Հայերեն
1 $ = 0 ֏, 1 = 0 ֏, 1 = 0 ֏
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ


Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ատամի մածուկ

ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ատամի մածուկը դոնդողանման զանգված է (մածուկի կամ հելի տեսքով) և նախատեսված ատամների մաքրման համար։ Համարվում է, որ ատամի մածուկի հայտնագործողները եղել են հին եգիպտացիները 5000-ից 3000 տարի մեր թվարկությունից առաջ: Այդ մասին կան հիշատակումներ եգիպտական մանուսկրիպտերում։ Այդ ատամնամածուկները պատրաստվել են աղի և պղպեղի փոշենման զանգվածից, անանուխի տերևներից, իրիսի ծաղիկներից։ Այլ բաղադրատոմս է եղել ցուլի ներքին օրգանների այրումից  ստացված ածուխից, գինեթթվից  և պեմզայից ստացվող խառնուրդը։ Գիտնականները կարծում են, որ այդ մածուկները օգտագործվել են մատերի օգնությամբ, քանի որ ատամնախոզանակների մասին հիշատակումներ չկան։ Բերանի խոռոչի հիգիենան կարևոր է եղել ոչ միայն Հին Եգիպտոսում, այլ նաև Հնդկաստանում։ Հնդկաստանում դա համարվել է փիլիսոփական գաղափարախոսություն։

Բուդդան մեծ ուշադրություն է դարձրել ատամների մաքրմանը և իր հիգիենիկ ծիսակարգում օգտագործել  է Սաաք Աստծու  տված ատամների մաքրման փայտիկը։ Իսկ ընդանրապես ժամանակակից ատամնամածուկների և ընդհանրապես բերանի խոռոչի հիգիենայի հիմնադիրներն են հանդիսանում հույները և հռոմեացիները։ Չնայած նրանց որոշ  մեթոդները փոքր֊ ինչ կասկածելու տեղիք են տալիս։ Օրինակ որոշ կենդանիների (մկներ, ճագարներ, ցլեր, այծեր) հրկիզումից ստացված մոխիրով լնդերի մերսումները, գայլի ոսկորով վզնոց- թալիսմանը, որը պաշտպանում էր ատամնացավից, տարին երեք անգամ իրականացվող կրիայի արյունով ողողումները: Բերանի խոռոչի հիգիենայի զարգացման մեջ մեծ ներդրում են ունեցել պարսիկները՝ նպաստելով ատամնամածուկների կատարալեգործմանը։ Նրանք դեմ են եղել շատ կոշտ ատամնամածուկների կիրառմանը։ Պարսիկները կիրառել են ատամնափոշի, որը պատրաստվել է եղնիկի եղջյուրի մանրացված հատիկներից, խխունջի մանրացված խեցուց, թրծված գիպսի փոշուց։ Այսպիսով ատամնամածուկների նախատիպերը եղել են ատամնափոշիները։ Այնուամենայնիվ միջնադարում ատամները մաքրելով զբաղվել են միայն ազնվականները: Ներկայումս օգտագործվող ատամնամածուկի նախատիպը ստեղծվել է 18-րդ դարում Մեծ Բրիտանիայում, սակայն դրանք շատ կոշտ են եղել, քանի որ այն պատրաստելու համար օգտագործվել են աղյուսի փոշի, կավի մանրահատիկներ, մանրացված ճենապակի և վնասել են էմալը։ Հետագայում որպեսզի մածուկները հաճելի լինեն օգտագործման համար  սկսել են դրան գլիցերին՝ օճառ ավելացնել։ Նման օճառային ատամի մածուկներ հայտնվել են 1824 թվականին: 1850 թվականին Ջոն Հարրիսը սկսել է կավճից պատրաստված ատամի փոշիներ արտադրել: 1873 թվականին առաջին անգամ Colgate ընկերությունն է ներկայացրել արոմատիզացված ատամնածուկ տարայով։ Հետագայում դրանք սկսել են արտադրվել սրվակներում՝ սկզբում ալյումինե, հետագայում պլաստիկ։ 20-րդ դարի սկզբին հայտնվել է առաջին ատամի մածուկը, որը ոչ միայն ատամներն է մաքրում, այլ նաև թարմացնում է շնչառությունը: Իսկ 20-րդ դարի կեսերի կարևորագույն ներարարությունն է եղել ֆտորի ներառումը ատամնամածուկի մեջ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Historical Dates ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
Ադրբեջանի հերթական սադրանքը բացահայտ արհամարհանք է ՄԱԿ ԱԽ անդամ պետությունների կողմից հնչեցված կոչերին. ԱԳՆ Քաղաքապետն ու ԱԶԲ հայաստանյան գրասենյակի տնօրենը քննարկել են Ջրվեժի ավտոբուսային հավաքակայանի հարցը Ադրբեջանական ներխուժումը պետք է դատապարտվի և կանգնեցվի. Փաշինյանի գրառումը Կազմակերպվում է «Հաւք» մրցույթը, որի նպատակն է Հայաստանում անօդաչու թռչող սարքերի նկատմամբ հետաքրքրության խթանումըՉե՞ք կարող իմի գալ, մշակել գործողությունների իրատեսական ու կրեատիվ պլան ու էս քռչոտին ռադ անե՞լ. Ռուբեն ՄխիթարյանԹուրքիայի ԱԽ-ն Հայաստանին մեղադրել է սադրանքներ կատարելու մեջ Ադրբեջանական սադրանքի հետևանքով հայկական կողմն ունի 3 զոհ․ ՊՆ «Ճանաչիր դավաճանին». Ադրբեջանում արշավ է սկսվել ընդդիմության դեմ, բայց ինչ որ բան սխալ է ստացվելԱյդ որոշումը կկայացնի միայն Պուտինը. Պեսկով Ռոբերտ Քոչարյանը երկարացնում է Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական կյանքը Բոսֆորում երթևեկությունը դադարեցված է ռուսական նավի վթարի պատճառով. Marine Traffic Ադրբեջանի ԶՈւ-ն կրակ է բացել արևելյան ուղղությամբ տեղակայված մարտական դիրքերի ուղղությամբ Վեհափառի և նախկին նախագահների հետ քննարկումները հնարավորություն են տալիս մեր ժողովրդին կշռադատված լուծումներ առաջարկելու. Սերժ ՍարգսյանԱմենաբարձր մակարդակներում անում ենք ամեն ինչ՝ թույլ չտալու ուժի կիրառումը. ԱՄՆ դեսպանը՝ ՍյունիքումՖրանսիայի հատուկ դեսպանորդը կայցելի Հայաստան և Ադրբեջան Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ…գարեջուր ՍնոուՀիմա բոլոր գնացողների ցուցակներն ենք կազմում, ի՞նչ եք կարծում՝ գնում են, ու ոչ ոք չի տեսնում, թե ովքեր են գնացել, ինչու են գնացել. ՌԴ Պետդումայի խոսնակ Հերիք է տարածքներ կորցնենք, ժամանակն է իսկական կռիվ մղել. Սոլովյովը քննադատել է ՇոյգուինՍաուդյան Արաբիայի թագաժառանգը նշանակվել է վարչապետ Այսօր Ռուսաստանն անցնում է իր պատմության ճակատագրական փուլով. որոշվում է աշխարհակարգի ապագան. Լավրով Դոնեցկի, Լուգանսկի, Խերսոնի, Զապորոժիեի ղեկավարները կմեկնեն Մոսկվա՝ ավարտին հասցնելու մարզերի մուտքը Ռուսաստանի կազմ «Միայն պայքարի շնորհիվ է դուռ բացվում. այդ դուռը մենք պետք է բացենք». Ռոբերտ Քոչարյան (տեսանյութ) Լավրովն ու Բայրամով քննարկել են տարածաշրջանում առկա իրավիճակը, այդ թվում՝ եռակողմ հայտարարությունների իրականացումը Քոչարյանը համաձայնվել է Հայաստանի և Արցախի նախկին ղեկավարների ու Վեհափառի մասնակցությամբ երկրորդ հանդիպմանը մասնակցել Թուրքիայի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարները քննարկել են իրավիճակը տարածաշրջանում Իրանում առանձնապես ոչինչ չի կատարվում. երկրում ռեժիմի փոփոխություն չի լինիԿարելի է ենթադրել, որ Ղարաբաղի հարցում կա համաձայնություն. Ռոբերտ Քոչարյան (տեսանյութ) Ադրբեջանին ամերիկյան ռազմական օժանդակությունից զրկող և պատժամիջոցներ նախատեսող բանաձև է ներկայացվել ԱՄՆ Սենատում Արցախի ԱԳ նախարար Դավիթ Բաբայանն այցելել է Լոս Անջելեսի Ռոզ և Ալեքս Փիլիպոս կրթահամալիր Սպիտակ տունը մեկնաբանել է Արմեն Գրիգորյանի և Հիքմեթ Հաջիևի հանդիպումը Ֆրանսիայի ՊՆ-ն պատվիրակություն կգործուղի Հայաստան՝ սահմանին իրավիճակը գնահատելու համար Երևանի տեղապահները դավաճանել են Քրդստանի ժողովրդական դիմադրությանըՊատմության այս օրը (սեպտեմբերի 28)Արմեն Գրիգորյանը Սպիտակ Տանը հանդիպել է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի հետ Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երևանում և 8 մարզերում Հերթը ԿԸՀ-ինն է. այդ կառույցը նոր նախագահ կունենա․ ո՞վ է հավանական թեկնածուն. «Հրապարակ» Կարեն Անդրեասյանին ամեն գնով ցանկանում են ԲԴԽ նախագահ նշանակել. «Ժողովուրդ» Զոհրաբ Մնացականյանը նոր աշխատանք ունի. «Հրապարակ» Ինչո՞ւ 1994-ին Բաքուն չստորագրեց ամփոփիչ արձանագրությունը. մեկնաբանում է միջնորդական առաքելության ղեկավարը. «Ժողովուրդ» Արմավիրի մարզում 39-ամյա վարորդը Mercedes-ով վրաերթի է ենթարկել հետիոտնի Շվեդիայի պատվիրակությունը կմեկնի Թուրքիա՝ բանակցելու քրդերի արտահանձնման շուրջ Opel-ը Տառերի պուրակի մոտ մի քանի պտույտ գլորվել է և հայտնվել դաշտում Լեռնանիստի սարերում հրդեհ է բռնկվել, դեպքի վայր է մեկնել 3 մարտական հաշվարկ Հայտնաբերվել է սեպտեմբերի 14-ից անհայտ կորած համարվող շարքային Սամվել Գրիգորիի Անթանյանը. ՊՆ 44-օրյա պատերազմում զոհված Սևակ Ալեքսանյանն այսօր կդառնար 22 տարեկան․նա զոհվել է վիրավորներին օգնություն ցույց տալիս. News.am «Հյուսիսային հոսքի» կոտրված խողովակներից կարող է ավելի քան 2 մլրդ դոլար արժողությամբ գազ արտանետվել օդ Սպիտակ տան ցնցող հայտարարությունը. ԱՄՆ-ը խոստովանել է, որ նախապատրաստել է «գունավոր հեղափոխություններ» արտասահմանում«Հուսով եմ, որ Հայաստանը նույնպես կգնա Ուկրաինայի ճանապարհով». ԱՄՆ կոնգրեսական Ջեքի Սփեյեր Թուրք զինվորականներն առցանց հանդիպում են անցկացրել՝ քննարկելու հունական կղզիներ ներխուժելու հնարավորությունը. հույն լրագրողՍտացվել է ՏԻՄ ընտրությունների արդյունքների վերահաշվարկի 19 դիմում. ԿԸՀ
Ամենադիտված