Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Կենսաբանության առարկայական չափորոշիչների շուրջ բարձրացված աղմուկի հետքերով

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Կենսաբանություն առարկայի չափորոշիչների մասին շրջանառվող տեղեկությունները ճշտելու և լուրերի իսկությունը պարզելու համար 1or.am-ը զրուցել է կենսաբանության առարկայական չափորոշիչների ծրագրի փորձագիտական աշխատանքային խմբի համաղեկավար Նարինե Քսաջիկյանի հետ:

1or.am-ի հետ զրույցում փորձագետը նշեց, որ 8-րդ դասարանի կենսաբանության առարկայի նոր մշակված չափորոշիչների համաձայն, ինչպես նաև գործող չափորշչում աշակերտները պետք է ուսումնասիրեն մարդու օրգանիզմի մասին գիտություններ՝ անատոմիա, ֆիզիոլոգիա և հիգիենա:

Նոր ծրագրի համաձայն աշակերտները պետք է ուսումնասիրեն մարդու բոլոր օրգան-համակարգերը, այդ թվում՝ նաև վերարտադրողական համակարգը: Սակայն, այդ թեմայի նպատակներում և վերջնարդյունքներում չի ներառված հակաբեղմնավորիչների տեսակների, գործունեության, նպատակների և նմանատիպ այլ երևույթների մասին տեղեկությունների հաղորդում:

«Այդ տարիքի սովորողները դեռահասության և սեռահասունացման շրջանում են և, մեր կարծիքով, պետք է գիտակցեն մարդու, ինչպես բոլոր կենդանի օրգանիզմներին բնորոշ, բազմացման ունակությունը, նկարագրեն վերարտադրողական առողջության պահպանմանը նպաստող հիգիենայի կանոնները և բացատրեն դրանց հետևելու կարևորությունը, սակայն, ռիսկային է հակաբեղմնավորման մասին խոսելը, քանի որ այն կարող է ոչ ճիշտ ընկալումների հանգեցնել:

Չնայած, միջազգային փորձի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ այլ երկրների կենսաբանության առարկայական չափորոշիչում նշված են հակաբեղմնավորման և այլ հարցերի հետ կապված դրույթներ, բայց մեր կողմից մշակված չափորոշիչներում այդ վերջնարդյունքի կամ նպատակների մասին որևէ խոսք չկա: Նշեմ նաև, որ մեր նախնական պատկերացնումներում մտածել ենք, որ հնարավոր է ավելի շեշտադրել այդ հարցը, սակայն, ծրագրի վերանայումից հետո որոշ վերջնարդյունքներ վերաձևակերպվել են և խմբում որոշում է կայացվել 8-րդ դասարանում ներառել միայն ընդհանուր վերարտադրողական համակարգի մասին, ոչ ավելին»,- ասաց Ն. Քսաջիկյանը:

Ուստի, 8-րդ դասարանի չափորոշիչում հակաբեղմնավորիչների տեսակների և դրանց գործածության մասին ներառում չկա:

«Եվրոպայի, Ամերիկյայի, Սինգապուրի, Էստոնիայի փորձը ուսումնասիրելիս՝ մենք տեսանք, որ այնտեղ 8-րդ դասարանի ծրագրերում ավելի շատ տեղեկություններ են ներառված այդ թեմայի շուրջ, բայց փորձագետների խումբը ոչ թե վերցրել և տեղայնացրել է միջազգային փորձը, այլ երևույթները քննարկել է մեր բազմամյա դասավանդման փորձի, մենթալիտետի, ընտանիքի, երեխայի դաստիարակության արժեհամակարգի տեսանկյունից:

Խոսելով կենսաբանության12-րդ դասարանի չափորոշիչների մասին՝ փորձագետը նշեց, որ այդտեղ ևս կա մարդու անատոմիային և ֆիզիոլոգիային վերաբերող թեմաներ, որտեղ անդրադարձ է կատարվում հակաբեղմնավորման երևույթի և դրա գիտական ընկալումների մասին, սակայն ևս չի շեշտադրվում հակաբեղմնավորիչների տեսակների և կիրառական այլ հասկացությունների մասին:

12-րդ դասարանի տարիքային խմբում խոսքը 16-18 տարեկանների մասին է, շրջանավարտն իրավունք ունի տեղեկանալ, թե որն է վերարտադրողական առողջությունը: Դա ամրագրված է նաև մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին ՀՀ օրենքի hոդված 5-ում՝ դեռահասների վերարտադրողական առողջության պահպանում /https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=75284/:

Մեր կողմից գրած վերջնարդյունքը ընդամենը այդ պահանջին է ուղղված՝ առանց կանգ առնելու որևէ նեղ հասկացության վրա: Ինչ վերաբերում է պրակտիկ դասերին, հակաբեղմնավորիչների կրառման եղանակներին, ապա դա ևս չէր կարող լինել չափորոշիչներում և նման լուրերը չեն համապատասխանում իրականությանը»,- ասաց Ն. Քսաջիկյանը:

Ի դեպ, 12-րդ դասարանում կենսաբանություն առարկան ուսումնասիրում են այն սովորողները, որոնք հետագայում այդ ուղղությամբ են շարունակելու իրենց կրթությունը: Ուստի, ավարտական դասարանում կենսաբանության առարկայի որոշ չափով բարդացումը պայմանավորված է նաև մասնագիտական հետագա կրթությունը լիարժեք դարձնելու համար:

«Չափորոշիչները մշակելու ժամանակ մենք հիմքում ունեցել ենք ծրագրի բովանդակության շուրջ գիտելիքի ձևավորումը, աշակերտների հետազոտական կարողունակությունների զարգացումը, մեդիագրականությանը տիրապետելու, բացահայտումներ անելու, գիտելիքը կյանքի ընթացքում կիրառելու հմտությունները: Օրինակ, եթե կյանքի ընթացքում շրջանավարտները կանգնեն առողջական խնդիրների առջև, ապա կկարողանան ժամանակին դիմել բժշկի, կվերլուծեն ինքնաբուժման բացասական հետևանքները՝ կայացնելով ճիշտ որոշումներ:

Այնպես որ, ինձ համար հասկանալի չէ, թե ինչու է անհիմն տեղեկություններ տարածվում հասարակության շրջանում: Եթե բոլորը կարդան մեր կողմից մշակած չափորոշիչները, ապա կհամոզվեն, որ, անգամ ենթատեքստում, որևէ վտանգ կամ մտահոգություն պարունակող տեղեկություն չկա: Եվ այդ ամենը ես կարող եմ փաստերով ու փաստաթղթերով ապացուցել, և բոլորը կհամոզվեն, որ որևէ միտում չկա ապագա սերնդի արժեհամակարգը փոխելու կամ խեղաթյուրելու, առավել ևս, որ դրանք դեմ են մեր ընտանեկան արժեհամակարգային ընկալումներին:

Բոլորս էլ ընտանիքներ ու երեխաներ ունենք, և այդ ամենը հասկանում ենք, պարզապես նոր չափորոշիչներով փորձել ենք բարձրացնել գիտության առաջընթացի մասին տեղեկացվածության մակարդակը և հնարավորություն տալ սովորողներին ծանոթանալու դրանց հետ: Եվ պետք չէ մոռանալ, որ 12-րդ դասարանի աշակերտը մասնագիտություն է ընտրում, պատրաստվում է ամուսնանալ և ընտանիք կազմել և այլն»,- ասաց Ն. Քսաջիկյանը:

Ի դեպ այն թեմաները, որոնք ներառված են կենսաբանության չափորոշիչի նախագծում, երկար տարիներ դասավանդվել է դպրոցներում և անգամ գործող 8-րդ դասարանի կենսաբանության դասագրքում խոսվում է վերարտադրողական համակարգի, սեռավարակների, սեռական հիվանդությունների մասին: Բայց, որքան էլ տարօրինակ է, այս մասին համացանցային աղմուկ նախկինում չի եղել:

«Ինչքան ժամանակ է այդ ամենը մենք դասավանդում ենք երեխաներին, այն մատուցելով որպես գիտության նվաճում: Բայց, զարմանալի է, որ մինչ այս նման աղմուկ չի եղել: Եվ տարբերությունը, որը կլինի նոր չափորոշիչների համաձայն այն է, որ չեն մատուցվի զուտ միայն փաստեր, այլ սովորողները պետք է կարողանան վերլուծել, գիտությունը կյանքի հետ կապել, գիտականորեն փաստարկված գրականությանը հղումներ անել, տարբերակեն հավաստի  և կեղծ տվյալները, մտածեն ու վերլուծեն նաև միջառարկայական կապերը:

Սա է հիմնական նորությունը, որը թելադրում է ներկայիս իրականությունը: Եվ, բնական է, որ այլևս չենք կարող վերադառնալ 2010 թվականի կամ ավելի վաղ գրված չափորոշիչներին, որոնցով մատուցվում էր միայն փաստական ինֆորմացիա և ավելի քան 20 տարի այդպես էր դասվանդվում դպրոցներում, աշակերտների մեջ զարգացնելով հիմնականում անգիր անելու և սերտելու կարողությունը: Գիտատեխնիկական առաջընթացը ապացուցեց, որ ավելի կարևոր են սովորողների կիրառական և վերլուծական հմտությունների ձևավորումը:

Կրթությունը պետք է լինի հետազոտաhեն, ապագա սերունդը պետք է կարողանա հարցադրումներ առաջարկել, գտնել ապացույցներ, կիրառել գիտելիքը, հաղթահարել մարտահրավերները՝ դառնալով ստեղծարար մասնագետ»,- ասաց Ն. Քսաջիկյանը:

Արմինե Գրիգորյան

 www.1or.am 

Այսօր դիրքերից պետք է տուն իջներ. Սոթքում հրազենային վիրավորումից մահացած Սարգիսի մայրը չի հավատում, որ որդին ինքնասպան է եղել (տեսանյութ)Հայերն այն ժամանակ, որ դեռ պատերազմում չէին պարտվել, ռազմավարական սխալ թույլ տվեցին և հրադադարի Իրանի պատվաբեր առաջարկը մերժեցին. Իրանի նախկին ԱԳ նախարար Զարիֆի հուշերիցԱՄՆ-ն եռանդով է «կպել» Հայաստանին. Զախարովան՝ ամերիկացիների երևանյան այցերի մասինԱԺ-ն ընդունեց Արցախի ԱԱԾ աշխատակիցներին վերաբերող նախագիծըԱյլևս ՔՊ-ն է Հայաստանում կոռուպցիայի առաջնային աղբյուրը․ Դանիել ԻոաննիսյանՊենտագոնի ղեկավարն ու ՌԴ պաշտպանության նախարարը հեռախոսազրույց են ունեցել«Հայ ժողովրդի պատմություն» առարկան վերանվանվել է «Հայաստանի պատմություն». դա նման է, որ մարդկանց գերդաստանի պատմությունը սահմանափակվի իրենց տան հատակագծի տեխնիկական նկարագրով. ԱբովյանՀանդիպում ենք վաղը՝ հուլիսի 13-ին, ժամը 13:00-ին, Հրազդանի Դրամատիկական թատրոնի շենքում․ Սրբազան պայքարՄակրոնը մտադիր է բավարարել վարչապետի հրաժարականի դիմումըՄոսկվան գոհ է ՌԴ-ում Հայաստանի դեսպանի աշխատանքից․ ԶախարովաԱզգային ժողովի բակում շուրջ 30 հազար դոլարով սրճարան-բար կկառուցվի․ ՀետքՀետո էլ վիրավորվում են, երբ հողատու են իրենց կոչում, բա հողատուն «պոզով-պոչո՞վ» է լինում․ ՇարմազանովԿիրանցի բնակիչներին պարտադրում են դիմումներ ստորագրել՝ առանց դրա բովանդակությանը ծանոթանալուԱրցախը քթիդ տակ էր, ինչո՞ւ չճանաչեցիքԱկնկալում ենք Հայաստանի և Սլովենիայի միջև համագործակցության հետագա ամրապնդում․ Արարատ ՄիրզոյանՀՀ փոխվարչապետներն ընդունել են ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության Եվրոպայի և Եվրասիայի բյուրոյի ղեկավարինՎեհափառը երիտասարդներին հորդորել է ամուր հավատքով կապված մնալ Մայր Եկեղեցուն, ծառայել հայրենիքին և լինել ազգի արժանավոր զավակներՈրոնվող 34-ամյա կինն ու երեխաները հայտնաբերվել ենՀայաստանը ներքաշում են հակառուսական նախագծերի մեջ․ Զախարովան՝ հայ-ամերիկյան զորավարժության մասինԵրևանում և մարզերում երեկոյան ժամերին հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպՎրաստանի պաշտպանության նախարարն այցելել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիրՊուտինն Օրբանի միջոցով որևէ հաղորդագրություն չի փոխանցել Թրամփին. ԿրեմլՕձի խայթոցից Արտաշատի հիվանդանոց կին է տեղափոխվելՀայաստանի բասկետբոլի աղջիկների Մ16 հավաքականը ԵԱ C դիվիզիոնում կպայքարի 5-8-րդ տեղերի համար Ում են փնտրել զորամասում կրակոց հնչեցրած անձինք․ ինչ է սպասվումԿոթիի վարչական ղեկավարը՝ 20-ամյա Արմեն Մամյանի մասինՄահացել է Մուշեղ Սաղաթելյանը2 ժամ 45 րոպե ջո՞ւր եք լցրել․ իրավիճակը սրվեց նիստի ժամանակ Պապիկյանն ընդունել է Վրաստանի պաշտպանության նախարար Իրակլի Չիկովանիին «Մահացու օգնություն». Bloomberg-ը հայտարարել է, որ Չինաստանը մշակում է Ռուսաստանի համար իրանական Shahed-ի նման անօդաչու թռչող սարքԾանոթ ու միաժամանակ անհայտ … Թաջ-Մահալ2-ամյա երեխա է մահացել25-ամյա երիտաuարդը uպանել է մանկության ընկերnջը (տեսանյութ) Газета.ru պնդում է, որ ՌԴ իշխանությունները պատրաստվում են սեպտեմբերին արգելափակել YouTube-ը «Իլհամը կորոշի, ոչ թե ես»․ Էրդողանը՝ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման մասինԲոլորն էլ տեղյակ էին, որ կացարանում վառարան կա տեղադրված․ նոր մանրամասներ (տեսանյութ)«Վրաստանը խելքի է եկել, իսկ Փաշինյանը Հայաստանն անդունդն է քաշում» «Քաղաքագետ Միխայլով. ԱՄՆ-ն Ուկրաինայի նման զինում է Հայաստանին, իսկ հետո «կմանրի»» Քանի տարով դատապարտվեց Ռաշիդ ԲեգլարյանըՏրամվայի բախման հետևանքով կա 1 զոհ, 7 վիրավորՌուսաստանը մտահոգված է ԵՄ դիտորդական առաքելությունից Փաշինյանն ուզում է վերահսկել Արցախի ուժայիններին Պադավատապետության պերճանքն ու թշվառությունը Մակրոնը Էրդողանի հետ քննարկել է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների կարգավորումը ՊԵԿ-ը զգուշացնում է․ վերջնաժամկետը մինչև հուլիսի 22-ն է Ադրբեջանական դատարանում շարունակվում է հայազգի գերի Ռաշիդ Բեգլարյանի գործով դատավարությունը «Ասել են՝ իջե՛ք, ձեզ լավ տեղ ենք տանում, տարել են գրավված Հադրութ»․ ինչպես են զոհվել 73 զինվորները (տեսանյութ)Գիշերային ակումբներից մեկում 20-ամյա երիտասարդ դանակահարվելՍկսվել է Տավուշի մարզի հուլիսյան բախումը․ պատմության այս օրը (12 հուլիս)Հայկական թիմերը հաղթանակով են մեկնարկում Կոնֆերենցիաների լիգայի նոր մրցաշրջանում
Ամենադիտված