Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … անգլիական քորոց
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Մարդկությունն արդեն չի հիշում, թե ով և երբ է ստեղծել այնպիսի թուղթը կամ գործվածքը ամրացնելու անհրաժեշտ գործիք ինչպիսին է քորոցը (գնդասեղ): Հենց սկզբից էլ դրանց հիմքի վրա ստեղծվել են տարբեր զարդեր, որոնք հետագայում կոչվել են կրծքազարդեր՝ բրոշկաներ: Քորոցների մեջ ամենատարածվածն ու հարմարը համարվում է բազմաֆունկցիոնալ անգլիական քորոցը (ժողովրդական լեզվով մեր մոտ այն անվանվում է բուլավկա): Այդ իրի գյուտի պատմությունը կապված է ինժեներ Ուոլտեր Հանթի հետ: Հենց նա է 1849 թվականին հորինել այդ իրը: Ի դեպ, նա նաև հորինել է կարի մեքենայի այն ասեղը, որը ծայրին ակոս ունի: Ծնված լինելով Ամերիկայում Ուոլտերը արտոնագրել է իր բոլոր գյուտերը, չնայած այն ժամանակներում դա դեռ այնքան էլ հանրաճանաչ և պարտադիր չի եղել, այնպես որ բոլորն են հնարավորություն ունեցել օգտվել Հանթի գաղափարներից իրենց նպատակներին հասնելու համար: Բայց Ուոլտերը եղել է հաջողակ, և ոչ ոք չի համարձակվել նրանից գաղափարներ գողանալ: Փոխարենը նա կարողացել է պարտքի դիմաց վաճառել իր հեղինակային իրավունքը: Գնորդը եղել է Անգլիայից ժամանած ձեռնարկատեր Չարլզ Ռոուլին, որը զբաղվել է պատուհանի կցամասերի արտադրությամբ: Այնուամենայնիվ, Հանտի քորոցի մեջ նա չի նկատել հեռանկարային բիզնես, ինչպես նաև չի հասկացել այդ իրի հետագա կարևորությունը: Իսկ քորոցի ստեղծողը իր գյուտի համար շատ ցածր գին էր նշանակել` ընդամենը 15 դոլար, որքան էլ կազմում էր պարտքի գումարը: Այդ պահից ի վեր Հանթը քորոցի պատմության մեջ այլևս չի հիշատակվել և հայտնվել է մեզ համար արդեն ծանոթ «անգլիական քորոց» անունը: Քորոցը արագորեն է ձեռք բերել ժողովրդականություն: Այն նաև սկսել են անվանել «safety pin»՝ «անվտանգ քորոց»: Այն իր մրցակիցներին՝ այլ քորոցներին, գերազանցել է մի քանի առումներով. շատ ավելի հարմար է օգտագործել, քանի որ սովորական քորոցները կարող էին դուրս գալ գործվածքից, վնասված հասցնելու տեսակետից անվտանգ են և այդ ամենի հետ մեկտեղ էժան: Անգլիական անվտանգ քորոցը լայն տարածում է գտել շնորհիվ դերձակների, որոնք ներկայումս էլ այն մշտապես օգտագործում են իրենց աշխատանքում ինչպես կարելիս, այնպես էլ այլ տարբեր գործողություններ կատարելիս: Այս գյուտի հարմարավետությունն ու հուսալիությունը կարող են գնահատել նաև մայրիկները, որոնք երեխաներին բարուրելիս չեն անհանգստանում, որ տակաշորը ֆիքսող քորոցը կարող է վնասել փոքրիկին: Անգլիական քորոցի հանրաճանաչության երկրորդ փուլը սկսվել է այն ժամանակ, երբ երաժիշտները սկսել են այն լայնորեն օգտագործել իրենց հագուստների և սարքերի համար: Օրինակ Sex Pistols խումբն առաջիններից մեկն է, որը սկսել է քորոցներով ամրացնել բաճկոնները և պատռած ջինսերը: Եվ նրանց հետևել են երիտասարդական տարատեսակ շարժումները ՝պանկերը և մետալիստները: Անվտանգ քորոցները օգտագործվում են նույնիսկ սպորտում: Դրանք մի տեսակ փրկարարներ են լողորդների մկանային ցնցումների դեմ պայքարի գործում: Բաց ծովում լողալիս անհրաժեշտ է քորոց կպցնել լողաթափերին և անհրաժեշտության դեպքում այն օգտագործել: Իսկ ԽՍՀՄ-ում դեֆիցիտի ժամանակ անվտանգ քորոցները սկրեպաների հետ միասին օգտագործվել են տարբեր շղթաներ պատրաստելու համար: Ընդհանրապես, իր գոյության պատմության ողջ ընթացքում անվտանգ քորոցը եղել է անփոխարինելի օգնական տարբեր նպատակներով օգտագործման դեպքերում և իրավամբ վաստակել է հանրաճանաչություն ամբողջ աշխարհում:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
