Թուրքիան կոշտ հսկողության տակ է առնում Ղարաբաղի ռուս խաղաղապահներին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ng.ru-ն գրում է, որ Ադրբեջանի Աղդամի շրջանում բացված ռուս-թուրքական դիտարկման կենտրոնը գրեթե ամբողջությամբ կրկնօրինակում է տարածաշրջանում ռուս խաղաղապահների կողմից 27 դիտակետերով իրականացվող գործառույթները: Միևնույն ժամանակ Անկարայի ներկայացուցիչները չեն թաքցնում, որ պատրաստ են ուժով աջակցել իրենց դաշնակիցներին, իսկ Սիրիայի փորձը հուշում է, որ հակամարտության գոտիներում թուրք զինվորականները հակված չեն հաշվի առնել ռուս գործընկերների շահերը:
Ավելի վաղ Ռուսաստանի ՊՆ-ն արդեն հայտնել էր, որ կենտրոնում լինելու են անօդաչու թռչող սարքերի (ԱԹՍ) հաշվարկներ: Բացի դա անհրաժեշտության դեպքում դիտարկումը իրականացվելու է տիեզերքից, ինչպես նաև օգտագործվելու են օդային և ցամաքային հետախուզության այլ տեսակներ: Ռուս-թուրքական կենտրոնը, ըստ ռազմական փորձագետ, պահեստազորի գնդապետ Շամիլ Գարեևի՝ ստեղծվել է քաղաքական նպատակներով, որպեսզի Մոսկվան կարողանա համագործակցել Բաքվի և Անկարայի հետ:
«Բայց ակնհայտ է,- նշել է փորձագետը,- որ նման կրկնօրինակման միջոցով Թուրքիան իր ԱԹՍ-ներով վերահսկելու է ոչ միայն հայ բնակչությանը, այլ նաև Լեռնային Ղարաբաղում գտնվող բոլոր ռուս զինվորականներին»:
Հաշվի առնելով այն, որ բացի կենտրոնում ներգրավված ռազմական անձնակազմից (շուրջ 60 զինվոր և սպա), Ադրբեջան են մտցվել նաև թուրքական այլ զորամիավորումներ, ապա դա տագնապեցնող գործոն է: Ավելին, դատելով Թուրքիայի ղեկավարության հայտարարություններից, նրա բանակը պատրաստ է ռազմական աջակցություն ցուցաբերել իր դաշնակցին:Ինչպես հայտնել է, թուրքական «Anadolu» լրատվական գործակալությունը, Թուրքիայի ազգային պաշտպանության նախարար Հուլուսի Աքարը, իր ադրբեջանցի գործընկեր Զաքիր Հասանովի հետ, հեռախոսով քննարկելով դիտորդական կենտրոն բացելու անհրաժեշտությունը, շեշտել է, որ Անկարան շարունակելու է պաշտպանել եղբայրական ադրբեջանական ժողովուրդին:
«Մենք (Թուրքիա) մեր ադրբեջանցի եղբայրների կողքին ենք՝ ելնելով «մեկ ազգ՝ երկու պետություն» սկզբունքից, և կշարունակենք դա անել», - ասել է Աքարը:
Նա հույս է հայտնել, որ Ղարաբաղում դիտորդական կենտրոնը կօգնի ապահովել հրադադարը, խաղաղությունը և կայունությունը: Նման բան Աքարը ասել էր նաև երկու տարի առաջ, երբ Ռուսաստանի ՊՆ-ի ներկայացուցիչների հետ քննարկվել էր Սիրիայում ռուս-թուրքական համատեղ դիտարկման գործառույթները: Բայց դա չի ազատել այն կոնֆլիկտային իրավիճակներից, որոնք բազմաթիվ անգամներ եղել են ռուսական և թուրքական ստորաբաժանումների միջև: Ադրբեջանում տեղակայված դիտարկման կենտրոնի աշխատանքներում ներգրավված թուրքական ստորաբաժանումները կօգտագործեն նաև ԱԹՍ-ներ, և բացառված չէ, որ կօգտագործվեն հետախուզական- հարվածային Bayraktar TB2 ԱԹՍ-ներ, որոնք վերջին ղարաբաղյան պատերազմում ապացուցել են իրենց մահաբեր էֆեկտիվությունը: Թուրքիայի ազգային պաշտպանության փոխնախարար Յունուս Էմրե Կարաոսմանօղլուն, մասնակցելով Ղարաբաղում թուրք-ռուսական կենտրոնի բացման արարողությանը, ասել է, որ կենտրոնի խնդիրները «ներառում են հրադադարի ռեժիմի դիտարկումը, հրադադարի ռեժիմի խախտման դեպքերի արձանագրումը, կողմերի բողոքների ու խնդիրների դիտարկումը և խախտումների կանխարգելման ուղղությամբ համապատասխան միջոցառումների ձեռնարկումը»:
«Կանխարգելիչ միջոցառումներ ձեռնարկելու» մասին վերջին արտահայտությունը կարող է նաև դիտվել որպես թուրքերի տեսակետից խնդրահարույց օբյեկտներին ԱԹՍ-ներով հարվածներ հասցնելուտրամադրվածություն:
«Եվ հաշվի առնելով Սիրիայում նրանց պահվածքը՝ արդյո՞ք այդ դեպքերում նրանք խորհրդակցելու են ռուսական կողմի հետ, դա մեծ հարց է», - ասել է Գարեևը:
Մի շարք փորձագետներ հակված են այն մտքին, որ Թուրքիան Անդրկովկասում վճռական է տրամադրված:
«Անկարան շարունակում է օգտագործել «փափուկ ուժ» և սոցիալ-տնտեսական նախագծեր Ղարաբաղի տարածքում իր ազդեցությունն ուժեղացնելու համար», - ասել է ռազմական փորձագետ, պահեստի գեներալ-լեյտենանտ Յուրի Նետկաչևը:
Նա ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը և Ադրբեջանի նախագահ Ալիևը, քննարկելով Աղդամի շրջանում դիտորդական կենտրոն բացելը, խոսել են Բաքվի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներում վերականգնողական աշխատանքներին թուրքական ընկերությունների մասնակցության մասին:
«Էրդողանի համար կարևոր են այն նախագծերը, որոնք իրականացվելու են Հայաստանի կողմից Ադրբեջանին անցած տարածքներում, օրինակ Սոթքի ոսկու հանքում», - նշել է փորձագետը:
Թուրքիայի համար մեկ այլ կարևոր նախագիծ, ըստ Նեթկաչևի, կապված է Անդրկովկասով Կասպից ծով նոր տրանսպորտային ուղիների ստեղծման հետ:
«Մոսկվան կանաչ լույս է տվել Անկարային, նա մեծ ազդեցություն ստանա տարածաշրջանում և հետագայում այն կփոխանցի Կենտրոնական Ասիա», - ասել է փորձագետը:
Նկատենք, որ ԱՄՆ-ի նոր վարչակազմում առկա դաշնակիցների աջակցությամբ, ըստ երևույթին, Հայաստանում ձևավորվում է արտաքին քաղաքականության նոր ուղղվածություն:
«ԱՄՆ-ի նոր պետքարտուղար Էնթոնի Բլինկենն արդեն սպառնացել է արգելել Ադրբեջանի հետ ռազմական համագործակցությունը, կողմ է արտահայտվել Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ իրավիճակի լուծման հարցին Վաշինգտոնի ակտիվ մասնակցությանը, խոստացել է աջակցություն անվտանգության ոլորտում, ինչպես նաև կողմ է արտահայտվել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափով ակտիվ գործողություններին», - ասել է Նեթկաչևը:
Ավելի վաղ Բլինկենը նաև հայտարարել էր, որ «Կովկասում կայուն խաղաղության հասնել հնարավոր է միայն ներգրավված բոլոր կողմերի, այլ ոչ թե միայն Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի շահերը հաշվի առնելով»: Նետկաչևը ուշադրություն է հրավիրում հայաստանյան ԶԼՄ-ներում հակառուսական հռետորաբանության աճի վրա, ինչը կապված է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ, որը դեռ երկու տարի առաջ էր առաջարկել 102-րդ ռուսական ռազմաբազան դուրս բերել Հայաստանից: Նետկաչևը հաշվի է առնում նաև Հայաստանի Եվրոպական կուսակցության նախագահ Տիգրան Խզմալյանի այն խոսքերը, որտեղ նա ասում է, որ «պատերազմի արդյունքը կլինի այն, որ Հայաստանը երես կթեքի Ռուսաստանից և կսկսի ինտեգրվել ԵՄ-ին և ՆԱՏՕ-ին»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
