Որևէ ուժ եթե գնա ընտրակեղծիքի ապա այդ ուժը առաջին հերթին կգործի ինքն իր դեմ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Արդեն հայտնի է, որ հունիսի 20-ին Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրություններ են անցկացվելու։ Քաղաքական ուժերը վերջին ամիսներին, թեպետ հանրահավաքներ են անում, սակայն հասարակությանը կոնկրետ ծրագրեր չեն ներկայացնում։ Այս թեմայով 1or.am կայքը զրուցել է քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանի հետ։
— Պարոն Բադալյան, նախընտրական շրջանում ի՞նչ պետք է ներկայացնել մարդկանց, որպեսզի կարողանան կողմնորոշվել ընտրություն կատարելիս։
— Նախ առաջին հերթին պետք է ներկայացվի Հայաստանի ոչ հեռու ապագայի մասին պատկերացում, ապագա ասվածը սկսած այսօրվանից և մինչը առնվազն այն ժամկետը, որը ցանկացած քաղաքական ուժ պատրաստվում է պաշտոնավարել որպես խորհրդարանական կուսակցություն, առավել ևս որպես մեծամասնություն։ Առանձին-առանձին ասած մենք ունենք բավականին տարբեր խնդիրներ՝ ներքին տնտեսական, ներքին հասարակաքաղաքական մինչև արտաքին ռազմաքաղաքական, անվտանգային։ Բնականաբար առանցքային հարցը պետք է լինի Արցախը, Արցախի հայկական պատկանելությունը, Արցախի կարգավիճակը և կորցված տարածքների դեօկուպացիան։ Այս հարցերը պետք է լինեն առավելագույնս ինտենսիվ քննարկվող և առավելագույնս հստակ քննարկվող, որ քաղաքական ուժերը պատասխանատվություն ունենան իրենց խոսքի համար և միևնույն ժամանակ իրենց խոսքը պետք է լինի սպառիչ և համոզիչ հասարակության համար։ Այսինքն, ընդհանուր դեկլարատիվ հայտարարությունների ժամանակը Արցախի հարցում վաղուց անցել է և այս իմաստով պատերազմից հետո առավել ևս այդ դեկլարացիաների հանգամանքը ոչ միայն ժամանակավրեպ է, այլ արդեն ուղղակի վտանգավոր է։ Հետևաբար, Արցախի հարցը առանցքային պետք է լինի այս խորհրդարանի արտահերթ ընտրության օրակարգում։ Բնականաբար առանցքային հիմնարար հարցերից մեկը պետք է լինի բանակը, բանակի վերականգնումը և արդիականացումը և մենք պետք է լրջագույն պատասխաններ ստանանք՝ ինչպիսի բանակ ենք պատկերացնում և այդ բանակը ինչ մոդելով պետք է լինի, հատկապես հաշվի առնելով այն պատերազմը, որ մենք ունեցանք և հաշվի առնելով տեխնոլոգիական այն իրողությունները, որ մենք ունեցանք և որոնց մենք բախվեցինք այդ պատերազմի ընթացքում, հետևաբար մենք լրջորեն պետք է նաև քննարկենք, թե ինչպիսի գործընկեր կամ դաշնակից երկրների հետ մենք կարող ենք լուծել մեր բանակի արդիականացման խնդիրները այնպես, որ հաջորդ պատերազմում մենք չունենանք տեխնոլոգիական հետամնացության խնդիր և նույնիսկ հակառակը՝ մենք ունենանք տեխնոլոգիական առաջանցիկություն։ Այս իմաստով նաև բնական է, բանակի հարցը պետք է լինի առանցքային քննարկման թեմաներից և անշուշտ այս ամեն ինչի հիմքում պետք է լինի նաև տնտեսությունը, որովհետև Արցախի հարցում ավելի մրցունակ, ավելի կենսունակ և նախաձեռնող քաղաքականություն ունենալը չի կարող լինել առանց ուժեղ տնտեսության։ Հետևաբար մենք լրջորեն պետք է նաև քննարկենք տնտեսական աշխուժացման համահայկական ռեսուրսների մոբիլիզացիան։ Այս հարցերը բազմաթիվ են և այստեղ նույնիսկ դժվար է որևէ հարց բաց թողնել և ասել, որ այս մի հարցը երկրորդական է։ Այս բոլոր խնդիրները պետք է լինեն ԱԺ քննարկման օրակարգում։ Հասկանալի է, որ բոլոր թեմաները չեն, որ կկարողանանք հասցնել լիարժեք քննարկում իրականացնել, բայց այս արտահերթ ընտրության գործընթացը պետք է ի վերջո լինի նաև հնարավորություն հետպատերազմյան մի քանի ամսվա քաոսից և բառի բուն իմաստով անբովանդակ գործընթացներից դուրս գալու և իսկապես բովանդակային քննարկումների դաշտ մտնելու համար։
—Մարտի 1-ի հանրահավաքից հետո իշխանությանը մեղադրում էին վարչական ռեսուրսի օգտագործման մեջ, ի՞նչ եք կարծում ընտրություններին ևս նման քայլեր կարվի իշխանության կողմից։
— Գիտեք, ես կարծում եմ, որ մեկ օրինակն անգամ կծառայի ընդդիմությանը առիթ, որպիսզի ասեն, որ օգտագործվել է վարչական ռեսուրս։ Ինքնին ցանկացած իշխանություն, ցանկացած երկրում որոշակիորեն ունենում է վարչական ռեսուրսի այդ գործոնը։ Այսինքն սա նույնիսկ որևէ իմաստով գործող որևէ իշխանության համար ինքնըստինքյան աշխատող գործոն է։ Այստեղ խնդիրը այն է, թե վիճակը կհասնի արդյոք պարտադրանքին, հրամայական մեթոդների կիրառմանը, թե ոչ։ Ես կարծում եմ, որ այսօր տեղեկատվական դաշտը Հայաստանում այնպիսին է, որ հնարավոր չէ նման գործողություններ իրականացնել աննկատ, հետևաբար կլինեն շատ կոնկրետ փաստեր, կլինի հասարակության շատ կոնկրետ արձագանք և եթե որևէ ուժ ոչ միայն վարչական ռեսուրսի, այլ ընդհանրապես որևէ ընտրակեղծարարության ռեսուրսի դիմի, լինի դա իշխանություն, թե ոչ իշխանական որևէ ուժ կբացահայտվի, քանի որ այսօր տեղեկատվական տեխնոլոգիաները այնպիսին են, որ հնարավոր չէ զբաղվել ընտրակեղծարարությամբ առանց դրա համար հանրային պարսավանքի ռիսկի։ Հետևաբար, չեմ կարծում, որ որևէ ուժ, այդ թվում նաև իշխանությունը իրեն թույլ կտա գնալ նման մասշտաբի կեղծարարության` իրապես ազդելով ընտրության ելքի վրա, որովհետև կա հետևյալ հանգամանքը՝ ընտրության ելքը, եթե չարտացոլեց հանրային տրամադրությունները, ես իհարկե չեմ մտածում, որ մենք իդեալական ընտրություն կարող ենք ունենալ, մենք նույնիսկ իդեալականին մոտ ընտրություն չենք ունենալու։ Բայց եթե ընտրական ելքը, արդյունքը չարտացոլի հանրային տրամադրությունները, այդ արդյունքը որևէ ուժի համար, եթե անգամ լինի հաղթանակ, դառնալու է պյուրոսյան հաղթանակ, որովհետև ճգնաժամը վերստին գլուխ է բարձրացնելու։ Հետևաբար կարծում եմ, որ բոլոր ուժերը գիտակցում են, որ Հայաստանում անցել է ժամանակը, երբ հանրային տրամադրություններից դուրս կարող են ստանալ ընտրական արդյունք։ Եվ որևէ ուժ, եթե գնա դրան, ապա այդ ուժը առաջին հերթին կգործի ինքն իր դեմ։
Սոնա Գիշյան
