Covid-19-ով հիվանդացածների անընկալությունը կորոնավիրուսի նկատմամբ կարող է լինել ցմահ. գիտնականներ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
bbc.com-ը գրում է, որ մարդիկ, ովքեր հիվանդացել են Covid-19-ով կայուն իմունիտետ են ձեռք բերում կորոնավիրուսի նկատմամբ, ինչը կարող է նրան պաշտպանել կրկնավարակումից մի քանի տասնամյակ, նույնիսկ եթե վարակն ինքնին համեմատաբար մեղմ է եղել:
Զուգահեռաբար այս անսպասելի եզրակացությանն են հանգել ամերիկացի գիտնականների երկու ուսումնասիրություններ: Առաջինը, որն անց է կացվել Միսսուրիի Սենթ Լուիս քաղաքի Վաշինգտոնի համալսարանի իմունոլոգների կողմից, լույս է տեսել այս շաբաթ Nature ամսագրում: Երկրորդը գրված Նյու Յորքի Ռոքֆելլեր համալսարանի մոլեկուլային կենսաբանության լաբորատորիայի թիմի կողմից դեռ չի անցել գիտական հանրության փորձաքննությունը և մինչ հիմա տպագրվել է միայն որպես նախնական:
Մինչ վերջերս այն կարծիքն է եղել, որ կորոնավիրուսային վարակի նկատմամբ անընկալությունը երկար չի տևում: Գիտնականները նման եզրակացություն են արել հիմնվելով բազմաթիվ ուսումնասիրությունների արդյունքների վրա, որոնք ցույց են տվել, որ հիվանդների մեծ մասի արյան մեջ հատուկ հակամարմինների կոնցենտրացիան սկսում է արագ ընկնել բուժումից հետո մի քանի ամսվա ընթացքում:
Մասնագետների մեծամասնությունը արդյունավետ իմունային պաշտպանության տևողությունը գնահատել են մոտ 1,5-2 տարի, ուստի նոր ուսումնասիրությունների արդյունքները հաճելիորեն զարմացրել են նրանց:
Այնուամենայնիվ, BBC- ի կողմից հարցված անկախ փորձագետները հորդորում են զսպված լավատեսությամբ վերաբերվել լուրերին և ժամանակից շուտ չուրախանալ: Ի վերջո, գիտական գրականության մեջ արդեն նկարագրված են Covid-19- ով կրկնավարակման մի քանի հաստատված դեպքեր, իսկ ցմահ անընկալության վարկածը ներկայումս շարունակում է մնալ տեսություն` չնայած շատ հավաստի:
Հատուկ անընկալությունը (այսինքն `պաշտպանելով որոշակի հիվանդությունից) մեր մարմնում ապահովվում են ոչ միայն արյան մեջ գտնվող սպիտակուցային մոլեկուլներ-հակամարմինները, այլ նաև այսպես կոչված հիշողության T բջիջները: Հանդիպելով նոր, անհայտ վարակի հարուցիչի հետ և ընտրելով դրան բանալի լիմֆոցիտները հիշում են հարուցիչին, և նորից վարակվելուց հետո անմիջապես սկսում են դրանց վնասազերծող հակամարմինների արտադրել ապահովելով արագ և արդյունավետ իմունային պատասխան ...
Սենթ Լուիսում Վաշինգտոնի համալսարանի բժշկական դպրոցի գիտնականները գրեթե մեկ տարի վերահսկել են հիմնականում թեթև ընթացքով Covid-19-ով 77 հիվանդների արյան վիճակը և փոփոխությունները: Գրեթե այդ ամբողջ ընթացքում պաշտպանական հակամարմինների կոնցենտրացիան, որոնք օգնում են հիվանդին հաղթահարել հիվանդությունը, շարունակել են նվազել. սկզբում շատ արագ, ապա (միջինը վերականգնումից չորս ամիս անց) մի փոքր ավելի դանդաղ: Սակայն, ինչպես ասում է հետազոտության գլխավոր հեղինակ, իմունաբանության պրոֆեսոր Ալի Հելեբեդին, ինչ-որ պահի հակամարմինների մակարդակը դադարել է նվազել և կայունացել է, քանի որ կորոնավիրուսի մասին տեղեկատվություն պահող հիշողության բջիջները մնացել են ակտիվ և պահպանել օրգանիզմին պահանջվող պաշտպանական հակամարմինների նվազագույն կոնցենտրացիան:
«Մենք հայտնաբերել ենք բջիջներ, որոնք Sars-Cov-2 վիրուսի նկատմամբ հակամարմիններ են արտադրել ախտանիշներից 11 ամիս անց», - ասել է պրոֆեսոր Հելեբեդին,- այս բջիջները կշարունակեն ապրել օրգանիզմում և արտադրել անհրաժեշտ հակամարմիններ այնքան ժամանակ, որքան օրգանիզմը կենդանի է: Դա նշանակում է, որ անընկալությունը երկար կտևի»:
Ի լրումն արյան կանոնավոր թեստերի, հետազոտողները երկու տասնյակ հիվանդներից երկու անգամ վերցրել են ոսկրածուծի նմուշներ. նախ 7-8 ամիս անց, իսկ հետո վարակվելուց մեկ տարի անց: Հատուկ հիշողության T- լիմֆոցիտները, որոնք ծրագրավորված են հակակովիդային հակամարմիններ արտադրելու համար, հայտնաբերվել են 19 նմուշներից 15-ում:
Վերահսկիչ խմբի (այսինքն այն մարդիկ, ովքեր վիրուսով չեն վերականգնվել) վերլուծություններում չի հաջողվել գտնել վիրուսի համար «մարզված» բջիջներ:
Եթե Covid-19-ը հիվանդի մոտ անցնում է մեղմ տեսքով, թեստերը դադարում են ցույց տալ վիրուսի առկայությունը նրա մարմնում վարակից արդեն 2-3 շաբաթ անց, հիշեցրել է պրոֆեսոր Հելեբեդին, իսկ դա նշանակում է, որ հայտնաբերված հիշողության բջիջները չեն կարող լինել «թարմ» իմունային պատասխանի արդյունքներ:
«Ոսկրածուծի հյուսվածքի մեջ նրանք մի տեսակ ձմեռման մեջ են գտնվում, չնայած շարունակում են արտադրել որոշակի քանակությամբ հակամարմիններ», - բացատրել է պրոֆեսորը, -դա այն է, ինչ նրանք արել են հիվանդի բուժման համար և հետևաբար կշարունակեն դա անել անվերջ»:
Ըստ Nature ամսագրի հոդվածի հեղինակների` տրամաբանական է ենթադրել, որ պատվաստումների արդյունքում ձեռք բերված անընկալությունը ևս երկարատև կլինի: Հնարավոր է նաև, որ անգամ հիվանդները, ովքեր տարել են անախտանիշ Covid-19, կարող են հույս ունենալ երկարատև պաշտպանության վրա:
Այնուամենայնիվ, նախ պետք է պարզել, թե որքանով են պաշտպանված նրանք, ովքեր տարել են ծանր կորոնավիրուսային հիվանդություն: Կա վարկած, որ ծանր հիվանդների մոտ հիպերտրոֆիկ ռեակցիան վարակի նկատմամբ, որն իրականում հանգեցրել է աուտոիմուն հիվանդության (այսպես կոչված ցիտոկինիկ փոթորիկի), կարող է միայն թուլացնել օրգանիզմը և կանխել երկարատև անընկալության ձևավորումը:
Անկախ փորձագետները, ովքեր չեն ներգրավվել ուսումնասիրության մեջ, հիմնականում համաձայն են հոդվածի հեղինակների փաստարկների հետ, բայց հորդորում են շատ հեռուն գնացող եզրակացություններ չանել:
Լոնդոնի Իմպերիալ քոլեջի իմունաբանության պրոֆեսոր Դենի Ալթմանի խոսքով` ամերիկացի գիտնականների աշխատանքը հիշեցում է այն մասին, որ իմունային հիշողությունը շատ փխրուն և բարդ խնդիր է:
«Մի կողմից, մենք տեսնում ենք, որ արյան շիճուկում հակամարմինների մակարդակն արագորեն ընկնում է, և դա մեզ ստիպում է ենթադրել, որ իմունային պաշտպանությունը երկար չի տևի», - ասում է նա: «Մյուս կողմից, մենք տեսնում ենք, որ բջիջները սովորում են արտադրել այդ հակամարմինները և ճիշտ ժամանակին կարող են գործարկել դա»: «Միգուցե նրանք կարող են դա անել, բայց կանեն թե ոչ մենք չգիտենք, այդ վարկածը կարող է ապացուցվել կամ ժխտվել տարիների ընթացքում: Եթե տեսությունը ճիշտ է, դա կարող է նշանակել, որ պատվաստումների թարմացումներ ավելի քիչ հաճախ կկատարվեն», - բացատրել է նա:
Ռեդինգի համալսարանի դեղագործական դպրոցի Ալթմանի գործընկեր, պրոֆեսոր Ալեքսանդր Էդվարդսը պակաս լավատես է: Ի վերջո, իմունային պաշտպանության արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն հակամարմինների մակարդակից կամ դրանց արտադրող բջիջների առկայությունից, այլ նաև բուն վիրուսից, որը շարունակում է մուտացիայի ենթարկվել:
«Դժբախտաբար, իմունային համակարգի բջիջների ոչ մի չափում հնարավորություն չի տալիս ճշգրիտ կանխատեսել, թե արդյոք կրկնավարակումներ կլինեն, որքան շուտ դրանք կսկսվեն, որքան հաճախ կլինեն և որքան ծանր կլինի հիվանդությունը», - շեշտել է է պրոֆեսոր Էդվարդսը:
«Իհարկե, իմունոլոգների տվյալները կարևոր են, և դա հիանալի նորություն է, բայց դա չի տալիս այն հարցի պատասխանը, թե ինչպես է համաճարակը հետագայում զարգանալու, - եզրափակել է պրոֆեսորը, - համաճարակաբանական ուսումնասիրությունները, որտեղ վերահսկվում են հիվանդացածները և համեմատությունը նրանց հետ, ովքեր դեռ չեն հիվանդացել մինչ այժմ ցույց են տալիս, որ հնարավոր են կրկնավարակումներ»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
