Լեռնային Ղարաբաղի խաղաքարտը դեռ չի խաղարկվել
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
024.by-ն գրում է, որ Հարավային Կովկասում, կրկին ինչ որ կերպ տագնապալի է, սակայն, առայժմ տեղեկատվական տարածքում: Ապագայի հանդեպ ամեն տեսակ եզրակացությունների և մտահանգումների պատճառը թուրք-ադրբեջանական համատեղ զորավարժություններն են: Բնականաբար, սա Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ռազմական համագործակցության և փոխօգնության մասին պայմանագրին համապատասխան առաջին զորավարժությունները չեն. վերջին երեք տարիների ընթացքում դրանք անցկացվում են արդեն քսաներկուերորդ անգամ: Ներկայիս զորավարժություններն առաջին անգամ տեղի են ունեցել Լեռնային Ղարաբաղի տարածքում՝ Քաշաթաղի շրջանում, որը պատերազմից հետո անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ: Պատերազմն այնտեղ ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9 -ից հետո, երբ Ադրբեջանը, Հայաստանը և Ռուսաստանը ընդունել են հակամարտության գոտում հրադադարի մասին եռակողմ հայտարարություն: Ներկայիս զորավարժությունների հիմնական նպատակն է եղել բարելավել զորքերի փոխազդեցությունն ու համակարգումը մարտական գործողությունների ընթացքում: Մյուս կարևոր արդյունքը պետք է լիներ ժամանակակից ռազմական տեխնիկայի օգտագործումը բարդ տեղանքներում: Բնականաբար, Հայաստանի իշխանությունները չեն անտեսել այդ իրադարձությունը: Այսպիսով, ԱԳՆ -ն զորավարժությունները մեկնաբանել է որպես «կայուն խաղաղության, անվտանգության և կայունության ամրապնդմանն ուղղված ջանքերի խարխլում»: Նրանք նաև Արցախի և Հայաստանի սահմանների մոտ դրանց անցկացումը գնահատել են որպես անհամապատասխանություն ստորագրված եռակողմ հայտարարության ոգուն:
Հայտնի է, որ 2000 ռուս խաղաղապահներ են տեղակայված Լեռնային Ղարաբաղում, և համաձայն պայմանավորվածությունների, նրանք այդտեղ կլինեն մինչև 2025 թվականը: Հնարավոր է երկարացնել նրանց կարգավիճակը, սակայն երկու կողմերի համաձայնությամբ: Ընդ որում, արդեն իսկ հնչում են կարծիքներ, որ Ադրբեջանը ցանկություն չունի երկարաձգել առկա պայմանագրերը: Ավելին, նրանք նաև հայտարարում են, որ ղարաբաղահայերն արդեն համարվում են Ադրբեջանի քաղաքացիներ, սակայն մինչ այժմ այդ տարածքը վերահսկվում է ռուսական զորքերի կողմից: Իսկ դա լուրջ խնդիր է Ադրբեջանի համար, քանի որ նրանք ցանկանում են լուծել խնդիրը իրենց օգտին: Բայց ռուսական զորքերի առկայությունը խոչընդոտում է այդ ծրագրերի իրագործմանը: Իհարկե, նրանք հույս ունեն, որ տարածաշրջանում ռուսները ժամանակավոր են, բայց արդյո՞ք նման հավակնությունները համընկնում են ռուսական ռազմավարության հետ: Այդ հարցը դեռ բաց է հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ անդամ է: Արդեն հստակ երևում է, որ Թուրքիան լուրջ ծրագրեր ունի կառուցելու «Մեծ Թուրան»: Ադրբեջանցի շատ քաղաքական և պետական գործիչներ իրենց երկիրը տեսնում են այդ հայեցակարգում: Նրանց վերջնական նպատակը հռչակվում է «Մեկ ազգ մեկ պետություն», և Արցախի տեսքով «բեկորը» չի թողնվի առանց համապատասխան ուշադրության: Թուրքիայի և Ադրբեջանի ղեկավարները համակարգված շարժվում են ինչ որ նպատակի ուղղությամբ:
2020 թվականի ամռանը Ռեջեփ Էրդողանը և Իլհամ Ալիևը ստորագրել են երկկողմ հռչակագիր Շուշա քաղաքում: Ստորագրման վայրը խորհրդանշական է, ավելի վաղ Շուշան Լեռնային Ղարաբաղի կազմում է եղել: Հռչակագիրը նախատեսում է բազմակողմ համագործակցություն, այդ թվում պաշտպանության և ռազմական փոխօգնության ոլորտում: Փաստորեն, այն սկիզբ է դրել երկու երկրների ռազմաքաղաքական դաշինքի ձևավորմանը: Հեռանկարը մտքում և որոշ հայտարարություններում նախանշվում է. դա միասնական պանթուրքիստական բանակի ստեղծումն է: Ադրբեջանի տարածքում շուտով կստեղծվի թուրքական ռազմաբազա, նույնիսկ կարելի է ենթադրել, թե որ տարածաշրջանին մոտ կլինի այն: Իսկ առայժմ ստեղծվում է թուրքական բանակի մի փոքրիկ օրինակ, 18 հազար ադրբեջանցի երիտասարդ զինվորականներ են վերապատրաստվել Թուրքիայում, իսկ շարունակական համատեղ զորավարժություններն այլևս պատրանքներ չեն առաջացնում Թուրքիայի ծրագրերի վերաբերյալ: Հարկ է նշել, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև դեռևս խաղաղության համաձայնագիր չի ստորագրվել: Երկու երկրների սահմանին տեղի են ունենում բազմատեսակ բախումներ ու հակամարտություններ: Տարաձայնությունների քարը երկու խնդիր է. սահմանազատումը և չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կարգավիճակը: Ի դեպ, Հայաստանը ևս չի ճանաչել այդ հանրապետության անկախությունը: Յուրաքանչյուրը հակառակ կողմին է մեղադրում կառուցողական բանակցություններ սկսելուն ոչ պատրաստ լինելու մեջ: Ադրբեջանը կոչ է անում հրաժարվել Լեռնային Ղարաբաղից և ագրեսիվ քաղաքականության վարելու պատրանքից: Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը համաշխարհային հանրությանը կոչ է արել ուժեղացնել ճնշումն Ադրբեջանի վրա, և նշել, որ հավասար հարաբերությունների հիման վրա իրենք պատրաստ են վերսկսել բանակցությունները: Նա միաժամանակ վստահեցրել է, որ Հայաստանը հետամուտ է լինելու Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքների իրացման քաղաքականությանը: Ռուսաստանի ԱԳՆ-ն ևս կոչ է արել կառուցողական երկխոսություն ծավալել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, և միևնույն ժամանակ վերականգնել բարիդրացիական հարաբերությունները Թուրքիայի և Հայաստանի միջև:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
