Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Սթելս տեխնոլոգիա

Սթելսը (անգլերեն թարգմանաբար Stealth – գաղտագողի , թաքուն) ռազմական մեքենաների ռադիոլոկացիոն, ինֆրակարմիր և այլ սպեկտրներում նկատելիության իջեցման մեթոդների համակարգ է, որը իրականացվում է շնորհիվ այդ մեքենաների երկրաչափական նախագծման և ռադիոալիքներ կլանող ծածկույթների, նյութերի օգտագործման, որն էլ իր հերթին բերում է այդ մեքենաների հայտնաբերման հորիզոնի փոքրացման և արդյունքում նրանց խոցվելու հավանականության անկման։ Ուղղակի առայժմ ներկա տեխնոլոգիաների պայմաններում դեռ անհնար է հասնել ռազմական մեքենայի լրիվ «անտեսանելիության»։

Ի դեպ այդ անտեսանելի մեքենաները լրիվ տեսանելի են սովորական մարդկային աչքի համար։ Այս ամենը հասկանալու համար առաջին հերթին պետք է հասկանալ թե ինչպես է գործում ռադարը, որը հայտնաբերում է մարտական մեքենան։ Ռադարը կամ ռադիոլոկացիոն կայանը համակարգ է, որը հնարավորություն է տալիս որոշել օբյեկտի մոտավոր տեղը տարածությունում։ Նրա գործողության սկզբունքը հիմնված է այն բանի վրա, որ նրանից ուղարկված ռադիոալիքները անդրադարձվում են մետաղական մակերեսներից, օրինակ ինքնաթիռի կորպուսից և գրանցվում։

Ինքնաթիռների կորպուսը սովորաբար աէրոդինամիկ լինելու համար կլոր է, որը նշանակում է , որ ռադիոալիքները անդրադարձվում են բոլոր ուղղություններով։ Արդյունքում ռադիոալիքներ ուղարկած համակարգը հետ է ստանում այդ ալիքների անդրադարձանքը և ըստ ժամանակի ավտոմատ որոշում օբյեկտի հեռավորությունը և դիրքը։ Ժամանակակից ռադարները, ինչպիսին են ռուսական «Իրբիսը» կամ «ժուկը» անգամ որոշում են օբյեկտի չափերը և ձևը, կամ այսինքն թե ինչ օբյեկտ է դա՝ ուղղաթիռ, ինքնաթիռ թևավոր հրթիռ։ Օբյեկտը ինչքան լավ է անդրադարձնում ռադիոալիքը այնքան հեռվից կարելի է նրան հայտնաբերել։ Սա էլ հենց հանդիսանում է ռադիոլոկացիոն նկատելիությունը, որը որոշվում է օբյեկտի ռադիոալիքները ցրելու հնարավորությամբ։ Օրինակ այդ ցուցանիշը B-52 ռմբակոծիչների համար 100 մ2 է, սովորական կործանիչի համար 3-12 մ2, իսկ սթելս տեխնոլոգիայով ստեղծված ինքնաթիռների համար ընդամենը 0,3-0,4 մ2։ Սթելս տեխնոլոգիան մարտական մեքենայի նման «անտեսանելության» հասցնում է շնորհիվ նրա, որ մեքենան պատվում է կամ