Հնագետները հայտնաբերել են 4000 տարվա վաղեմության կին ռազմիկների խորհրդավոր դամբարաններ

Պորտուգալացի հնագետները հայտնաբերել են նոր վկայություններ այն մասին, որ հին Եվրոպայում կանայք կարող էին ռազմական և սոցիալական կյանքում շատ ավելի կարևոր դեր խաղացած լինել, քան նախկինում ենթադրվում էր։ Quaternary հանդեսում հրապարակված ուսումնասիրությունը նվիրված է միջին բրոնզի դարի՝ մոտ 4000 տարվա վաղեմության թաղումներին, որոնք հայտնաբերվել են Պորտուգալիայի հարավում՝ Բայշու Ալենտեժու շրջանում։

Գիտնականներն ուսումնասիրել են 57 ստորգետնյա դամբարան՝ այսպես կոչված հիպոգեաներ, որոնք հայտնաբերվել էին դեռևս 2000-ականների սկզբին՝ Գվադիանա գետի վրա ամբարտակի կառուցումից հետո։ Ներսում հնագետները գտել են 95 մարդու աճյուն, որոնց թվում անսպասելիորեն շատ են եղել զենքի հետ թաղված կանայք։ Հետազոտության տվյալներով՝ նույնականացված թաղումների մոտ 34 տոկոսը պատկանել է կանանց, մինչդեռ տղամարդկանց թաղումների թիվը կազմել է մոտ 21 տոկոս։

Հետազոտողների առանձնահատուկ ուշադրությունը գրավել են հենց թաղման առարկաները։ Որոշ կանանց կողքին դրված են եղել դաշույններ, նիզակների ծայրակալներ և այլ զենքեր՝ գործելակերպ որը նախկինում ավելի հաճախ կապվում էր բացառապես տղամարդ ռազմիկների հետ։ Հեղինակներն ընդգծել են, որ նման գտածոները աստիճանաբար ավելի հաճախ են արձանագրվում նաև Եվրոպայի այլ շրջաններում, ինչը հետզհետե քանդում է հին պատմական մոդելը, ըստ որի՝ զինված էլիտան համարվում էր գրեթե ամբողջությամբ տղամարդկանցից կազմված։

Միևնույն ժամանակ հնագետները զգուշավոր են մեկնաբանություններում։ Գերեզմանում զենքի առկայությունը պարտադիր չէ, որ նշանակի, թե մարդն իսկապես մասնակցել է մարտերի։ Շատ հին մշակույթներում զենքը կարող էր խորհրդանշել բարձր կարգավիճակ, որոշակի ընտանիքի պատկանելություն կամ հատուկ հասարակական դեր։ Այնուամենայնիվ, հետազոտողները կարծում են, որ հենց թաղման ծեսերն են արտացոլում սոցիալական հիերարխիայի բարդ համակարգ, որում կանայք կարող էին ունենալ զգալիորեն ավելի մեծ ազդեցություն, քան նախկինում համարվում էր։

Աշխատության հեղինակները նշել են, որ նման բացահայտումները լավ տեղավորվում են Եվրոպայից և Կենտրոնական Ասիայից ստացվող հնագիտական տվյալների շարքում, որտեղ ավելի հաճախ են հայտնաբերվում կին ռազմիկների կամ բարձր կարգավիճակ ունեցող կանանց գոյության վկայություններ, որոնք կապված են զենքի և ռազմական խորհրդանշանների հետ։ Վերջին տարիներին նման գտածոները լրջորեն փոխել են պատմաբանների պատկերացումները բրոնզի դարի հին հասարակությունների կառուցվածքի մասին։