Թուրքական գամբիտ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
anna-news.info-ն գրում է, որ ներկայումս աշխարհը փոթորկում է: Ճապոնիայում կայացած վերջին օլիմպիական խաղերում սպորտային կրքերի և հույզերի շոգը հանդարտվել է, իսկ համաշխարհային աշխարհաքաղաքական ասպարեզում հակառակ իրավիճակն է ստեղծվել, երբ մի շարք համաշխարհային տերություններ սրերն են խաչել առաջնորդության համար պայքարում: Եվ ներկայումս սխալ կլինի դիտարկել մրցակիցների այդ ամբողջ «հավաքածուն» առանց Թուրքիայի: Ներկայումս Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը շարունակում է աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում իր ռազմաքաղաքական և սոցիալ-տնտեսական ազդեցության ընդլայնման ուղղությամբ ագահ քաղաքականության իրականացնել:
Թուրքիան, լինելով ՆԱՏՕ-ի անդամ, հակառակ ամերիկյան քաղաքական ուղեգծի, ոգեշնչված պանթուրքիզմի կայսերական գաղափարներով, իրեն դիրքավորում է որպես անկախ համաշխարհային խաղացող՝ համեստորեն իր համար սահմանելով ոչ միայն տարածաշրջանային առաջնորդի, այլ նաև իսլամական աշխարհի առաջնորդի դերը համարելով, որ համաշխարհային հանրությունը պետք է հաշվի նստի իր հետ առնվազն որպես մեծ տերություն: Էրդողանը նախատեսում է մինչև 2023 թվականը կատարել իր այն խոստումը, որ Թուրքիան իսկապես կդառնա հզոր համաշխարհային տերություն շնորհիվ իր ռազմավարության իրականացման, որն է ոչ միայն նախկինում Օսմանյան կայսրության մաս կազմող պետությունները, այլ նաև թրքախոս պետությունները կիսալուսնի կարմիր դրոշի ներքո միավորելը: Նախագահի նման ակտիվ քաղաքականությանը պաշտպանում է երկրի քաղաքացիների մեծամասնությունը:
Ռուսաստանի հետ գործընկերային հարաբերությունների զարգացմանը զուգահեռ, Թուրքիան, վարելով իր ագրեսիվ քաղաքականությունը, խստորեն սահմանել է իր ազգային շահերի գոտին Հյուսիսային Աֆրիկայում, Մերձավոր Արևելքում, Հարավային Կովկասում, Կենտրոնական Ասիայում և Արևելյան Եվրոպայում ՝ ի հակադրություն ԱՄՆ-ի ձգտումների: Սակայն, քանի դեռ Թուրքիայի քաղաքականությունը որոշակի ոլորտներում հակադրվում է Ռուսաստանին, Վաշինգտոնը հանդուրժում է իր վասալի քմահաճույքները:
Բայց եթե Հյուսիսային Աֆրիկայում Թուրքիայի քաղաքականությունը հիմնականում մեղմ է և հետապնդում է աֆրիկյան էլիտայի աջակցությամբ առաջին հերթին համակարգված կերպով տնտեսական, սոցիալական և մշակութային ոլորտներում (բնականաբար, ռազմական ներկայության զուգահեռ աճով) իր ազդեցությունը տարածաշրջանի երկրների վրա ուժեղացնելու նպատակներ, ապա Մերձավոր Արևելքում և Հարավային Կովկասում Թուրքիայի ղեկավարության քաղաքական նկրտումներն ավելի ագրեսիվ են:
Մերձավոր Արևելքի տարածաշրջանում Թուրքիան իրականացրել է «խաղաղապահ» գործողություն, որը զարմացնում է իր երեսպաշտությամբ և լպիշությամբ: Փաստորեն, սանձազերծելով ագրեսիա պատերազմից տուժած Սիրիայի դեմ, նա գրավել է երկրի հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում գտնվող տարածքի մի մասը, իբր, այսպես կոչված, անվտանգության գոտի ստեղծելու համար: Բայց փաստացի, Անկարայի իրական նպատակը քրդերի դեմ պայքարելն է, որոնց թուրքական ղեկավարությունը անհիշելի ժամանակներից վերաբերվում է խորը ատելությամբ: Միաժամանակ, իր ծրագրերն իրականացնելու համար Թուրքիան չի վարանում օգտագործել իր վերահսկողության տակ գտնվող ահաբեկչական խմբավորումները, որոնք մոտ ապագայում, ամենայն հավանականությամբ, կհայտնվեն Կենտրոնական Ասիայում:
Այս տարվա վերջին ԱՄՆ-ի կողմից Իրաքից իր զորքերը դուրս բերելուց հետո Մերձավոր Արևելքի հակամարտությունը, որին ներգրաված են Սիրիան, Թուրքիան, Իրանը և Ռուսաստանը, միանշանակորեն կբորբոքվի նոր ուժով: Միևնույն ժամանակ, թուրքերին հաջողվել է արաբական աշխարհում ձեռք բերել թշնամիներ ի դեմս Սաուդյան Արաբիայի, Եգիպտոսի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, որոնք խիստ դեմ են տարածաշրջանում թուրքական ազդեցությանը:
Հարավային Կովկասում Թուրքիան, օգտագործելով Ադրբեջանին, վերջինիս Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունում ցուցաբերելով քաղաքական և ռազմական օգնություն, ստեղծել է լարվածության հերթական օջախը: Փաստացի Թուրքիայի գործողությունները այդ տարածաշրջանում, ըստ էության, հանգեցրել են զինված հակամարտություն սանձազերծելու նախադրյալների ի հայտ գալուն, որի մասնակիցները Ադրբեջանը, Հայաստանը, Իրանը և Ռուսաստանն են:
Անկարան առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի Կենտրոնական Ասիայի նկատմամբ, բայց դա այն դա տարածաշրջանն է, որը ավանդական հետաքրքրության առարկա է Ռուսաստանի, Չինաստանի և ԱՄՆ-ի համար: Հետևաբար, այնտեղ, անխոհեմ շարժումների հետևանքով Թուրքիան կարող է «գլխին հարված» ստանալ կողմերից որևէ մեկի կողմից, կամ բոլորի կողմից միասին: Այդ իսկ պատճառով ներկայումս Թուրքիան փոքր-ինչ երկմտանքների մեջ է և, ամեն դեպքում, ընդունել է սպասողական դիրքորոշում, քանի որ տարածաշրջանում թուրքական քաղաքականությունը նպատակաուղղված է դեպի ԱՊՀ երկրների վրա ազդեցության գոտուն և ունի ընդլայնողական բնույթ, ներառյալ մի շարք ռուսական շրջանները, և նման պայմաններում մեկ սխալ քայլը կարող է շատ թանկ նստել Թուրքիայի վրա:
Այնուամենայնիվ, Թուրքիան չի հուսահատվում և ընթացիկ իրադարձությունների ֆոնին ի տարբերություն Չինաստանի և ԵՄ երկրների փորձում է ուժեղացնել իր ազդեցությունը Ուկրաինայում:
Իրականում, Թուրքիայի քաղաքականությունը կարելի է համեմատել շախմատի խաղի հետ, որտեղ թուրքական ղեկավարությունը խաղում է իր գամբիտը, որը շախմատային խաղի տեխնիկա է, երբ կողմերից մեկը զոհաբերում է նշանակալի ֆիգուր իր նպատակին հասնելու կամ պարզապես խաղը սրելու համար: Հետաքրքիր է, իսկ ու՞մ կզոհաբերի Թուրքիան: Դա է հարցը: Պահի ինտրիգն այն է, թե ինչ զոհաբերության է պատրաստ գնալ Թուրքիան այս ժամանակահատվածում: Եվ դա շուտով պարզ կդառնա կարճաժամկետ կտրվածքով:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
