Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ … պլաներիզմ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Հին ժամանակներից մարդիկ փորձել են այնպիսի սարք հորինել, որը թույլ կտա նրանց թռչել երկնքում, ինչպես թռչունները։ Թռչելու մասին առաջին հիշատակումը կարելի է համարել հին հունական առասպելը, որում գյուտարար Դեդալոսն ու նրա որդի Իկարոսը որոշել են փախչել Կրետե կղզուց: Դեդալոսը նախագծել է թռչող մեքենա՝ օգտագործելով թռչունների փետուրները որպես թևեր՝ նախապես ամրացնելով դրանք մոմով։ Նա որդուն զգուշացրել է, որ չմոտենա արևին, որ մոմը չհալչի։ Բայց Իկարոսը չի լսել հորը և վճարել է դրա համար կյանքով. արևի ճառագայթները հալեցրել են մոմը և նա ընկել է Միջերկրական ծովը։ Իսկ Դեդալոսը հաջողությամբ թռել է Սիցիլիա: Նման բազմաթիվ առասպելներ կարելի է գտնել գրեթե բոլոր հնագույն քաղաքակրթությունների տարեգրությանների մեջ, սակայն թռչելու մասին իրական փաստերը հայտնի են միայն մ.թ.ա. 4-3-րդ դարերի Հին Չինաստանում: Պահպանվել է բամբուկի փայտից պատրաստված օդապարիկի նկարագրությունը, որը ծածկված է կտորով և կարող է ինքնուրույն մնալ օդում։

Հետո առաջ է քաշվել այնպիսի օդապարիկ ստեղծելու գաղափարը, որը կարող է մարդուն երկինք բարձրացնել։ Ներկայումս պարզված է, որ մեծ թվով չինացի բանտարկյալներ են ուղարկվել մահացու փորձերի, նրանց փորձել են օդ բարձրացնել, բայց նրանք վթարի են ենթարկվել: Եվ դա տևել է  ավելի քան մեկ դար, մինչև կոնստրուկտորները կարողացել են ստանալ ճշգրիտ մոդելը: Մարկո Պոլոն, ճանապարհորդելով Ասիայի երկրներով, իր օրագրում գրել է, որ տեսել է, թե ինչպես են մարդիկ երկինք բարձրանում հսկայական ութանկյուն օդապարիկներով:
15-րդ դարում օդապարիկները հասել են Եվրոպա, սակայն թռչելու գաղափարը լայնորեն ընդունված չի եղել աերոդինամիկայի հիմնական սկզբունքների վատ ընկալման պատճառով: Հետագա զարգացմանը լուրջ խթան է տվել իտալացի գիտնական և գյուտարար Լեոնարդո դա Վինչին, ով մեծ հաջողությունների է հասել աերոդինամիկ գիտության ուսումնասիրության մեջ։ Նրա շնորհիվ 1495 թվականին հայտնվել է բրգաձև թռչող սարքի գծանկարը, որը կարելի էր օդում կառավարել թևերը թեքելով։ Այժմ այն ​​հայտնի է որպես պարաշյուտ:1804 թվականին բրիտանացի կոնստրուկտոր Ջորջ Քեյլին ստեղծել է մոդելային պլաներ, որը դարձել է պատմության մեջ ֆիքսված թևով այն առաջին սարքը, որը կարող է ազատ թռչել: Նման պլաների քաշը եղել է 108 գրամ։ Ավելի ուշ՝ 1853 թվականին, դրա հիման վրա նա ստեղծել է օդանավ, որն ընդունակ էր մարդուն օդ բարձրացնել։


19-րդ դարի սկզբից պլաներների ստեղծման նկատմամբ աննախադեպ հետաքրքրություն է նկատվել։ 1891 թվականին գերմանացի ինժեներ Օտտո Լիլիենթալը մի քանի հազար հաջող թռիչքներ է կատարել իր ստեղծած հավասարակշռող պլաներներով: Գործողության սկզբունքն այն էր, որ օդաչուն սկզբում տեղ էր գրավում ծանրության կենտրոնի կետում, իսկ հետո մարմնի ողջ քաշը տեղափոխում տարբեր ուղղություններով դրանով իսկ կառավարելով իր թռիչքը։ Լիլիենթալից հետո Ռայթ եղբայրներն են վերցրել նման պլաների գաղափարը և ստեղծել իրենց առաջին ինքնաթիռը 1901 թվականին:


Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո բեկում է տեղի ունեցել պլաներիզմի զարգացման մեջ։ Սկսել են ստեղծվել պլաներների և ինքնաթիռների ավելի ու ավելի նոր մոդելներ, որոնք հնարավորություն են ունեցել շարժվել մեծ տարածություններով։ Հենց այդ շրջանն է համարվում պլաներիզմ սպորտաձևի ձևավորման ժամանակաշրջանը։ 1936 թվականի Բեռլինի օլիմպիական խաղերում պլանեերիզմը ներառվել է ցուցադրական ծրագրում, իսկ պլաներիզմի Աշխարհի առաջին առաջնությունն անցկացվել է Վասերկուպպեում 1937 թվականին։


Պլաներիզմի և ժամանակակից տեխնոլոգիաների ակտիվ զարգացման շնորհիվ հազարավոր օդաչուներ արդեն պլաներներով թռչում են 1000 կմ-ը գերազանցող տարածություններ, իսկ շատ երկրներում կանոնավոր կերպով անց են կացվում պլաներիզմի մրցաշարեր և առաջնություններ։
 
Կ.Խաչիկյան

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Աննա Մկրտչյանը զավեշտալի պատրվակով հրավիրվել է հարցաքննության. ՀՀԿ ԳՄՇոլցը մտադիր է պարզեցնել Գերմանիայի քաղաքացիություն ստանալու կանոններըՎարդենյաց լեռնանցքում ձնախառն անձրև է տեղումԱդրբեջանը կրակ է բացել հարավ-արեւելյան հատվածում հայկական դիրքերի ուղղությամբ. ՊՆՔՊ-ի գրասենյակում ընտրությանը հետևած գործարարը հերթական միլիարդանոց գործարքն է կնքել Կառավարության հետ. 168.amԼեռնային Ղարաբաղում տեղակայված խաղաղապահները երեք խախտում են արձանագրել. ՌԴ ՊՆՀռոմի պապի հեռախոսազրույցը գաղտնի ձայնագրվել էՔՊ-ականները հանրությանը նախապատրաստում են Ստամբուլյան կոնվենցիայի վավերացմանը՞Թևեր և թիմեր. ինչ պատկեր է ՔՊ Տավուշի «ներքին խոհանոցում»Բայրամովը և Կլաարը քննարկել են Ադրբեջանի ու Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման հարցըՎրաստանում կանխվել Է Հայաստանից թանկարժեք զարդերի մաքսանենգությունըՄահացել է Բելառուսի արտգործնախարար Մակեյը. БелТАԲենզինի և դիզելային վառելիքի գները նվազել են շուրջ 30 դրամովՀայաստանի խորհրդանիշները սկսել են պատրաստել փափուկ խաղալիքների տեսքովՌԴ առողջապահության նախարարը Երևանում մասնակցել է առողջապահական 7-րդ համաժողովինՎրաստանը արդյո՞ք կդառնա կովկասյան ավտոմոբիլային հանգույց Փորձագետը գնահատել է ՀԱՊԿ–ը համաշխարհային մակարդակի հասցնելու մտադրություններըՄի քանի հազար ընտանիք մեկ օրում զրկվեց ընտանեկան նպաստից. Նաիրա ԶոհրաբյանԱդրբեջանը սպառնում է Հայաստանին և Իրանին ՔՊ-ում փակել են վարչության ընտրությունների կեղծիքների էջըՀայաստանի իրանամետ քվեարկությունը․ երբ պրագմատիզմը գերիշխում է «Բոգդան Բեզպալկո. Հայաստանում ցույցերը «Անդրկովկասում ապագա պայթյունի» առաջին զանգն է» Ներքին «թիմեր», ոչ խաղաղ «արշալույսներ».... «Փաստ»ՀՀ ոստիկանության հայցը՝ ընդեմ 44-օրյա պատերազմի զինվորների ծնողների կկասեցվի. «Ժողովուրդ»Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից կրակ են բացել հայկական դիրքերի ուղղությամբ․ ՀՀ ՊՆՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ( 26 նոյեմբեր) Ողբերգական ավտովթար. կան զոհեր և վիրավորներՄիջադեպ հայկական պատվիրակության մասնակցությամբ. «Փաստ»Փաշինյանը կուսակցության ներսում վերանայում է իր սիրելիների ու հավատարիմների ցանկը.«Ժողովուրդ»Արայիկ Հարությունյանի նախաձեռնությունը տապալվել է. «Հրապարակ»Ինչո՞ւ ընտրվեց Մարտիրոսյանը. լարվածություն Փաշինյանի ու ԲԴԽ նախագահի հարաբերություններում. «Փաստ»Ադրբեջանի ՊՆ-ի տարածած հաղորդագրությունը հերթական ապատեղեկատվությունն է․ ՀՀ ՊՆԱվտոմեքենան ընկել է ձորը․ կա զոհԱլիևը «Ռուսաստանի ստրուկ» է անվանել Հայաստանին և վիրավորական արտահայտություններ հնչեցրել հայերի հասցեին«Լաչինի միջանցքի» մերձ հատվածներում ադրբեջանցիները մարտական դիրքեր են տեղակայել․ Տիգրան ԱբրահամյանԵրևանը Ռուսաստանին առաջարկել է օգտագործել աբխազական երթուղին պարենային բեռների համար. Սանդիկով. Sputnik ԱրմենիաՈվքե՞ր են հավակնում նոր ձևավորվող «սուպերնախարարի» պաշտոնինՖրանսիան հավատարիմ է Փաշինյանի և Ալիևի բանակցություններին աջակցելուն. ԱԳՆԵրևանում բեռնատար գնացքը բախվել է մարդատար ավտոմեքենայինԱնահիտ Ավանեսյանը կյանքի է կոչում Արսեն Թորոսյանի ոչ պոպուլյար որոշումներն ու ծրագրերըԻրանի և Ադրբեջանի միջեւ լարվածությունը՝ ումմայական ինքնության պրիզմայով. Քսավիեր Վիլյար«Խոսելու բան կա»․ Պուտինը ՌԴ Անվտանգության խորհրդի անդամներին հրավիրել է քննարկելու ՀԱՊԿ գագաթնաժողովի արդյունքներըԵՄ գնահատմամբ՝ Հայաստանում ժողովրդավարությունն առաջընթաց է արձանագրում. Միխայել Զիբերթը՝ Նիկոլ ՓաշինյանինՆիդերլանդների դեսպանը կանչվել է Ադրբեջանի ԱԳՆԱլիևը կարծում է, որ Հայաստանն ի վիճակի չէ արգելափակել «Զանգեզուրի միջանցքը»Թուրքիան եւ Կատարը ավարտում են Անկարային մինչեւ 10 մլրդ դոլար տրամադրելու մասին բանակցությունները«Մենք չենք վախենում նրանցից»․ Ալիևը սպառնացել է ԻրանինԱԳՆ-ի արձագանքն Ալիևի հայտարարությանը«Մացո»-ի նշանակումը ցնցում է Փաշինյանի իշխանության հիմքերը ՀԱՊԿ գագաթնաժողովից հետո Ադրբեջանը կտրուկ կոշտացրել է խոսույթը
Ամենադիտված