Իրականության մտածված նենգափոխման հետքերով-2
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ինչպես այս կապիտուլյանտ «իշխանության» լիդեր Նիկոլ Փաշինյանը, այնպես էլ նրա քարոզչաբամբասական մանկլավիկները, կարելի է ասել՝ շատերի ընկալման մեջ արմատավորել են այն բացարձակ ստահոդ կաղապարը, թե՝ «30 տարի շարունակ» բանակաշինության առումով ուղղակիորեն ու բացարձակապես ոչ մի բան չի արվել, և հենց այս ֆոնի վրա, հաջորդ պնդումը՝ «դե ի՜նչ կարող էր անել խեղճ Նիկոլը», ըստ այդմ՝ «Նիկոլը չի մեղավոր, որ պարտվել ենք, այլ էն նախկինները»:
Այս պարզունակ սրիկայախոսությունը արմատավորվում է ոչ թե այն պատճառով, որ գոնե մի թզաչափ մոտ է իրականությանը, այլ այն պատճառով, որ այդպես ավելի հարմար է: Այդ թվում՝ թութակաբար այդ ապուշությունը կրկնողներին:
Դիտարկենք հարաբերական խաղաղության՝ 1994-ին հաջորդող շրջանը: Այս ժամանակահատվածում՝ 1994-98թթ., ապա 2000-ականների առաջին 5-10 տարիներն, ըստ էության, եղել են ակտիվ բանակաշինության շրջան: Ու այս գործում էլ անուրանալի է ինչպես պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանի, այպես էլ՝ 2000-2007թթ. պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանի դերակատարումը: Ըստ էության՝ հիմնականում թարմացվել է Հայոց բանակի սպառազինությունը, ձեռք են բերվել նոր, առկա վտանգներին, հիմնականում՝ թշնամու շարունակական ու անթաքույց ագրեսիվ մղումները զսպող զինատեսակներ։
Միաժամանակ, համակարգային կայուն հիմքերի վրա է դրվել զինուժը մշտապես սպայակազմով համալրելու գործընթացը, ստեղծվել են ռազմական բարձրագույն կրթություն ապահովող բուհեր, ձևավորվել են նոր զորատեսակներ, շարունակաբար կատարելագործվել են զորատեսակների փոխգործակցությունն ու մասնագիտական հմտությունները:
Հիմա, իհարկե, ոմանք ասում են, թե դա միֆ է եղել, որ մենք ուժեղ ու մարտունակ բանակ ենք ունեցել: Նման բան ասողները առնվազն կեղծում են իրականությունը, եթե չասենք՝ միտումնավոր թշնամություն են անում: Սրա հետ մեկտեղ չմոռանանք, որ այդ «30 տարիներին» մեր զինուժը շարունակաբար մարտական հերթապահություն է իրականացրել, հաճախ ու արդյունավետ դիմագրավելով հակառակորդի ակտիվացումներին, զսպելով այդ ակտիվացումները: Տեղային նշանակության մարտեր էլ են բռնկվել տարբեր ժամանակահատվածներում ու մեր բանակը մշտապես պահել է իր դիրքերը, իսկ ըստ հնարավորության՝ բարելավել այդ դիրքերը:
Ամենից կարևորը՝ ապահովվել է ռազմաքաղաքական բալանսը: Ճիշտ է, ներկայում «պողոսազանգվածի» գլուխը մտցրել են, թե տասնամյակներ շարունակ Հայոց բանակի զինվորը կիսաքաղց, ցնցոտիներ հագած ու անգամ՝ տկլոր ու ոտաբոբիկ, միայն սակրավորական բահիկով ու գլխաբաց է կանգնած եղել դիրքերում, առանց ինքնաձիգի, առանց փամփուշտի, տանկերը անվառելիք ու անզինամթերք են եղել, և այլն և այլն: Սակայն դա ակնհայտ ստախոսություն է, եթե չասենք՝ հիմարություն: Հարց է ծագում. բա եթե Հայոց բանակը, նախքան Փաշինյանի քաջնազարական իշխանազավթումը, ոչ միայն մարտունակ չէր, այլև իրենից ներկայացնում էր սոված-ցնցոտիավոր, անզեն երիտասարդության անհասկանալի հավաքույթ, այդ ի՞նչն էր զսպում ու խանգարում ալիևյան ֆաշիստական ռեժիմին, որ հարձակվի ու գրավի ոչ միայն Արցախը, այլև Հայաստանը: Փաշինյանն ու մյուս նիկոլները գեբելսյան սուտ են հորինել ու այնքան են կրկնել, որ ոչ միայն «պողոսները», այլև արտաքուստ կարծես նորմալ մարդու տպավորություն թողնող առանձին հայրենակիցներ էլ են սկսել ընկել այդ ստասելավի ազդեցության տակ: Եթե ինչ-որ մեկերն իրենց հոգեբանորեն բավարարված են զգում հիմարություններ կրկնելուց, դա հարցի մի կողմն է կամ այլ հարց է: Բայց եթե որևէ մեկը իսկապես հասկանում է, թե ինչի մասին է խոսքը, չի կարող չտրամաբանել, չհիմնվել փաստերի և իրողությունների վրա:
Իսկ իրողությունն այն է, որ տասնամյակներ շարունակ Հայոց բանակը ունեցել է այն պատրաստականությունը, մասնագիտական (իր զենքին տիրապետելու, իր անելիքն իմանալու) այն աստիճանը, այն կարգի մարտունակություն, որ թշնամին.
ա) չի հանդգնել դիմել պատերազմական գործողությունների,
բ) դիվերսիոն ելուզակությունների դիմսելիս ստացել է համարժեք պատասխան,
գ) մարտական գործողությունների դիմելիս ստացել է հակահարված, բախվել անզիջում պաշտպանության:
Հարց կծագի. Չեն եղե՞լ բացթողումներ: Իհարկե, եղել են, բացթողումներ էլ են եղել, թերություններ էլ են եղել, սխալներ էլ են եղել: Չէին կարող չլինել: Բայ՛ց: Դա չի կարելի զուգահեռել փաշինյանական իշխանության նպատակային քանդարարության հետ: Չի կարելի զուգահեռել փաշինյանական «վճռական սխալների» տխմարամիտ մոտեցման հետ: Սրանք պարզապես քանդել են տարիներով ու համաժողովրդական ահռելի զոհողությունների գնով ստեղծածը:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
