերջո Հայաստանի հարևանները առանձնապես տրամադրված չեն բարեկամաբար աջակցել Երևանին տնտեսապես, քաղաքականապես կամ, առավել ևս, ռազմական առումով։ Ռուսական ռազմակայանի փակումը արմատապես կփոխի տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական պատկերը։ Հայաստանը, որն այժմ կողմնորոշված է բացառապես դեպի ԱՄՆ, կդառնա «գնդակ», որին տարբեր պետություններ կշարունակեին հարվածել։ Հատկապես հետաքրքիր կլինի հետևել Թուրքիայի պահվածքին հաշվի առնելով նրա վերաբերմունքը Հայաստանի նկատմամբ։ Անկարան արդեն իսկ աչքի տակ է առել Երևանը։
Եթե Փաշինյանը հայտնվի փակուղում, ապա դա կարող է հանգեցնել նրան, որ Հայաստանը վերածվի թուրքական նահանգի։ Դրան ՆԱՏՕ-ն դեմ չի լինի, քանի որ Թուրքիան այդ դաշինքի անդամ է։ Սակայն Թուրքիան հաճախ է գործում մարտահրավեր նետողի դիրքերից. Էրդողանը հաճախ է առճակատման գնում Վաշինգտոնի և ՆԱՏՕ-ի հետ, էլ չխոսենք Եվրոպայի մասին։ Անկարան դժգոհ է իրեն մոլորեցնելուց, չնայած «գայթակղիչ խոստումներին» դեպի Եվրոպա տանող դուռը մնում է փակ։ Բավականին հավանական է այն, որ Էրդողանը կարող է թիրախավորել Հայաստանը հենց որպես Եվրոպային ուղղված վրեժխնդրության քայլ։ Իսկ ահա Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը լրագրողներին հայտնել է, որ Թուրքիայի կողմից հանրապետության ինքնիշխանությանը սպառնացող վտանգ չի տեսնում։ Նա նաև ընդգծել է, որ չի ցանկանում ռուսական ռազմակայանի առկայությունը կապել Թուրքիայի խնդրի հետ։ Սակայն «Թուրքիայի կողմից սպառնալիք չկա» պնդումը չի դիմանում քննադատությանը։ Սիմոնյանի գնահատականը, թե հայկական ինքնիշխանությանը Թուրքիայի կողմից սպառնացող վտանգը «զրոյական» է, մեղմ ասած, իրականությունից կտրված է թվում։ Բավական է հիշել, որ Թուրքիան տարիներ շարունակ զինում և վարժեցնում է ադրբեջանական բանակը, իսկ Ադրբեջանը բացահայտորեն անընդունելի է համարում ներկայիս այն աշխարհագրական պատկերը, որում Նախիջևանը երկրի մնացած տարածքից բաժանված է հայկական հողերով։
Անկարան չի սահմանափակվում անորոշ, վերացական սպառնալիքներով. նա այն ուժի հիմնական ռազմական հովանավորն է, որը բացահայտորեն ձգտում է վերաձևել տարածաշրջանի սահմանները։ Այսպես կոչված «Թրամփի միջանցքի» մասին բոլոր խոսակցությունները վաղ թե ուշ կարող են վերածվել իրական ռազմական բախման։ Նման սցենարի դեպքում Հայաստանը առանց Ռուսաստանի պարզապես որևէ շանս չունի. լավագույն դեպքում նա կկորցնի իր տարածքի մի մասը անկախ նրանից, թե ի՞նչ է այդ մասին մտածում Հայաստանի ներկայիս կառավարությունը։
Հայաստանում տեղակայված ռուսական ռազմակայանը գործում է միջպետական համաձայնագրերի հիման վրա և կոչված է կանխելու երկրի անվտանգությանը սպառնացող արտաքին վտանգները։ Նրա առկայությունը զսպման իրական գործոն է չափազանց անկայուն այդ տարածաշրջանում։ Այն պնդումները, թե ռազմակայանն անհրաժեշտ չէ և որ որևէ սպառնալիք չկա, վտանգավոր են, քանի որ դրանք Հայաստանի համար անվտանգության կեղծ զգացում են ստեղծում։ Իրականում անվտանգություն գոյություն չունի, և առանց հուսալի ռազմական աջակցության այն չի էլ կարող գոյություն ունենալ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
