Թուրքիան սահմանները բացելու նախապայմաններ ունի
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի ԱԳՆ-ն երեկ հայտարարություն է տարածել՝ նշելով, որ Թուրքիայի հետ այս պահին բանակցություններ չեն վարվում: Ավելին, թուրքական մամուլը գրում է, որ հիմնականում հայկական կողմն է շահագրգիռ հարաբերություններ հաստատելու, որովհետև անելանելի վիճակում է գտնվում: Այս թեմայով զրուցել ենք թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանի հետ։
Հարցին, թե ինչպես է գնահատում ստեղծված իրավիճակը թուրքագետը պատասխանել է․ «Էրդողանը սահմանները բացելու պատրաստակամություն է հայտնում: Այդ սահմանները 1993-ի մարտին Թուրքիան է միակողմանիորեն փակել, Հայաստանի սահմանները միշտ էլ բաց են մնացել, Հայաստանը փոխադարձ քայլ չի արել: Միջպետական հարաբերություններում միշտ էլ փոխադարձության սկզբունք գոյություն ունի, Հայաստանն այդ սկզբունքը չի կիրառել: Հիմա Էրդողանը սահմանները բացելու պատրաստակամություն է հայտնում ու սպասում է Հայաստանի պատասխանին: Ինչի՞ համար, դուք եք փակել, դուք էլ բացեք: Դա նշանակում է, որ սահմանները բացելու ինչ-որ նախապայմաններ ունի: Բանավոր հայտարարություն է անում, որ Հայաստանն արձագանքի, Հայաստանի արձագանքի դեպքում Թուրքիան հնարավորություն է ստանում Հայաստանին նախապայմաններ առաջադրելու, ընդ որում՝ սահմանի բացման համար: Իրականում, առանց դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու բացված սահմանները բացելուց մի քանի ժամ հետո կարելի է շատ հեշտությամբ փակել: Եթե նա անկեղծորեն շահագրգիռ է սահմանները բացելու հարցում, ինչը խիստ կասկածելի է, ապա պետք է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատի: Այդ դեպքում սահմաններն ինքնըստինքյան բացվում են, դեսպանատներ են բացվում, նորմալ հարաբերություններ են հաստատվում Հայաստանի և Թուրքիայի միջև: Թեև այդ նորմալն էլ խիստ հարաբերական է Թուրքիայի պարագայում: Ես մի քանի անգամ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարություններին արձագանքել էի հենց այդ առումով, որ եթե Էրդողանը մի բան է ասում, նա արձագանքի է սպասում, Փաշինյանն էլ նրա ուզածը տալիս է: Ասում է՝ Հայաստանը դրական ազդակներ է ստացել Թուրքիայից, մենք էլ այդ ազդակներին դրական ազդակներով պետք է պատասխանենք: Դրական ազդակը կլինի այն, որ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեն: Էրդողանը միջպետական հարաբերություններում փոխադարձության սկզբունքի մասին, հավանաբար, կիմանա: Իմանալով հանդերձ՝ ստորություն է անում և արձագանքի է սպասում: Դրա համար եմ ասում՝ ի՞նչ դրական ազդակ, Էրդողանն ընդամենը պատրաստակամություն է հայտնել: Մենք 1991-ից ի վեր այնքան դրական ազդակներ ենք ստացել, այդ ընթացքում բազմաթիվ կառավարություններ են փոխվել, բայց Հայաստանի նկատմամբ դիրքորոշումը, որն ընդգծված թշնամական է, չի փոխվել Թուրքիայում»։
Սոնա Գիշյան
