Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…թղթախաղ Փասյանս

Փասյանսը հնագույն թղթախաղ է մեկ անձի համար: Ամենայն հավանականությամբ, այն նախկինում եղել է գուշակության տեսակներից մեկը: Մարդիկ, բացելով խաղաթղթերը ինչ որ ցանկություն են մտածել, եթե փասյանսը բացվել է, ապա այդ մտածածը իրականաություն է դառնալու: Փասյանս բառը գալիս է ֆրանսերեն patience-ից, որը թարգմանաբար նշանակում է «համբերություն», և դա այն հիմնական որակն է, որն անհրաժեշտ է այն անձի համար, որը որոշել է ժամանակ վատնել փասյանս բացելով:

Մինչ այժմ փասյանսի ստեղծման հայրենիքի վերաբերյալ միասնական կարծիք չկա: Որոշ պատմաբաններ պնդում են, որ այն Սկանդինավիայից է, մյուսները Գերմանիայից, բայց ամենատարածված կարծիքն այն է, որ այն, ինչպես և շատ այլ թղթախաղեր, առաջին անգամ հայտնվել է Ֆրանսիայում: Վարկածներից մեկի համաձայն, այն 17-րդ դարում հորինել է  Լյուդովիկոս 13-րդ թագավորի պալատական ​​մաթեմատիկոս Պելիսոնը ազնվական անձանց զվարճանքի համար: Մեկ այլ վարկածով փասիանսը հորինել են Բաստիլի բանտարկյալ ֆրանսիացի ազնվականները, որոնք, ցանկացել են ինչ որ կերպ զվարճանալ և ժամանակ սպանել: Հայտնի է, որ այն ժամանակ ամենահայտնի փասիանսը կոչվել է «Գեղեցկուհի Լյուսի», որն օրիգինալում հնչում է «La Belle Lucie»:

Փասյանսի մասին առաջին փաստագրական հիշատակումը վերաբերվում է 18-րդ դարի վերջին: 1783 թվականին խաղերի գերմանական կատալոգում փասյանսը հիշատակվում էր երկու անուններով՝ «Patience» и «Cabale»: Անգլիացի պատմաբան Դեյվիդ Փարլետը կարծում է, որ փասյանսը սկզբում եղել է  երկու հոգու խաղ, յուրաքանչյուր դասավորել է իր խաղաքարտերը, բայց ժամանակի ընթացքում երկրորդ խաղացողի կարիքը վերացել է:

Խաղի առաջին կանոնները հայտնվել են Նապոլեոնի օրոք:  Շատ հայտնիներ են հաճույքով փասյանս բացել՝ Ֆրանսիայի կայսր Նապոլեոնը, իտալացի հայտնի ջութակահար Նիկոլո Պագանինին, Ֆրանսիայի թագուհի Մարի Անտուանետան և այլն:

Կլոնդայկ կամ Քենֆիլդ աշխարհի ամենահայտնի փասյանսը հորինել է ամերիկյան Սարատոգա քաղաքի խաղատան սեփականատեր միստր Քենֆիլդը: Այդ խաղը փորձարկվել է նրա խաղային հաստատությունում և տարածվել ամբողջ աշխարհում:

Այսօր փասյանս խաղերի քանակը հարյուրների է հասնում,  նույնիսկ հազարների: Ամենապարզը տևում է մի քանի րոպե, իսկ բարդերի դեպքում կարելի է անգամ մի քանի ժամ վատնել: Փասյանսներից մի քանիսը փոխանցվել են սերնդեսերունդ: Իսկ տեխնոլոգիայի զարգացման հետ մեկտեղ այն դարձել է սիրված համակարգչային խաղ: Եվրոպայում, մի շարք ընկերություններում աշխատողներին արգելվում է աշխատանքային ժամերին համակարգչով փասյանս խաղալ: Սակայն փաստ է այն, որ փասյանսի սիրահարները ավելի արագ են աշխատում, քանի որ 20 րոպեանոց խաղը նվազեցնում է սթրեսը և բարելավում է հետագա աշխատանքի կատարումը: Բացի ադ փասյանսը մարզում է հիշողությունը, և զարգացնում տրամաբանությունը:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am