Իրականության մտածված նենգափոխման հետքերով
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Շատերս ենք լսել` փաշինյանական կապիտուլյացիայից հետո հորինվեց ու շարունակական ակտիվ շրջանառության մեջ է պահվում մի թունավոր միֆ, մի բացարձակ անհեթեթություն, թե՝ «30 տարի բան չեն արել՝ դրա համար էլ էսպես եղավ» կամ՝ «հիմա Փաշինյանն ի՞նչ կարող էր անել» և այդպես շարունակ: Չվիճակվող ճշմարտություն է այն, որ դա ակնհայտորեն փաշինյանական ստամեթոդիկայով հորինված քարոզչական «թեզ» է, որի շրջանառման խնդիրներից մեկը, բնականաբար, Նիկոլ Փաշինյանի նման աղետաբեր չարքին ու նրա «քայլաթիմը» սպիտակեցնելն է, նրանց աններելի հանցանքները արդարացնելը: Զուգահեռ նպատակը զանգվածային ուղեղալվացումն է կամ զոմբիացումը, հանրային հիշողությունը «դիլեյթ» անելը: «Ոչինչ»-ները ուզում են հետևողականորեն զրոյացնել ամե՛ն ինչ, որպեսզի այդ ֆոնին իրենք ինչ-որ բանի տեղ անցնեն: Ու «30 տարի բան չեն արել»-ի այս թունավոր հորինվածքը, պետք է ասել, արդեն իսկ նստվածք է տվել հանրային կարծիքի ու ընկալման տիրույթում:
Օրերս էլ, ի դեպ, զոմբիացման այդ վակխանալիային միացավ նաև ՀՀ նախագահ կոչվող անձնավորությունը: Այդ վերջին դրսևորումը նույնպես պարզորոշ հուշում է, որ գործ ունենք ոչ միայն թունավոր հորինվածքի, այլև ակնարկված նպատակները հետապնդող, ու որոշակի շրջանակների կողմից հետևողականորեն կիրառվող տեխնոլոգիական մոտեցման հետ: Սկսենք նրանից, որ այնքան էլ պարզ չէ, թե «30 տարի» ասելով, այդ ցնդաբանությունը թութակաբար կրկնողները հատկապես ի՞նչ ժամանակաշրջան նկատի ունեն: Այսինքն, նրանք դիտարկում են նախքա՞ն 2018 թվականի անարյուն հեղաշրջումը եղած 30 տարիները, այսինքն՝ 1988 թվականից սկսա՞ծ, թե՞ ներկա պահից հետ հաշված 30 տարի, այսինքն՝ 1990-91 թվականներից սկսած: Թվաբանորեն հետաքրքրական մյուս հանգամանքն այն է, թե «30 տարվա» մանթրան կրկնողները այդ երեք տասնամյակի մեջ ներառո՞ւմ են իսկապես, որ ոչ մի դրական բան չանելու այս երկուսուկես տարին, այսինքն՝ 2018-ի մայիսի 8-ից մինչև 2020-ի սեպտեմբերի 27-ն ընկած ժամանակահատվածը:
«Երեսուն տարին», եթե դիտարկենք Հայաստանի Անկախության հռչակագրի ընդունումից (23.08.1990թ.) սկսած, պայմանականորեն պետք է բաժանել մի քանի հատվածի. ՀՀՇ-ի, ապա՝ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կառավարման ժամանակահատված՝ 1990-1991, 1991-98թթ., նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի կառավարման շրջան՝ 1998-2008թթ, նախագահ Սերժ Սարգսյանի կառավարման շրջան՝ 2008-2018թթ., Նիկոլ Փաշինյանի իշխանազավթման, ապա արտահերթ ընտրություններով իշխանավարման շրջան՝ 2018-ի մայիսի 8-ից, ցավոք՝ մինչ օրս: Նշված «30 տարվա» մեկնարկը առավել քան ծանր էր՝ 88-ի ավերիչ երկրաշարժ, ԽՍՀՄ փլուզում ու հատկապես սոցիալ-տնտեսական առումով կայսրության ավերակների տակ մնալ, Արցախյան պատերազմի սկիզբ: Հաջորդ կարևոր դրույթը՝ «բան չեն արել», օրինակ, բանակի հետ կապված, մանավանդ, որ դա դիտարկվող թունավոր միֆի հիմնական մեղադրանքներից ու առանցքային ստերից մեկն է:
Հայոց բանակի կազմավորման սաղմերը ձևավորվել են դեռ 1988-89-ից, առավելապես՝ 1990-91 թվականներից սկսած՝ հիմնականում կամավորական ջոկատների, սահմանամերձ բնակավայրերում ինքնապաշտպանական խմբերի, ոստիկանական համակարգում մարտական ստորաբաժանումներ ձևավորելու տարբերակով: Նկատենք, որ Հայոց բանակի օրը նշվում է հունվարի 28-ին, քանզի 29 տարի առաջ, 1992 թվականի այդ օրն է ընդունվել «Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության մասին», ըստ էության, կանոնավոր Զինված ուժեր կամ բանակ ձևավորելու վերաբերյալ որոշումը:
Ընդգծենք, որ 1992-94 թվականներին Հայոց բանակը ձևավորվել է ընթացող ու ավելի մեծ թափ հավաքող պատերազմի պայմաններում: Այնպես որ, «30 տարի բան չեն արել»-ի ցնդաբանությունը բանակաշինության առումով առնվազն առաջին 2-4 տարվա վրա տարածելը կանխամտածված նենգություն է: Այդ տարիներին արվել է հնարավոր ու անհնար ամեն ինչ ոչ միայն բանակի ձևավորման ու կայացման, այլև պատերազմի ընթացքում բեկում մտցնելու և հաղթանակի հասնելու համար: Ի դեպ, այդ գործում անուրանալի է Վազգեն Մանուկյանի ներդրումը: Ու կարծում գենք, նաև դա է այն հիմնապատճառներից մեկը, որ Նիկոլ Փաշինյանը և նիկոլականները պաթոլոգիկ ատելություն են տածում ու տարածում հենց Վազգեն Մանուկյանի հասցեին: Պարտվողական-կապիտուլյանտները, Հայրենիքը թշնամուն տվողներն ու նրանց կեղտոտ դուդուկը փչողները չեն կարող չատել իրական հաղթանակները հնարավոր դարձրած գործիչներին: Ատում են ու թիրախավորում, որովհետև նման գործիչների առկայությունն ու արձանագրած ձեռքբերումներն ավելի են ընդգծում այս հողատու-քաջնազարների ոչնչությունն ու ոչինչ լինելը: Շարունակելի․․․․
Անդրանիկ Կիրակոսյան
