Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … դեզադորանտ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Դեզոդորանտի պատմությունը սկսվում է շատ դարեր առաջ: Հին Հունաստանի և Հռոմի տղամարդիկ ունեցել են անուշահոտ խոտաբույսերով լցված պարկիկներ: Դրանք ամրացվելիս են եղել թևատակերին: Հասկանալի է, որ այդ անուշաբույրությունները չէին կարող կարող կանխել տհաճ հոտերի առաջացումը, բայց հաջողվում էր տհաճ հոտերի բույրը որոշակիորեն փոփոխել: Հնում արևելյան երկրներում հայտնի են եղել նաև աղջիկներին ամուսնանալուն նախապատրաստելու եղանակներ, երբ նորահարսի մաշկին մեկ տարի շարունակ անուշաբույր յուղեր են քսել, ինչն էլ կանխարգելել է տհաճ հոտի առաջացումը: Տհաճ հոտի դեմ պայքարելու երկու ձև գոյություն ունի, կամ քրտնարտադրության կանխարգելելը և դրանով իսկ հոտ արձակող մանրէների բազմացման թուլացնելը, կամ էլ այդ մանրէներին ոչնչացնելը: Չհաշված ջուրն ու օճառը սովորական սոդան է հանդիսանում մանրէների դեմ պայքարի առաջին միջոցը: Բանն այն է, որ այն ունակ է չեզոքացնել այն թթվային միջավայրը, որը մանրէներին այդքան անհրաժեշտ է կյանքի համար: ժամանակին հենց սոդան էլ օգտագործվել է տհաճ հոտերի առաջացումը կանխելու համար: Որոշ ժամանակ անց, քրտնարտադրությունը կանխելու համար սկսել են օգտագործել այնպիսի մածուկներ, որոնք պարունակում էին ալյումինիումի աղեր (դրանք մեխանիկորեն փակում են քրտնածորանները): Ոտքերի ու ձեռքերի գերքրտնարտադրությունը բուժելու համար օգտագործվել են կաղնու կեղևի եփուկներ կամ մրջնաթթվի լուծույթներ: Այդ լուծումներն օգտագործվելիս տեղի են ունենում քրտնածորանների նեղացումներ: Կաղնու կեղևի եփուկն էլ հենց համարվում է առաջին հակաքրտինքային միջոցը: 19-րդ դարի վերջին ԱՄՆ-ում հայտնվել են ժամանակակից դեզոդորանտների առաջին նախանմանակները: Ավելի ուշ՝ 20 տարի անց, օծանելիքագործները ստեղծել են բարդ կոմպլեքսներ, որոնք ունակ են եղել ոչ միայն թաքցնել քրտինքի հոտը, այլ նաև արգելակել քրտարտադրությունը: 1930 թվականին ARRID ընկերությունը ներկայացրել է պատմության մեջ առաջին դեզոդորանտ- քսուքը (ARRID Cream) և գնդիկային ապլիկատորը (ARRID Roll-On): Իսկ 1935 թվականին ներկայացրել է առաջին դեզոդորոնտ-հակապերսպիրանտը (հակաքրտինքային միջոց)` ARRID Antiperspirant-ը: Chase Products Co ընկերությունը դարձել է առաջինը, ով կարողացել է արտադրել դեզոդորոնտ-հակապերսպիրանտ աերոզոլային փաթեթավորմամբ: Դա տեղի է ունեցել 1940 թվականի վերջին: Այնուամենայնիվ, պետք է նշել, որ առաջին աերոզոլային բալոնները արտադրվել են Chase ընկերության կողմից դեռևս 1927 թվականին, բայց այդ ժամանակ դրանցում օգտագործվել են այլ լցոնիչներ: Նախկինում դեզոդորոնտ-հակապերսպիրանտների հիմնական բաղադրիչը եղել է ցինկի օքսիդը: Մի փոքր անց սկսել են օգտագործել ալյումինիումի սուլֆատը, ալյումինիումի քլորիդը, ալյումինիումի հիդրոքլորիդը և այլն: Այժմ առավել հաճախ օգտագործվում է ալյումինիումի քլորիդի հեքսահիդրատը: Այդ դեղամիջոցի 10-15%-ոց կոնցենտրացիները օգտագործվում են անութային փոսերի քրտնարտադրության կանխարգելման համար, իսկ ձեռքերի և ոտքերի գերքրտնարտադրության դեպքում օգտագործվում է դրա 20-40%-ոց կոնցենտրիկ լուծույթը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
