Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Հինգ պարզ քայլ, որոնց հետևելը կօգնի նվազեցնել գլխուղեղի կաթվածի զարգացման հավանականությունը

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Գլխուղեղի կաթվածը խիստ վտանգավոր ախտաբանություն է, որն ունի մահացության բավական բարձր մակարդակ։ Ավելին՝ անգամ բարեհաջող ելքի դեպքում մեծ է լուծանքի հավանականությունը, ուստի զարմանալի չէ, որ մասնագետները հորդորում են անել հնարավոր ամեն բան նման խնդրի հավանականությունը նվազագույնի հասցնելու համար։ Այնուամենայնիվ մասնագետները շեշտում են, որ բարեբախտաբար կաթվածների 80%-ը կարելի է կանխել առողջ կենսակերպի ու խնդրի զարգացմանը նպաստող գործոնները մշտական վերահսկողության տակ պահելու շնորհիվ։

Գիտնականները նշել են բազմաթիվ քայլեր, որոնք մարդիկ կարող են ձեռնարկել գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը նվազագույնի հասցնելու համար, սակայն բժիշկները վստահ են, որ ամեն ինչ միաժամանակ անելը կարող է բավական դժվար լինել, ուստի անհրաժեշտ միջոցների ձեռնարկումը հարկավոր է աստիճանաբար սկսել։

«Մարդկանց մեծագույն սխալը չափազանց հավակնոտ լինելն է, ինչի հետևանքով էլ նրանք պարտություն են կրում ու հանձնվում», – նշել է կանադացի նյարդաբան Վլադիմիր Խաչինսկին՝ շեշտելով, որ ցանկալի արդյունքին հասնելու համար հարկավոր է սկսել քչից։

Մասնագետը ներկայացրել է հինգ պարզ քայլ, որոնք կարելի է ձեռնարկել գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը նվազեցնելու համար։

Հրաժարվել ծխախոտից

Հետազոտությունները ցույց են տվել, որ օրվա ընթացքում օգտագործվող յուրաքանչյուր հինգ ծխախոտի հետ գլխուղեղի կաթվածի հավանականությունը բարձրանում է 12 տոկոսով։ Մասնագետի խոսքով՝ մարդիկ հասկանում են, որ ծխախոտի գործածությունը հանգեցնում է թոքերի քաղցկեղի զարգացման, սակայն չեն հասկանում, որ այն վնասում է նաև գլխուղեղն ու արյունատար անոթները։

Լինել ֆիզիկապես ակտիվ

Ֆիզիկապես ավելի ակտիվ կանանց ու տղամարդկանց մոտ, ի տարբերություն ոչ շար ակտիվ մարդկանց, գլխուղեղի կաթվածի վտանգը ցածր է 25-30 տոկոսով։ Գիտնականներն ապացուցել են, որ ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է օրգանիզմում խոլեստերինի մակարդակը, օգնում է պահպանել առողջ քաշն ու նվազեցնում է արյան ճնշումը, իսկ այս գործոնները կարող են նվազեցնել գլխուղեղի կաթվածի վտանգը։ Ինչպես նշում է նյարդաբանը, ֆիզիկական ակտիվության առավելություններն անհերքելի են։ Ընդ որում՝ ցանկալի դրական արդյունքին հասնելու համար օրական մի քանի կիլոմետր վազելու կարիք չկա։ Անգամ յուրաքանչյուր ժամը մեկ 10 րոպե շարժվելը շատ ավելի առողջարար կլինի, քան օրվա ընթացքում շատ երկար ժամանակ նստած մնալը։ 

Զարկերակային ճնշումը պահել վերահսկողության տակ

Զարկերակային բարձր ճնշումը համարվում է գլխուղեղի կաթվածի զարգացմանը նպաստող հիմնական գործոններից մեկը։ Վիճակագրական տվյալներով՝ զարկերակային բարձր ճնշումը բավական տարածված խնդիր է, որն առկա է տղամարդկանց 52%-ի ու կանանց 43%-ի մոտ։ Այնուամենայնիվ այս վտանգավոր խնդիրը կարելի է հեշտությամբ վերահսկողության տակ պահել կենսակերպի որոշակի փոփոխությունների կամ հատուկ դեղորայքի ընդունման միջոցով, մինչդեռ վիճակագրությունը ցույց է տվել, որ հինգ մեծահասակից միայն մեկն է հետևում մասնագետների ցուցումներին։ Ծխախոտի գործածությունը, շաքարային դիաբետը, ճարպակալումը, արյան մեջ խոլեստերինի բարձր մակարդակն ու սխալ սննդակարգը կարող են հանգեցնել զարկերակային ճնշման բարձրացման, ուստի առաջին հերթին հարկավոր է վերահսկողության տակ պահել այս գործոնները։ Բացի այդ, հարկավոր է անպայման գտնել ամենաարդյունավետ դեղամիջոցը, որոշել դրա անհրաժեշտ չափաբաժինն ու իմանալ ընդունման եղանակը ճնշման հնարավոր տատանումների դեպքում անմիջապես միջոցներ ձեռնարկելու և ճնշման ցուցանիշները կարգավորելու համար։

Հետևել առողջ սննդակարգին

Բժիշկ Խաչինսկիի խոսքով՝ առողջարար մթերքի գործածությունը կարող է նվազագույնի հասցնել ավելորդ քաշի կուտակումը, ինչն էլ համարվում է բազմաթիվ վտանգավոր ախտաբանությունների, այդ թվում նաև գլխուղեղի կաթվածի զարգացմանը նպաստող գործոն, սակայն առողջարար մթերք հարկավոր է օգտագործել անկախ ավելորդ քաշի առկայությունից։ Առաջին հերթին հարկավոր է շեշտը դնել մեծ քանակությամբ մրգերի, բանջարեղենի, անյուղ կաթնամթերքի, ամբողջահատիկ մթերքի, ձկնատեսակների ու ընկուզեղենի գործածության վրա՝ միևնույն ժամանակ նվազագույնի հասցնելով հագեցած ճարպերով, խոլեստերինով ու տրանսճարպերով հարուստ մթերքի գործածությունը։

Դանդաղ, բայց կայուն աշխատել նպատակներին հասնելու ուղղությամբ

Ցանկալի արդյունքին հասնելու համար հարկավոր է հստակ նպատակ ունենալ, որից հետո միայն այն բաժանել մասերի ու սկսել աստիճանաբար աշխատել դրան հասնելու ուղղությամբ։ Ընդ որում՝ այս բարդ ընթացքում ընկերոջ ներկայությունը կարող է շատ օգտակար լինել՝ օգնելով չհուսահատվել ու շարունակել առաջ շարժվել։

ԱՄՆ-ի կողմից պшտերազմի շարունակման դեպքում կբացվեն այլ ճակատներ. Մոջթաբա ԽամենեիՆեյմարի մեծ վերադարձը․ Անչելոտին հրապարակել է Բրազիլիայի հայտացուցակն ԱԱ-2026-ի համարՎերա Բրեժնևան Կաննում ներկայացել էր նշանադրության մատանիով Իսրայելը 2023 թվականի հոկտեմբերից ի վեր Մերձավոր Արևելքում զբաղեցրել է շուրջ 1,000 քառ. կմ տարածքՌԴ-ի և ՉԺՀ-ի բարեկամությունն ուղղված չէ որևէ մեկի դեմ, այլ ուղղված է համընդհանուր բարգավաճմանը. ՊուտինԱՄՆ-ը ավելի քան 85 միլիարդ դոլար է ծախսել Իրանում ռшզմական գործողության վրա Ռուսաստանի ՀՕՊ ուժերը գիշերը խոցել են ուկրաինական 315 անօդաչու թռչող սարք. ՌԴ ՊՆ Կասեցվել է օնլայն կեղծ խաղատների՝ մասնագիտացված հանցավոր խմբի գործունեությունը․ ՆԳՆԻրանի պատերազմն արդեն սկսել է ազդել ՀՀ տնտեսության վրա Փաշինյանի «իրական կողմը» Եկեղեցու դեմ արշավը հասավ «Ֆրանսպրես»-ին Փնթի բեմադրությո՞ւն, թե՞ ահաբեկչության սպառնալիք ՃՏՊ՝ Կոտայքում. վիրավորներ կանԳազ չի լինի Բայկալ լճում ուղևորներ տեղափոխող նավ է շրջվել, առնվազն հինգ մարդ է մաhացել Համաշխարհային առևտուրը ենթարկվել է խոշորագույն ցնցման վերջին 80 տարվա ընթացքում Պենտագոնը հայտնել է ՌԴ-Ուկրաինա բանակցություններում փակուղու մասին Վերացվել է «Էլ Գարդեն»-ի արտադրական գործունեության կասեցումը «Անկախ դիտորդը» անհամաչափ և ընտրողական է համարում Արթուր Օսիպյանի ձերբակալությունը Իրանն ԱՄՆ-ի հետ բանակցություններ է վարում՝ պաշտպանելով ժողովրդի իրավունքները. Փեզեշքիան ԱՄՆ-ի կենսալաբորատորիաները Հայաստանում և ՌԴ սահմաններին «անտեսանելի պատերազմ են»․ Վիկտոր Եմելյանենկո Երևանում բակի մուտքը ավտոմեքենայով փակելու համար 33-ամյա տղամարդուն մի քանի հոգով ծեծի են ենթարկել ՔԿ զինվորական քննչական գլխավոր վարչության 8-րդ կայազորային քննչական բաժինը նոր պետ ունի Սպասվում են տեղումներ, օդի ջերմաստիճանը կնվազի Հանուն ինչի և դեպի ուր է Փաշինյանը վերակողմնորոշում Հայաստանը. «Փաստ»Մինչեւ ուշ երեկո ջուր չի լինելուՎերլուծաբան Աբովյան. Երևանի գագաթնաժողովն անօգուտ էր Հայաստանի համարԱզդեցության գործակալ Լատինինա. «Ավերածություններ և անկում. Հայաստանի ապագան եվրոպական հովանոցի տակ»Փաշինյանին հիշեցրել են Ադրբեջանից պարտվելուց առաջ Ղարաբաղի մասին ասած իր ասած խոսքերըԿրեմլի միջուկային առաջարկը. «Փաստ»«Հայաստանի եվրաինտեգրում դեռևս չի նախատեսվում. Արևմուտքը նպատակ է դրել Կովկասը Ռուսաստանի համար նոր խնդրի վերածել» Թուրքերը ներխուժել են Սուրմալու․ պատմության այս օրը (19 մայիս) «Ուժեղ Հայաստանի» աճող վարկանիշը մեծացնում է իշխանության ճնշումները «Շատ ծանր օրեր ապրեցինք, հիմա էլ հեշտ չէ, բայց պետք է Ռուբենիս անունը բարձր պահեմ». Ռուբեն Գևորգյանն անմահացել է հոկտեմբերի 9-ին՝ հատուկ գործողություն կատարելու ժամանակ. «Փաստ»Խոշոր վթար՝ Իսակովի պողոտայում․ կան վիրավորներՀզոր մագնիսական փոթորիկը կծածկի Երկիրը․ տեխնիկան կարող է խափանվել, մարդիկ վատ կզգան իրենց Մրցակցության և... համագործակցության բարդ կոնյուկտուրան. «Փաստ»Հայաստանի տնտեսությունը վտանգավոր շրջադարձի առաջ Արցախցի սամբիստ Կարեն Սարգսյանը դարձել Եվրոպայի չեմպիոն Մայիսի 19-ին և 20-ին լույս չի լինելու Քննարկման են ներկայացվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման փաստաթղթերի ուղեցույցները. «Փաստ»Պատմական Հայաստան և «իրական Հայաստան». ազգի հիշողության և ներկայի մետաֆիզիկական երկխոսությունը. «Փաստ»Զրո ապրումակցում, զրո պատասխանատվություն, զրո խիղճ. հայ մարդն անկարևոր է այս իշխանության համար. «Փաստ»Քրեական ոստիկանության աշխատողները հերթապահում են Իջեւանում ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի շտաբների մոտակայքում․ «Հրապարակ» «Հայաստանի համար կենսական փոփոխության ընտրություն է, հունիսի 7-ին պետք է մասնակցել ընտրություններին ու նաև չփոշիացնել սեփական ձայնը». «Փաստ»Մխիթար Հայրապետյանը խմբագրել է իր կենսագրությունը. «Հրապարակ» Պարտության հոտը. «Փաստ»Տաշիրում նախօրեին Սուրեն Պապիկյանի արարքը «ստուկաչություն» են որակում. «Հրապարակ» Երևանում երթևեկությունը բեռնաթափելու համար Սամվել Կարապետյանը քննարկում է օղակաձև ավտոմոբիլային ճանապարհի և մետրոյի 9 նոր կայարանի կառուցման անհրաժեշտությունը. «Փաստ»Բրյուսովի անվան լեզվաբանական համալսարանում լարվածությունը չի մարում․ դասախոսները՝ թիրախում
Ամենադիտված