Արդյո՞ք վտանգավոր չէ Հայաստանի ֆոնդային բորսայի հսկիչ փաթեթը այլ երկրի վաճառելը

Վարշավայի ֆոնդային բորսայի կողմից Հայաստանի ֆոնդային բորսայի ձեռքբերման վերաբերյալ Կենտրոնական բանկը համաձայնության է եկել: Քննարկվում է Վարշավայի ֆոնդային բորսայի (ՎՖԲ) հետ՝ Հայաստանի ֆոնդային բորսան (ՀՖԲ) ձեռքբերելու մանրամասները։

 

Ըստ ՀՀ ԿԲ-ի և ՎՖԲ-ի միջև ստորագրված մտադրությունները չունեն պարտադիր իրավական ուժ և սահմանում են հետագա բանակցությունների հիմնական պայմանները: ՎՖԲ-ը նախատեսում է ձեռքբերել ՀՖԲ-ի բաժնետոմսերի հսկիչ փաթեթը։ ՎՖԲ-ը Կենտրոնական և Արևելյան Եվրոպայի ամենամեծ և զարգացած շուկան է։ ՎՖԲ-ը կազմակերպում է առևտուր բաժնետոմսերով, պարտատոմսերով, ածանցյալ գործիքներով, ֆոնդերի բաժնետոմսերով, այլ գործիքներով։

 

Ըստ ՀՀ կենտրոնական բանկի ՎՖԲ-ն հուսալի գործընկեր կարող է լինել, որն ունակ կլինի ապահովել կապիտալի շուկաների զարգացում և ընդլայնում: Կարծիք կա, որ ՎՖԲ-ի մուտքը լուրջ խթան կարող է հանդիսանալ Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման համար։ Այս առիթով 1or.am-ը զրուցել է տնտեսագետ Կարեն Ադոնցի հետ, պարզելու համար, թե արդյո՞ք ԿԲ այս քայլը չի նվազեցնի Հայաստանի ֆինանսական դաշտի ինքնիշխանությունը:

 

Տնտեսագետի կարծիքով բորսայի սեփականատիրոջ փոփոխությունը որևէ կերպ չի կարող նպաստել բորսայի գործունեությանը, եթե Հայաստանում չփոխվեն ներկայիս օրենսդրությունն ու գործունեության քաղաքականությունը:

 

 

Տնտեսագետի կարծիքով բորսայի գործունեությունը պետք է ընդլայնել և հնարավորություն ստեղծել, որ դրա միջոցով հնարավոր լինի հասարակությանը ներգրավել ընկերությունների սեփականության մեջ: Մինչդեռ ներկա օրենսդրությունը բավականին բարդ է ու անհասկանալի, իսկ կապիտալի շուկա ասված այս հարթակն, ընդամենը դրսից պարտք վերցնելու և ներսում այն պետությանը պարտատոմսերի ձևով վաճառելուն է ծառայում: Մինչդեռ օրենսդրական դաշտի փոփոխությունը թույլ կտա կարգավորել երկու շատ կարևոր խնդիր: 

 

 

Տնտեսագետի դիտարկմամբ դա լուրջ խնդիր է: Միևնույն ժամանակ այստեղ հարկավոր է ճիշտ և զգույշ կարգավորումներ իրականացնել, որին ևս առաձնապես կարևորություն չի տրվում: Այս պայմաններում կարևոր չէ, թե ով կլինի բորսայի սեփականատերը, բայց երբ հայկական բորսայում սկսվի պարզ բաժնետոմսերի առք ու վաճառք իրականացվել, այդ դեպքում հարկ կլինի վերանայել նաև, թե որդյո՞ք լավ է, որ այլ պետության ձեռքում է բորսայի հսկիչ փաթեթը:

 

 - Մեր բորսայի գործունեությունը բացարձակ կապ չունի տնտեսության զարգացման հետ: Այն պարտքի վաճառք իրականացնող հարթակ է: Այսինքն՝ բորսան գումար ստանալու զուտ կազմակերպչական ձևն է կարգավորում և դրանից շահույթ է ստանում: Այն տարածք է, որին գործարքներ իրականացնելու իրավունք է վերապահված: Բաժնետոմսերի վաճառքից շահույթ են ստանում բրոքերները, որոնք էլ բորսային են վճարում, քանի որ այդ տարածքում են գործունեություն իրականացնում: Եվ եթե կառավարությունը բրոքերներին պարտատոմսերի կամ արժեթղթերի վաճառք իրականացնելու արտոնություններ տա, ապա պետք է կարողանա նաև այն պատշաճ վերահսկել: Ինչ վերաբերում է պետական պարտքին, ապա ասվում է՝ արտաքին և ներքին պարտք, բայց դրանք երկուսն էլ նույն արտաքին պարքն է: Մեկը պետությունն է դրսից վերցնում, մյուսը՝ բանկերը, որը կրկին պետության պարտքն է համարվում: Եվ այս պարագայում ես որևէ տվանգ չեմ տեսնում, եթե Հայաստանի բորսայի հսկիչ փաթեթը ձեռք բերի , ասենք՝ Լեհական կողմը, քանի որ մեր բորսան տնտեսության զարգացման առումով որևէ դերակատարում կամ նշանակություն չունի: Դա ընդամենը դրսից գումարներ բերելու հնարավորություն է, ոչ ավելին,- ասաց Կ. Ադոնցը: