Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ… թռիչքային սնունդ

Թռիչքային սնունդը (ավիացիոն սնունդ) ավիաթռիչքի ընթացքում ինքնաթիռում գտնվող ուղևորներին առաջարկվող սնունդն և խմիչքներն են: Սովորաբար դրա արժեքը ներառված է լինում ավիատոմսերի մեջ։ Թռիչքային սննդի ճաշացանկը կազմվում է հաշվի առնելով թռիչքի տևողությունը և ուղղությունը, վերելքի և վայրէջքի ժամանակը: Որոշ սննդատեսակներ և խմիչքներ պիտանի չեն 10 000 մետր բարձրության վրա գտնվող ինքնաթիռներում, և այդ հասարակական սննդի ծառայությունը ունի իր առանձնահատկությունները:

1910-1920-ականների սկզբին են սկսվել առաջին կանոնավոր ուղևորափոխադրումներ իրականացվել փոքր արագություն և բարձրություն ունեցող պտուտակավոր ինքնաթիռներով, և նման թռիչքների ժամանակ առաջացող տուրբուլենտության պայմաններում  սնունդ ընդունելը վտանգավոր կլիներ: Օդանավում խոհանոցներ չեն եղել, թռիչքները բաժանվում էին փուլերի, և ուղևորները հնարավորություն էին ունենում թարմանալ օդանավակայանային սննդի կետերում: 1920-ական թվականներին առևտրային որոշ ավիաընկերությունները սկսել են իրենց ուղևորներին առաջարկել թեյ կամ սուրճ բուտերբրոդներով: 1930-ականներին ինքնաթիռներն ավելի հուսալի էին դարձել, ավելի ու ավելի հեռու էին թռչում, և ավելի հարմարավետ պայմաններ ստեղծում ուղևորների համար, և նրանք ազատվելով թռիչքի սթրեսից և վախից, արդեն սկսել էին հիշել սնունդի մասին, և հենց այդ պահից էլ  օդանավերում սկսել են հայտնվել պատրաստի սնունդը տաքացնելու առաջին սարքերը: Տապակած հավը առաջինն է հայտնվել թռիչքային սննդի ճաշացուցակում: Ավիաընկերությունները ակտիվորեն նաև անվճար ծխախոտ են առաջարկել ուղևորներին: Ավիաընկերություններում  օդային ուղևորների սննդի մատակարարման ոլորտում մասնագիտացված բաժանմունքների ի հայտ գալով սկսվել է թռիչքային սննդի դարաշրջանը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո օդային տրանսպորտը հասել է զարգացման նոր մակարդակի։ Նոր խոշոր և հարմարավետ ռեակտիվ շարժիչներով մարդատար ինքնաթիռները հնարավորություն են տվել մարդկանց աննախադեպ արագ և հարմարավետ ճանապարհորդել երկար հեռավորությունների վրա: Արդեն 1950-ականներին, օդանավային խոհանոցներ եղել են բոլոր օդանավերում: Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի բոլոր ավիաընկերությունների տոմսերի արժեքը մոտավորապես նույնն էր, և այդ պայմաններում թռիչքային համեղ կերակուրները վերածվել են մրցակցային առավելության:

Այդ ժամանակ օդանավի բոլոր դասի  ուղևորներին կերակրվել են նույն կերպ՝ խավիար, օմարի աղցաններ և միս: Ուղևորները հաճախ ընտրել են այն ավիաընկերությունը, որտեղ սնունդն ավելի համեղ է: Ավիատոմսերի զեղչային համակարգերի ներդրմամբ` թռիչքային սննդի որակը վատթարացել է, համեղ սնունդ սկսել են ստանալ միայն առաջին կարգի ուղևորները: 1960-ականներին թռիչքային սնունդը լայնորեն մատուցվել է ստերիլ ալյումինե տարաների մեջ: Ներկայումս  սնունդը մատուցվում է Առաջին և Բիզնես դասերում ճենապակե, կամ ապակե տարողություններով, իսկ մնացած ուղևորներին միանգամյա օգտագործման պլաստմասե և ստվարաթղթե սպասքով: Առաջին դասում մատուցելիս հաճախ սփռոց է լինում: Թռիչքների ընթացքում սննդի հատուկ ընկերությունների կողմից պատրաստված սնունդը տաքացվում է տաք գոլորշու միջոցով: Ներկայումս մի կողմից, թռիչքային սննդի որակը անընդհատ բարելավվում է՝ կապված մեծ մրցակցության հետ, իսկ մյուս կողմից, ցածր գներով աշխատող ավիաընկերությունները ամեն ինչ անում են այն «պարզեցնելու» և տոմսի արժեքը էժանեցնելու համար:

Կ․ Խաչիկյան