Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Հինգ պարզ քայլ, որոնց հետևելը կօգնի նվազեցնել գլխուղեղի կաթվածի զարգացման հավանականությունը

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գլխուղեղի կաթվածը խիստ վտանգավոր ախտաբանություն է, որն ունի մահացության բավական բարձր մակարդակ։ Ավելին՝ անգամ բարեհաջող ելքի դեպքում մեծ է լուծանքի հավանականությունը, ուստի զարմանալի չէ, որ մասնագետները հորդորում են անել հնարավոր ամեն բան նման խնդրի հավանականությունը նվազագույնի հասցնելու համար։ Այնուամենայնիվ մասնագետները շեշտում են, որ բարեբախտաբար կաթվածների 80%-ը կարելի է կանխել առողջ կենսակերպի ու խնդրի զարգացմանը նպաստող գործոնները մշտական վերահսկողության տակ պահելու շնորհիվ։

Գիտնականները նշել են բազմաթիվ քայլեր, որոնք մարդիկ կարող են ձեռնարկել գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը նվազագույնի հասցնելու համար, սակայն բժիշկները վստահ են, որ ամեն ինչ միաժամանակ անելը կարող է բավական դժվար լինել, ուստի անհրաժեշտ միջոցների ձեռնարկումը հարկավոր է աստիճանաբար սկսել։

«Մարդկանց մեծագույն սխալը չափազանց հավակնոտ լինելն է, ինչի հետևանքով էլ նրանք պարտություն են կրում ու հանձնվում», – նշել է կանադացի նյարդաբան Վլադիմիր Խաչինսկին՝ շեշտելով, որ ցանկալի արդյունքին հասնելու համար հարկավոր է սկսել քչից։

Մասնագետը ներկայացրել է հինգ պարզ քայլ, որոնք կարելի է ձեռնարկել գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը նվազեցնելու համար։

Հրաժարվել ծխախոտից

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ օրվա ընթացքում օգտագործվող յուրաքանչյուր հինգ ծխախոտի հետ գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը բարձրանում է 12 տոկոսով։ Մասնագետի խոսքով՝ մարդիկ հասկանում են, որ ծխախոտի գործածությունը հանգեցնում է թոքերի քաղցկեղի զարգացման, սակայն չեն հասկանում, որ այն վնասում է նաև գլխուղեղն ու արյունատար անոթները։

Լինել ֆիզիկապես ակտիվ

Ֆիզիկապես ավելի ակտիվ կանանց ու տղամարդկանց մոտ, ի տարբերություն ոչ շար ակտիվ մարդկանց, գլխուղեղի կաթվածի վտանգը ցածր է 25-30 տոկոսով։ Գիտնականներն ապացուցել են, որ ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է օրգանիզմում խոլեստերինի մակարդակը, օգնում է պահպանել առողջ քաշն ու նվազեցնում է արյան ճնշումը, իսկ այս գործոնները կարող են նվազեցնել գլխուղեղի կաթվածի վտանգը։ Ինչպես նշում է նյարդաբանը, ֆիզիկական ակտիվության առավելություններն անհերքելի են։ Ընդ որում՝ ցանկալի դրական արդյունքին հասնելու համար օրական մի քանի կիլոմետր վազելու կարիք չկա։ Անգամ յուրաքանչյուր ժամը մեկ 10 րոպե շարժվելը շատ ավելի առողջարար կլինի, քան օրվա ընթացքում շատ երկար ժամանակ նստած մնալը։ 

Զարկերակային ճնշումը պահել վերահսկողության տակ

Զարկերակային բարձր ճնշումը համարվում է գլխուղեղի կաթվածի զարգացմանը նպաստող հիմնական գործոններից մեկը։ Վիճակագրական տվյալներով՝ զարկերակային բարձր ճնշումը բավական տարածված խնդիր է, որն առկա է տղամարդկանց 52%-ի ու կանանց 43%-ի մոտ։ Այնուամենայնիվ այս վտանգավոր խնդիրը կարելի է հեշտությամբ վերահսկողության տակ պահել կենսակերպի որոշակի փոփոխությունների կամ հատուկ դեղորայքի ընդունման միջոցով, մինչդեռ վիճակագրությունը ցույց է տվել, որ հինգ մեծահասակից միայն մեկն է հետևում մասնագետների ցուցումներին։ Ծխախոտի գործածությունը, շաքարային դիաբետը, ճարպակալումը, արյան մեջ խոլեստերինի բարձր մակարդակն ու սխալ սննդակարգը կարող են հանգեցնել զարկերակային ճնշման բարձրացման, ուստի առաջին հերթին հարկավոր է վերահսկողության տակ պահել այս գործոնները։ Բացի այդ, հարկավոր է անպայման գտնել ամենաարդյունավետ դեղամիջոցը, որոշել դրա անհրաժեշտ չափաբաժինն ու իմանալ ընդունման եղանակը ճնշման հնարավոր տատանումների դեպքում անմիջապես միջոցներ ձեռնարկելու և ճնշման ցուցանիշները կարգավորելու համար։

Հետևել առողջ սննդակարգին

Բժիշկ Խաչինսկիի խոսքով՝ առողջարար մթերքի գործածությունը կարող է նվազագույնի հասցնել ավելորդ քաշի կուտակումը, ինչն էլ համարվում է բազմաթիվ վտանգավոր ախտաբանությունների, այդ թվում նաև գլխուղեղի կաթվածի զարգացմանը նպաստող գործոն, սակայն առողջարար մթերք հարկավոր է օգտագործել անկախ ավելորդ քաշի առկայությունից։ Առաջին հերթին հարկավոր է շեշտը դնել մեծ քանակությամբ մրգերի, բանջարեղենի, անյուղ կաթնամթերքի, ամբողջահատիկ մթերքի, ձկնատեսակների ու ընկուզեղենի գործածության վրա՝ միևնույն ժամանակ նվազագույնի հասցնելով հագեցած ճարպերով, խոլեստերինով ու տրանսճարպերով հարուստ մթերքի գործածությունը։

Դանդաղ, բայց կայուն աշխատել նպատակներին հասնելու ուղղությամբ

Ցանկալի արդյունքին հասնելու համար հարկավոր է հստակ նպատակ ունենալ, որից հետո միայն այն բաժանել մասերի ու սկսել աստիճանաբար աշխատել դրան հասնելու ուղղությամբ։ Ընդ որում՝ այս բարդ ընթացքում ընկերոջ ներկայությունը կարող է շատ օգտակար լինել՝ օգնելով չհուսահատվել ու շարունակել առաջ շարժվել։

Թեհրանը սպառնալիքների պայմաններում վերջնական համաձայնագրի շուրջ բանակցություններ չի վարի ԱՄՆ-ի հետ. Արաղչի Կովկասում ՀՀ-ի և Ադրբեջանի համաձայնության հիմքն արդեն հասել է որոշակի փուլի․ Թուրքիայի ԱԺ խոսնակ Նորայր Եղյանը՝ «Եվրասիա» միջազգային կինոփառատոնի ժյուրիում. «Այդպիսի հարթակներում են ծնվում ապագա միջազգային ֆիլմերը» (լուսանկար) Հատուկ բանակային զորամիավորումը նոր հրամանատար ունի. ԳՇ պետը ներկայացրել է Գարեգին Պողոսյանին Էդուարդ Սպերցյանը փոխեց ակումբային գրանցումը. պաշտոնական Լավրովը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը ողջունում է Հորմուզի նեղուցի շուրջ բանակցությունները ՍԱՏՄ. Հայաստանից բուսասանիտարական ենթահսկման առևտրային խմբաքանակի բեռների արտահանումը ֆիզիկական անձանց կողմից արգելվում էՄարտունիում բախվել են «Volkswagen»-ը, «ԳԱԶ 3110»-ը և «Howo» մակնիշի բեռնատարը․ կան վիրավորներԱմենայն Հայոց Կաթողիկոսի տնօրինությամբ կատարվել են եկեղեցականների նոր նշանակումներ Երեկոյան սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպԲացահայտվել են թմրանյութ պահելու, իրացնելու դեպքեր Եթե Ուկրաինան պատրաստ չէ խաղաղ կարգավորման, ՌԴ-ն կշարունակի իր ռազմական գործողությունները. Պեսկով ՆԳՆ պատվիրակները Վիեննայում ներկայացրել են անկանոն միգրացիայի ոլորտում իրականացվող աշխատանքները Փրկարարները հարկադիր քարաթափման միջոցով հեռացրել են քարը՝ ապահովելով անվտանգ երթևեկություն Դրամի փոխարժեքը` ՀՀ բանկերումԱշտարակում կասեցվել է լիմոնադի արտադրամասի արտադրական գործունեությունը Հորմուզի նեղուցում հարձակում է տեղի ունեցել գազ տեղափոխող կատարական նավի վրա Վթար՝ Երևանում․ կա վիրավորՀայ-իտալական հնագիտական արշավախումբը Շամիրամում նոր բացահայտումներ է արել Բազմաթիվ հասցեներում գազ չի լինելու Համլետ ջան լույսերի մեջ մնաս. Գայանե Ասլամազյան Հայտնաբերվել է ուկրաինացի գործարար Երմոլաևի դեմ մահափորձ կատարելու մեջ կասկածվող կնոջ մարմինը ՌԴ ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածել Բագրատ արքեպիսկոպոսը դատական հայց է ներկայացրել Փաշինյանի դեմ Կասեցվել է Վանաձորի գազալցակայաններից մեկի հեղուկ գազի վաճառքը Պետությունը՝ որպես քաղաքական սուբյեկտ. ռազմավարական կարողության չափումը և Հայաստանի դիրքավորումը գլոբալ ինտեգրման միջավայրում. «Փաստ»Շղթայական վթար` Սևանում. կա 4 վիրավորՀայաստանը Ռուսաստանի փոխարեն ծաղիկներ է ուղարկում Նիդեռլանդներ և Ուկրաինա Քաղաքագետ. Փաշինյանը մեծ և ազդեցիկ հայկական սփյուռքին զրկել է քվեարկելու իրավունքից ԵՄ «կոպեկներն» ընդդեմ իրական կորուստների. ոչ թե տնտեսական փաստերի արձանագրում, այլ քաղաքական գործիք. «Փաստ»Ինչի շուրջ են համաձայնության եկել Հայաստանն ու ԵՄ-ն եվրահանձնակատարների երևանյան այցի ընթացքում «ԱՄՆ-ը տնավարի է նայում Հայաստանի և Ադրբեջանի հազվագյուտ մետաղների արդյունահանմանը» «Ժորս երբեք չէր հանդուրժի, որ որևէ մեկը մեզ խղճահարությամբ նայեր». Ժորա Գևորգյանն անմահացել է սեպտեմբերի 27-ին Մարտակերտում. «Փաստ»Ստեղծվել է Հայաստանի Միավորված Կոմունիստական կուսակցությունը. պատմության այս օրը (07 հուլիս)«ԱՐԱՐ» երգչախմբի և կոմպոզիտոր Երվանդ Երկանյանի բարեկամության առանցքում են փոխադարձ հարգանքն ու ջերմությունը. «Փաստ»24 ժամ ջուր չի լինելու ՆԱՏՕ-ն աջակցում է Ուկրաինայի՝ Ռուսաստանի խորքում իրականացվող հարվածներին Սահմանադրությունն ու սահմանադրականությունը չեն կարող կախված լինել քաղաքական իրավիճակից կամ իշխանությունների կամքից. «Փաստ»Էլեկտրաէներգիայի ընդհատումներ կլինեն Երևանում և մարզերում․ հասցեներ ՀՖՖ մրցավարական անձնակազմը կսպասարկի ՉԼ որակավորման հանդիպում Ինչո՞ւ է փոփոխությունների անհրաժեշտություն առաջացել «Մեղվաբուծության մասին» օրենքում. «Փաստ»«Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը եկել էր ստանալու նախընտրական շրջանում Նիկոլ Փաշինյանին տրված աջակցության գինը». «Փաստ»«Բանալի» բառը գործելն է. ի՞նչ նոր սկիզբ խթանեց ՍԴ-ն իր որոշմամբ. «Փաստ»Չալաբյանի կալանավորման հարցը հասավ Եվրոպական խորհրդարան. «Փաստ»Ինչո՞ւ է ընդդիմությանը «քլնգելը» դարձել «մոդայիկ», և ի՞նչ է իրականում սպասում հասարակությունը. «Փաստ»Ինչու է Արայիկ Հարությունյանը հայտնվել Փաշինյանի «սև ցուցակում». մանրամասներ. «Ժողովուրդ» Մանդատների կեղծ դիլեման. ինչո՞ւ է ընդդիմության խորհրդարանական բոյկոտի թեման դատարկ օրակարգ. «Փաստ»ՔՊ-ում ավարտին են մոտենում կադրային վերադասավորումները․ «Ժողովուրդ» Միջպետական ճանապարհի դիմաց Ադրբեջանի մեծ դրոշ են տեղադրել. «Հրապարակ» Իրավական ահաբեկչությունը՝ որպես իշխանության անկման սկիզբ. Գագիկ Ծառուկյանի օրինակը և պատմության դառը դասերը. «Փաստ»
Ամենադիտված