Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ատամի մածուկ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ատամի մածուկը դոնդողանման զանգված է (մածուկի կամ հելի տեսքով) և նախատեսված ատամների մաքրման համար։ Համարվում է, որ ատամի մածուկի հայտնագործողները եղել են հին եգիպտացիները 5000-ից 3000 տարի մեր թվարկությունից առաջ: Այդ մասին կան հիշատակումներ եգիպտական մանուսկրիպտերում։ Այդ ատամնամածուկները պատրաստվել են աղի և պղպեղի փոշենման զանգվածից, անանուխի տերևներից, իրիսի ծաղիկներից։ Այլ բաղադրատոմս է եղել ցուլի ներքին օրգանների այրումից  ստացված ածուխից, գինեթթվից  և պեմզայից ստացվող խառնուրդը։ Գիտնականները կարծում են, որ այդ մածուկները օգտագործվել են մատերի օգնությամբ, քանի որ ատամնախոզանակների մասին հիշատակումներ չկան։ Բերանի խոռոչի հիգիենան կարևոր է եղել ոչ միայն Հին Եգիպտոսում, այլ նաև Հնդկաստանում։ Հնդկաստանում դա համարվել է փիլիսոփական գաղափարախոսություն։

Բուդդան մեծ ուշադրություն է դարձրել ատամների մաքրմանը և իր հիգիենիկ ծիսակարգում օգտագործել  է Սաաք Աստծու  տված ատամների մաքրման փայտիկը։ Իսկ ընդանրապես ժամանակակից ատամնամածուկների և ընդհանրապես բերանի խոռոչի հիգիենայի հիմնադիրներն են հանդիսանում հույները և հռոմեացիները։ Չնայած նրանց որոշ  մեթոդները փոքր֊ ինչ կասկածելու տեղիք են տալիս։ Օրինակ որոշ կենդանիների (մկներ, ճագարներ, ցլեր, այծեր) հրկիզումից ստացված մոխիրով լնդերի մերսումները, գայլի ոսկորով վզնոց- թալիսմանը, որը պաշտպանում էր ատամնացավից, տարին երեք անգամ իրականացվող կրիայի արյունով ողողումները: Բերանի խոռոչի հիգիենայի զարգացման մեջ մեծ ներդրում են ունեցել պարսիկները՝ նպաստելով ատամնամածուկների կատարալեգործմանը։ Նրանք դեմ են եղել շատ կոշտ ատամնամածուկների կիրառմանը։ Պարսիկները կիրառել են ատամնափոշի, որը պատրաստվել է եղնիկի եղջյուրի մանրացված հատիկներից, խխունջի մանրացված խեցուց, թրծված գիպսի փոշուց։ Այսպիսով ատամնամածուկների նախատիպերը եղել են ատամնափոշիները։ Այնուամենայնիվ միջնադարում ատամները մաքրելով զբաղվել են միայն ազնվականները: Ներկայումս օգտագործվող ատամնամածուկի նախատիպը ստեղծվել է 18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիայում, սակայն դրանք շատ կոշտ են եղել, քանի որ այն պատրաստելու համար օգտագործվել են աղյուսի փոշի, կավի մանրահատիկներ, մանրացված ճենապակի և վնասել են էմալը։ Հետագայում որպեսզի մածուկները հաճելի լինեն օգտագործման համար  սկսել են դրան գլիցերին՝ օճառ ավելացնել։ Նման օճառային ատամի մածուկներ հայտնվել են 1824 թվականին: 1850 թվականին Ջոն Հարրիսը սկսել է կավճից պատրաստված ատամի փոշիներ արտադրել: 1873 թվականին առաջին անգամ Colgate ընկերությունն է ներկայացրել արոմատիզացված ատամնածուկ տարայով։ Հետագայում դրանք սկսել են արտադրվել սրվակներում՝ սկզբում ալյումինե, հետագայում պլաստիկ։ 20-րդ դարի սկզբին հայտնվել է առաջին ատամի մածուկը, որը ոչ միայն ատամներն է մաքրում, այլ նաև թարմացնում է շնչառությունը: Իսկ 20-րդ դարի կեսերի կարևորագույն ներարարությունն է եղել ֆտորի ներառումը ատամնամածուկի մեջ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ … երաժշտական գործիք ուդԱրցախից նոր հաղորդագրություն է ստացվելՇոյգուն կոշտ նամակ է գրել Ալիևին. ԱղբյուրԹուրքիային ամեն ինչ, Սիրիային՝ միայն սնունդ. Փաշինյանի օգնությունըՏեղի ունեցավ «Հորիզոններ. համապարփակ մոտեցում ազգային անվտանգության կերտմանը» գրքի շնորհանդեսը Ռուսական բողոքի նոտա Լին Թրեյսիին «Ռուսաստանի ազդեցության ընդունելի այլընտրանք չկա Կովկասում»«Վառի՛ր, վառվի՛ր վառ...» Թուրքիայում կրկին երկրաշարժ է գրանցվելԸնդդիմությունը պայքարը տապալում է մանրուքներումՕդի ջերմաստիճանը կնվազի. Գագիկ Սուրենյանը՝ եղանակի մասինՀասարակությանը չի ներկայացվում գործն իր ողջ ծավալով և մանրամասներովՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (08 փետրվար)Թուրքիայում զոհերի թիվն ավելանում է. նոր տեղեկություններԻ՞նչն է Թուրքիա փրկարարներ ուղարկելու նժարի հակառակ կողմումԹուրքիայի Հաթայ նահանգում վիճակն աղետալի է․ քաղաքային հիվանդանոցը ևս փլուզվել էԱրցախը կանգնած է հումանիտար ճգնաժամի սպառնալիքի առջև․ ՀՀ ԱԳ փոխնախարարը՝ Պորտուգալիայի դեսպանինՄԱԿ-ը 25 միլիոն դոլար կհատկացնի Թուրքիային և ՍիրիայինԳերմանիան էական մասնակցություն կունենա Հայաստանում ԵՄ քաղաքացիական դիտորդական առաքելությանըԿարո Փայլանը հայտնել է, որ Հայաստանից փրկարարական խումբն արդեն ժամանել է ԹուրքիաՄարտակերտի շրջանում հրադադարի ռեժիմի խախտում է արձանագրվել․ ՌԴ ՊՆԹուրքիայում երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 4544-իՆիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Էրդողանի հետՀայաստանը որպես առաջնահերթություն Սիրիա կուղարկի սնունդ․ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բաշար Ալ Ասադի հետՊՆ վարչական համալիրում հավաք-խորհրդակցություն է տեղի ունեցելՎահե Ղազարյանը ճանապարհել է Հայաստանից Սիրիա և Թուրքիա մեկնող փրկարարական ջոկատներին«Մեղրու սար» կոչվող հատվածում բուք է․ Լարսը փակ էԱյստեղ նստած եմ, թող գան՝ գտնեն. Միհրան Պողոսյան. «Առավոտ»Հայաստանը փրկարարներ է ուղարկում Սիրիա և ԹուրքիաՎերջին երկու օրվա ընթացքում հարյուրավոր երկրաշարժեր են գրանցվել ամբողջ աշխարհումՀայաստան-Թուրքիա հարաբերություններում որոշ առաջընթաց կա. Արարատ ՄիրզոյանԲոլոր այն ուժերը, որոնք նման գործընթացով են զբաղվում, եթե չեն կարողանում օգնել, ապա պետք է լռենԱրցախի գազամատակարարումը մասնակի վերականգնվել էԱյն, որ Գերմանիան Ադրբեջանից գազ է գնում, չի նշանակում, որ անտեսելու է մարդու իրավունքներըՀանրապետության նախագահի նստավայրում տեղի է ունեցել դատավորների երդման արարողությունՏՏ մասնագետի տեղափոխում Հայաստան. Առավելություններն ու թերությունները Ռազմական լրագրող Կոց. Սերբերը, աբխազները, հայերը և ամերիկացիները կռվում են Ռուսաստանի համար Ուկրաինայում Լեհաստանի պաշտպանության նախարարը «մատնեց» ԹուրքիայինՄեծ ընկերություն. Ադրբեջանը կողմ է Պուտինի ու Լուկաշենկոյի համար Հաագայի տրիբունալի ստեղծմանըՔարոզչական միֆի վախճանը. Սյունիքում քաղցկեղածին իրավիճակը հանրապետական միջին ցուցանիշից ցածր է. Past.amԸնդդիմադիրներին զրկում են անձեռնմխելիությունից. Փաշինյանի ճղճիմ վրեժըՌուբեն Վարդանյանը բարձր վարկանիշ ունի Հայաստանում և ԱրցախումԹուրքիայի հետ հարաբերությունները բարելավելու համար ամեն անգամ ստորանալը չի բերելու դրա կարգավորմանըՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (07 փետրվար)«Լալահառաչ» PR Չարենցի «բարձր հովանու» ներքոԹուրքիայում երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 1762-իԵրկրաշարժը չի ազդել Թուրքիայի միջուկային անվտանգության վրա. ՄԱԳԱՏԷԲաքուն դժգոհել է, թե իրանական կողմից «Զանգեզուրի միջանցքի» զարգացման հարցում առաջընթաց չկաՍիրիայում երկրաշարժի հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 1060-իԽորվաթիայի ԱԳ նախարարը կայցելի Հայաստան
Ամենադիտված