««Զանգեզուրի ծուղակը» փակվում է»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Թուրքական լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ուղերձ է հղել Կարս-Իգդիր-Արալըք-Դիլուջու երկաթուղային գծի հիմնարկեքի կապակցությամբ։ Նրա խոսքով, այդ գծի գործարկումը կբարձրացնի արտադրությունն ու արտահանումը Արևելյան և Հարավարևելյան Անատոլիայի շրջաններում, կբարելավի տրանսպորտային ենթակառուցվածքները և կբարձրացնի Միջերկրական ծովի զբոսաշրջային ներուժը։ Ընդհանուր առմամբ սա ճիշտ է, սակայն կա մի «բայց»։ iarex.ru-ի դիտորդ Ստանիսլավ Տարասովն է մեկնաբանել իրավիճակը։ «Խնդիրն այն է, որ կաբինետային քաղաքագետների նախորդ գրվածքները այսպես կոչված Հայաստանի միջոցով «Զանգեզուրի միջանցքի» կարևորության մասին թյուրքական աշխարհի Ադրբեջանի և Կենտրոնական Ասիայի հետ միավորման գործում գերազանցել են այդ նախագծի գործնական իրականացման հնարավորությունները։ Տեսականորեն Էրդողանը ճիշտ է՝ «Զանգեզուրի միջանցքը» բնութագրելով որպես «աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական հեղափոխության մաս», դրա բացումը անվանելով «ռազմավարական» իրադարձություն», - նշել է Տարասովը։
«Սակայն գործնականում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է ստացվում։ Ադրբեջանի, Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների առաջնորդների Վաշինգտոնում կայացած գագաթնաժողովից հետո ընդունված հուշագիրը ուրվագծում է միջանցքի կարգավիճակը և ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում՝ Իրանի սահմաններից հյուսիս, և որը արագորեն փոխում է աշխարհաքաղաքական լանդշաֆտը «շատ լայն աշխարհագրությամբ», - նշել է քաղաքագետը։ Այսպիսով, Իրանի գերագույն առաջնորդի խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթին «Զանգեզուրի միջանցքը» անվանել է «Ամերիկա-սիոնիստական ծրագիր»՝ Իրանի և Ռուսաստանի «ցամաքային շրջափակում» սահմանելու համար։
«Իհարկե սա իրավիճակի բացառապես իրանական տեսակետն է։ Միջանցքը ռազմական գոտի չէ, այլ առայժմ միայն լոգիստիկ կենտրոն է՝ Ադրբեջանը Նախիջևանի հետ կապելու համար։ Մոսկվան համեստորեն և աննկատելիորեն ցույց է տալիս իր մասնակցությունը այդ նախագծին, բայց ակնհայտ է, որ Միացյալ Նահանգները ճեղքում է իրականացնում դեպի Անդրկովկաս։ Եվ նաև թուրքերը լիովին գոհ չեն իրադարձությունների այս ընթացքից՝ քրդական խնդրի պատճառով, որը հեշտությամբ կցվում է այդ միջանցքին։ Հիմնական ռիսկը Մերձավոր Արևելքի և Անդրկովկասի լարվածության միաձուլումն է։ Պատահական չէ, որ շատ փորձագետներ «Զանգեզուրի միջանցքը» անվանում են «մեծ աշխարհաքաղաքական թակարդ», որի մեջ Արևմուտքը տարել է տարածաշրջանի երկրները։ Խոսքը «Պանբրիտանական նախագիծ» կամ «Արևելահնդկական նախագիծ-2» անվամբ գլոբալ նախագծի մասին է, այն է՝ Եվրոպայից Չինաստան երթուղու ստեղծում, որը կանցնի Ռուսաստանի, Իրանի և Չինաստանի վերահսկողությունից դուրս։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա նա այդ համատեքստում ընկալվում է միայն որպես Պանթուրանական նախագծի անբաժանելի մաս և դառնում է այս ի հայտ եկող աշխարհաքաղաքական օրինաչափության հիմնական տարրը», - ամփոփել է Տարասովը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
