Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


«Մեծ տեռոր». ինչպես են ճնշել քահանաներին Դոնի Ռոստովում և Նախիջևանում

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

rostovgazeta.ru-ն գրում է, որ անցյալ դարի երեսունականները մեր պատմության մեջ են մտել որպես «մեծ տեռորի» տարիներ։ Պատմաբանները մինչ օրս վիճում են, թե ինչն է դարձել նման սարսափելի բռնաճնշումների պատճառ, երբ հազարավոր անմեղ մարդիկ գնդակահարվել են։ 


Այդ տարիներին բռնաճնշումների են ենթարկվել ոչ միայն կուսակցական առաջնորդները և Ստալինի քաղաքական հակառակորդները։ Հասարակ քաղաքացիները, նախկին ազնվականները, նախկին սպիտակ սպաները և քահանաները ևս ենթարկվել են ձերբակալությունների։ Խորհրդային իշխանության արշալույսին ոչ թե աթեիզմը, այլ ռազմատենչ աթեիզմն էր դարձել պաշտոնական կրոն: Այսինքն համարվում էր, որ կրոնը պետք է ուղիղ իմաստով կրակով ու սրով արմատախիլ արվի հասարակությունից։ Եկեղեցիները պայթեցվել են, քահանաները բռնադատվել։


Դոնի Ռոստովում և Նախիջևանում այդ տարիներին գրեթե բոլոր հոգևորականներն են ձերբակալվել։ Բարեբախտաբար, ոչ բոլորին են գնդակահարել, բայց նրանցից շատերը այդպես էլ չեն ապրել ավելի լավ օրեր տեսնելու համար: Անգամ ժողովրդի կողմից որպես սրբեր հարգվածներին են ձերբակալել ու հարցաքննել։


Դոնի Նախիջևանի քահանա Մինաս Խաչատուրովիչ Խումաշյանը եղել է Նախիջևանի եկեղեցական կյանքի մատենագիր։ Նա Աստվածածին եկեղեցու պատմությունը նկարագրել է օգտվելով բացառապես վավերագրական աղբյուրներից, որոնք պահպանվել էին այն ժամանակվա Նախիջևանի եկեղեցիներում։ Ինչպես գրել է ռոստովցի հայտնի պատմաբան, պրոֆեսոր Սարգիս Կազարովն իր «Խորհրդային իշխանության պատժիչ մարմինները և Նախիջևան-Բեսարաբյան թեմի հայ հոգևորականությունը 1920-1930-ական թվականներին» աշխատության մեջ, Նախիջևանի 31-րդ գիծ, ​​3- ա-ում է բնակվել  քահանա Մինաս Խաչատուրովիչ Խումաշյանը։ Առաջին անգամ նա ձերբակալվել է չեկիստների կողմից 1930 թվականին: Նա մի ամբողջ տարի աքսորում է անցկացրել՝ Արխանգելսկի մարզի Պինեգա գյուղում։ Ըստ Խումաշյանի թոռնուհի Լյուբով Իվանովնա Պոպովայի հուշերի աքսորից վերադառնալուց հետո առաջին իսկ երեկոյան Նախիջևանի բոլոր քահանաները հավաքվել են իրենց տանը։ Ապա նա առաջին անգամ տեսել է իր պապիկին՝ վզին խաչ կախած գավազանով քահանային։ Ի դեպ, դոնի հայերի մոտ ընդունված է եղել, որ եթե ընտանիքում քահանաներ են եղել, ապա ազգանվան վրա ավելացվել է «Տեր» նախածանցը։ Եվ շատ հաճախ, երբ հայերն իրենց ազգանունները թարգմանում էին ռուսերեն, քահանաների ժառանգները դառնում էին Պոպովներ։ 


Խումաշյանը կրկին ձերբակալվել է Նախիջևանի հայ քահանաների մեծ մասի հետ 1938թվականին: Ձերբակալման պահին նա 77 տարեկան էր։ Ընտանեկան պատմությունների և ականատեսների վկայությունների համաձայն, երբ ՆԿՎԴ-ի աշխատակիցները Մինաս Խաչատուրովիչի տուն են մտել, ծերունին չի կարողացել ինքնուրույն նստել ավտոմեքենան, ընտանիքին ստիպել են նստարան դնել նրա ոտքերի տակ։ Մինաս Խումաշյանը կանխատեսել էր, որ այլեւս տուն չի վերադառնա, Նա ընդմիշտ հրաժեշտ է տվել իր ընտանիքին։ Նրան այնպիսի մեղադրանք է առաջադրվել, որը այդ տարիներին իշխանությունները առաջադրել էին Նախիջևանի բոլոր քահանաներին։ Դա հակահեղափոխական գործունեություն է, Խորհրդային Միության տարածքում ահաբեկչությունների կազմակերպումը, կապը հայ ազգայնականների ու դաշնակցականների հետ։ Դաշնակցություն կուսակցության ներկայացուցիչները, այսինքն՝ դաշնակցականները, հատկապես ատելի էին բոլշևիկների կողմից։ Դա հին հայկական սոցիալիստական ​​կուսակցություն է, որն իր առջև խնդիր էր դրել ստեղծել անկախ Հայաստան։


ՆԿՎԴ-ի եռյակ դատարանը 1938 թվականի հուլիսի 21-ի որոշմամբ Մինաս Խաչատուրովիչ Խումաշյանին դատապարտվել է մահապատժի անձնական ունեցվածքի բռնագրավմամբ։ Դատավճիռը ի կատար է ածվել: Նախիջեւանի քահանան վերականգնվել է միայն պերեստրոյկայի տարիներին։ ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության 1989 թվականի հունվարի 16-ի հրամանագրով Խումաշյանն ամբողջությամբ վերականգնվել է։ 


Ռոստովում՝ Նախիջևանի կենտրոնում, անհրաժեշտ է խաչքար տեղադրել ի հիշատակ բոլոր անմեղ սպանված քահանաների։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am 

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
ՀԷՑ-ից տեղեկացնում են ՝ լույս չի լինելուՍտուգումներ են սպասվում. «Փաստ» Նախկին քաղաքապետն ու նախկին թաղապետը խնամի են դառնում. «Հրապարակ»Ինչ է սպասվում Բրյուսովի անվան համալսարանին. իշխանության նոր նպատակը. «Ժողովուրդ»Հայաստանում սպասվում է կապիտալի տոտալ վերաբաշխում. ովքե՞ր են առաջնային հարվածի տակ. «Փաստ»Փորձել են «կոնտակտի դուրս գալ», բայց մերժվել են. «Փաստ»Ով է լինելու հաջորդ զոհը. «Հրապարակ օրաթերթ»Կացարանի հրդեհի գործով նոր կալանավորում է սպասվում. «Ժողովուրդ»Նախկին պատգամավորի որդին դատի է տվել հորեղբորը. «Ժողովուրդ»Ակտիվ աշխատանքներ է տանում Շարլ Ազնավուրի որդին. «Փաստ»Խոշոր ավտովթար Արագածոտնի մարզում. կան վիրավորներԼիլիթ Մակունցը կոնգրեսական Դուարտեին է ներկայացրել Հայաստանի շուրջ անվտանգային իրավիճակըՀունաստանը եւ Ճապոնիան մտադիր են ամրապնդել կապերն անվտանգության, պաշտպանության եւ տնտեսության ոլորտներումԻրանի շուրջ վերջին զարգացումների, իրեն Կալիգուլա երեւակայող Նիկոլի, սուտի-Ռեմբո Սասունի, Եգիպտոսի նախագահի այցի մասին. Արմեն Աշոտյան Տարածաշրջանի խոշորագույն տեխնոլոգիական միջոցառումը տեղի կունենա մարտի 10-ից 12-ըԻսրայելում ծեծի են ենթարկել հայ երիտասարդների. Թագուհի Թովմասյանը շտապ գրություններ է ուղարկելԻնչ իրավիճակ է հայաստանյան ճանապարհներինՈւկրաինայի, Մոլդովայի եւ Վրաստանի ապագան Եվրոպական միությունում է․ ԵՄ խորհուրդԱդրբեջանի իրավախորհրդատուները ՄԱԿ-ի արդարադատության դատարանում պնդել են, թե պետությունը չի ղեկավարում «էկոակտիվիստների» ցույցըՆիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավորները մերժել են Ադրբեջանի ԱԳ փոխնախարարի հետ հանդիպումըԻնչ ունեցվածք են հայտարարագրել էկոնոմիկայի նախարարն ու փոխնախարարներըԵս դատապարտում եմ հարձակումները Իրանի ռազմական օբյեկտների վրա. վերլուծաբան Արգիշտի ԿիվիրյանԻսրայելի վարչապետը Բլինքենի հետ քննարկել է Իրանի դեմ դաշինքի ամրապնդման հարցըՔՊ-ում դռնփակ նիստ է. ինչ հարցեր են օրակարգում. ԶԼՄ-ներՆախագահի հրամանագրով 10 նոր դատավորներ են նշանակվելԱրգիշտի Ղազարյանը նշանակվել է Վարչական դատարանի նախագահՀՀ ԱԽ քարտուղարն ու Նիդերլանդների վարչապետի խորհրդականը հեռախոսազրույց են ունեցելՄնացական Մարտիրոսյանը նշանակվել է Երևանի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության քրեական դատարանի նախագահՀայաստանը Լեռնային Ղարաբաղում չունի զորք և չի տեղափոխել զենք և ականներ. Ռուբեն Ռուբինյան․ «Ազատություն»Ռուսաստանի և ԱՊՀ այլ երկրների միջև սեպ խրելու Արևմուտքի փորձերը դատապարտված են ձախողման․ ՌԴ ԱԳՆԳլխավոր դատախազությունը պահանջում է Տավուշի նախկին մարզպետից և փոխկապակցված անձանցից բռնագանձել 11 անշարժ գույքՌԴ 44 քաղաքացիներ խաղաղապահների օգնությամբ տարհանվել են Արցախից (տեսանյութ)Թուրքիան ԱՄՆ-ից ոչ կործանիչներ է ստացել, ոչ էլ դրանց համար վճարված գումար. ԷրդողանԱրման Դիլանյանը հանդիպել է ՄԻԵԴ նախագահի հետ«Իրանի բախումն Ադրբեջանի հետ ազդում է Ռուսաստանի շահերի վրա» «Փորձագետները գնահատել են Ռուսաստանին Անդրկովկասից դուրս մղելու հավանականությունը» Արփա գետից ապօրինի որսված մանրաձուկն առգրավվել էԼոռու մարզը նոր դատախազ ունի. Վարդապետյանի հրամանով՝ մարզի դատախազությունում համալիր ստուգում կիրականացվի«Ռուբեն Վարդանյանն այսօր միակ անձն է, ում դեռևս հաջողվում է պահել Արցախի փխրուն սուվերենիտետը». Նաիրա ԶոհրաբյանԻրանում սրումը կարող է աղետ դառնալ Հայաստանի համար. Չեզոք մնալու հրամայականը Երևանում և 3 մարզում էլեկտրամատակարարումը ժամանակավորապես կդադարեցվի«Քո և՛ ծնունդը տեսա, և՛ մահը…. ես ու դու էինք, հայր ու որդի Հերացու դիահերձարանում ». հոր նամակը՝ զոհված որդունԵրեկ հնարավորություն ունեցա շփվելու Ստեփանակերտի մի խումբ բնակիչների հետ. Ռուբեն ՎարդանյանՓաշինյանական վարչախմբի թիրախում նաև սփյուռքի ազդեցիկ դեմքերն ենՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (30 հունվար)Վիրավոր զինվոր ունենքՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներՀայաստանում մեկնարկել է անպտղության բուժման լայնածավալ ծրագիր Գվարդիոլան մեկնաբանել է Արսենալի նկատմամբ տոնած հաղթանակըՆովակ Ջոկովիչը Ավստրալիայի բաց առաջնության 10-ակի հաղթող է
Ամենադիտված