Լայնորեն է քայլում Ադրբեջանը. Երևանն ու Բաքուն խաչվել են միջազգային դատական կառույցներում
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
kommersant.ru-ն գրում է, որ Բաքուն և Երևանը մտադիր են միմյանց պատասխանատվության ենթարկել ռասայական խտրականության համար: Ադրբեջանի ԱԳՆ-ի պաշտոնական ներկայացուցիչ Լեյլա Աբդուլաևան «Ինտերֆաքս-Ադրբեջան» գործակալությանը հայտնել է, որ Ադրբեջանը հայց կներկայացնի Հայաստանի դեմ ՄԱԿ-ի միջազգային դատարան: Որոշումը հրապարակվել է հաջորդ օրը այն բանից հետո, երբ Երևանը հայտարարել է, որ արդեն հայց է ներկայացրել նույն կառույցին: Մեղադրանքները ճիշտ նույնն են՝ Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման միջազգային կոնվենցիայի նորմերին չհամապատասխանելը:
Տիկին Աբդուլլաևան պնդում է, որ խախտումները տեղի են ունեցել ինչպես անցյալ տարվա նոյեմբերին Ռուսաստանի միջնորդությամբ ձեռք բերված հրադադարից առաջ, այնպես էլ դրանից հետո: Նա պարզաբանել է, որ խոսքը գնում է «բռնի վտարման, դաժան վերաբերմունքի, խոշտանգումների, էթնիկ պատկանելիության պատճառով ադրբեջանցիների սպանության դեպքերի մասին»: Բացի այդ, ըստ դիվանագետի, Երևանը կանխել է «հարկադիր վտարված ադրբեջանցիների վերաբնակեցումը հայրենիք» տարածքների ականապատմամբ:
Երևանը մեղադրում է Բաքվին կոտորածների, խոշտանգումների և մարդու իրավունքների այլ խախտումների մեջ պնդելով, որ «Ադրբեջանը տասնամյակներ շարունակ Հայաստանը ռասայական խտրականության է ենթարկել»:
«Հայաստանը, որպես միջանկյալ միջոց, պահանջում է դադարեցնել հայկական կրոնական և մշակութային ժառանգության ոչնչացումը, ապահովել գերիների վերադարձը Ադրբեջանից: Հայաստանը նաև պահանջում է, որ Ադրբեջանը պարտավորվի ձեռնպահ մնալ հակահայկական հայտարարություններից, էթնիկ և ատելության հողի վրա հանցագործություն կատարած անձանց հերոսացումից»,- «kommersant.ru»-ին ասել է միջազգային իրավունքի հայազգի փորձագետ Լևոն Գևորգյանը նշելով, որ նման դատավարությունները կարող են տևել մինչև տաս տարի ...:
«Այս պատմությունն ավելի շատ քարոզչական բնույթ է կրում», - «kommersant.ru» -ին տված հարցազրույցում ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ և «Վալդայ» ակումբի փորձագետ Ֆարհադ Մամեդովը: Լևոն Գևորգյանը նաև մատնանշել է, որ հայց ներկայացնելը մեծամասամբ իմիջի խնդիր է: «Դա արվում է, ի թիվս այլ բաների, ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ ձևավորված կարծրատիպերը փոխելու համար: Փաստն այն է, որ տասնամյակներ շարունակ Ադրբեջանը փորձել է ստեղծել զոհի կերպար, և դրան համապատասխան միջազգային հանրությունը շատ հանգիստ է ընկալել 44-օրյա պատերազմի արդյունքները,-պարզաբանել է «kommersant.ru» -ի զրուցակիցը,- շատ կարևոր է, որ միջազգային հանրությունը իմանա, որ գործ ունի ռասիստ և ատեություն քարոզող երկիրի հետ»:
Նշենք, որ նմանատիպ իրավական մարտեր են ընթանում ևս մեկ այլ միջազգային ատյանում՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ): Մայիսին Հայաստանը հայց է ներկայացրել կապված Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությանը «Թուրքիայի մասնակցության» հետ: Բացի այդ, Երևանը դիմել է ՄԻԵԴ խնդրելով ապահովել գերեվարված հայ զինծառայողների հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը: Հետ չեն մնում նաև Բաքվում: Հունվարին ընդդեմ Հայաստանի հայց է ներկայացվել ՄԻԵԴ հակամարտության ընթացքում Ադրբեջանի քաղաքացիների իրավունքների խախտումների հարցով: Հունիսին ադրբեջանական կողմը դիմել է նույն մարմնին կապված «օկուպացիայից ազատագրված Ադրբեջանի տարածքներում» ականապատ դաշտերի քարտեզների տրամադրման մերժման հետ: Բողոքների ու դատական գործերի թիվը, ըստ ամենայնի, միայն կավելանա: Ներկայումս Ադրբեջանը տնտեսական հարցերի վերաբերյալ հայցեր է նախապատրաստում տարբեր դատարաններ ներկայացնելու համար: «Այստեղ խոսք է գնում օկուպացիայի ընթացքում անօրինական տնտեսական գործունեության և շրջակա միջավայրին հասցված վնասների մասին»,- «kommersant.ru» -ին ասել է Ֆարհադ Մամեդովը:
Շփման գծում իրավիճակը նույնպես հեռու է լիակատար հանգստությունից: Հայկական կողմը խորապես մտահոգված է տրանսպորտային մեկուսացման մեջ հայտնված որոշ բնակավայրերում հումանիտար ճգնաժամի պատճառով: Հայաստանի օմբուդսմեն Արման Թաթոյանը ավելի վաղ հայտնել էր, որ Սյունիքի մարզի մի շարք գյուղեր ամբողջովին կտրված են այլ բնակավայրերից ադրբեջանական զինուժի կողմից Գորիս-Կապան ճանապարհահատվածի փակման պատճառով: Իրավիճակը հատկապես սրվել է այն բանից հետո, երբ ադրբեջանցի զինվորականներին են միացել ոստիկանները, որոնք ներկայումս կանգնեցնում են Գորիսի ուղղությամբ շարժվող իրանական բեռնատարները: Վարորդներին ստիպում են տրանսպորտային հարկ և տուրք վճարել Ադրբեջանի բյուջեին: Իսկ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար Զաքիր Հասանովը հավաստիացնում է, որ Բաքուն ամբողջությամբ է կատարում զինադադարի պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունները: «Մենք վերահսկում ենք սահմանի ամբողջ պարագիծը, - ասել է Ֆարհադ Մամեդովը,- հայերը հայտարարում են, որ մենք մտել ենք իրենց տարածքի որոշ հատվածներ, բայց մենք այդպես չենք կարծում»:
Օրակարգի գլխավոր հարցը սահմանազատման և սահմանագծման հարցն է: Ռուսաստանը ևս ակտիվորեն կոչ է անում սկսել այս գործընթացը, Մոսկվայի առաջարկները փոխանցվել են երկու կողմերին: Այնուամենայնիվ, չկան նախադրյալներ, որպեսզի այդ գործընթացը սկսվի մոտ ապագայում: Ավելի վաղ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը CNN Turk հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում ասել էր, որ Բաքուն Երևանին առաջարկել է ստորագրել երկու պետությունների տարածքային ամբողջականության ճանաչման և սահմանների վերջնական հաստատման հաշտության պայմանագիր: «Հայաստանը հրաժարվում է ստորագրել համաձայնագիրը», - «kommersant.ru» -ի հետ զրույցում դժգոհել է պարոն Մամեդովը: Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը ՌԻԱ Նովոստիին տված հարցազրույցում հաստատել է, որ Բաքուն և Երևանը բանակցություններ չեն վարում այդ հարցի շուրջ: Միևնույն ժամանակ, դիվանագետը հասկացրել է, որ գնդակը Բաքվի կողմն է: Ըստ նրա գործընթացը սկսելու համար բարենպաստ պայմաններ կհայտնվեն միայն այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանը «դուրս բերի իր զորքերը Հայաստանի սուվերեն տարածքից»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
