Ի՞նչ եղանակ է սպասվում հունվար ամսին

Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնից հայտնում են․

«Հունվարը տարվա ամենացուրտ ամիսն է: Հանրապետության տարածքում օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը -6.7⁰C է, իսկ ամսվա առավել ցուրտ ժամանակահատվածը երկրորդ տասնօրյակն է, երբ ինտենսիվ ցրտեր դիտվում են անտիցիկլոնային եղանակային պայմաններում`հատկապես հյուսիս-արևմուտքում և Շիրակի բարձրավանդակում: Այդ շրջաններում հունվարի միջին ջերմաստիճանը կազմում է Գյումրիում -9<sup>0</sup>C,   Պաղակնում -12<sup>0</sup>C (բացարձակ նվազագույնը դիտվել է 1961թ. հունվարի 24-ին Պաղակնում` -42.2⁰C): Բավական ցածր ջերմաստիճաններ են դիտվում լեռնանցքներում (Սիսիան, Որոտան) և Ապարանի բարձրավանդակում` -7…-9⁰C, իսկ բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը այստեղ հասնում է -34⁰C:

Ցածր ջերմաստիճաններ են գրանցվում նաև ռելիեֆի ցածրադիր մասերում, որտեղ լեռներից գիշերային ժամերին ցած է իջնում սառը օդը, որը ձնածածկույթի առկայության դեպքում ավելի է սառչում: Երևանի գոգահովտում հունվարի միջին ջերմաստիճանը -3…-4⁰C է, սակայն դեպքերի 12%-ում հունվարի օրական միջին ջերմաստիճանները -10⁰C-ից ցածր են եղել: Հանրապետության ծայր հարավային և հյուսիս-արևելյան շրջաններում հունվարին տաք է` միջին ամսական  ջերմաստիճանը` Բագրատաշենում ` +0,3<sup>0</sup>C, Մեղրիում` +1,6⁰C: Այս շրջաններում նվազագույն ջերմաստիճանը -17…-20⁰C-ից ցածր չի իջնում: Ամենացուրտ հունվարները հանրապետության տարածքում դիտվել են 1933, 1950, 1957, 1964, 1972, 1977, 1983, 2002, 2007, 2008թթ: Բացառապես ցուրտ է եղել 1972թ. հունվարը, երբ միջին ամսական ջերմաստիճանը հանրապետության տարածքում տատանվում էր -5.1⁰C-ից (Բերդ) մինչև -17.5⁰C-ի (Պաղակն) սահմաններում, Երևանում բացարձակ նվազագույնը 1972թ. հունվարի 21-ին գրանցվել է -29.5⁰C, 2007թ., երբ օդի միջին ամսական ջերմաստիճանը տատանվել է -4…-11⁰C(Սյունիքի հովտային շրջաններում և Տավուշում -2…+4⁰C), 2008թ., երբ միջին ամսական ջերմաստիճանը տատանվել է -5…-13⁰C սահմաններում: Տաք հունվարներ դիտվել են 1963, 1966, 1987, 2003, 2004, 2010, 2014թթ., ընդ որում 1966թ. շատ շրջաններում հունվարի միջին ամսական ջերմաստիճանը եղել է դրական, իսկ հյուսիս-արևելյան և հարավ-արևելյան շրջաններում այն եղել է +6⁰C (Գորիս, Կապան), Մեղրիում` +9<sup>0</sup>C: Երևանում նույնպես այդ տարվա հունվարը բացառապես տաք էր` +5⁰C:

Հունվար ամսվա հարաբերական խոնավությունը հանրապետության տարածքում տատանվում է 65-80%-ի սահմաններում: Ընդհանուր առմամբ հանրապետությունում այդ ամսվա ընթացքում դիտվում է միջինը 42մմ տեղումներ` հիմնականում ձյուն: Տեղումների նվազագույն քանակը դիտվում է Արարատյան դաշտում, հանրապետության հյուսիս-արևելքում և Մեղրիում` մինչև 20մմ: Տեղանքի բարձրությունից կախված դրանց քանակն ավելանում է` նախալեռներում` 30-35մմ, լեռներում` 40-45մմ:

Ամենատեղումնառատ հունվարները դիտվել են 1957, 1969, 1973, 1978, 1991, 2006, 2010թթ., երբ տեղումների քանակը կազմել է նորմայի  150-300%: Ամենաչոր հունվարները դիտվել են 1936, 1939, 1955, 1971, 1979, 1989, 1997, 1999, 2001, 2009թթ., երբ հովտյին շրջաններում ընդհանրապես տեղումներ չեն գրանցվել:Այն շրջաններում, որտեղ դեկտեմբերին ձևավորվում է հաստատուն ձյան ծածկ, հունվարին շարունակվում է դրա ինտենսիվ աճը: Երրորդ տասնօրյակում դրա բարձրությունը նախալեռնային շրջաններում միջինը կազմում է 15-20 սմ, լեռնային շրջաններում` մինչև 40 սմ, իսկ 2000մ-ից ավել բարձրություններում` 60-90 սմ:  Ձյան ծածկույթի բարձրությունը տարբեր տարիներ զգալիորեն տարբեր է: Հատկապես ձնառատ են եղել 1942, 1954, 1968, 1978, 2006թթ. հունվարները, երբ երրորդ տասնօրյակում ձյան ծածկույթի միջին բարձրությունը շատ շրջաններում կազմել է 1.5-2մ: Հետևաբար շատ են եղել ձյան ջրապաշարները` 150-250մմ: Արարատյան դաշտում ձնածածկի միջին բարձրությունը կազմում է 6-10սմ: Սակայն դիտվել են հունվարներ, երբ այն հասել է 50-60սմ-ի, իսկ ձմեռների 25-30% դեպքում կայուն ձյան ծածկ ընդանրապես չի գոյացել:

Հունվարին դիտվող վտանգավոր երևույթներից են առատ ձյունը (երբ ձյան ծածկույթի օրական աճը 20սմ և ավելի)  ձնաբուքը, որը խաթարում է տրանսպորտի աշխատանքը, մառախուղը: Ձնաբքերի ժամանակ մեծանում է ձնային բեռնվածությունը տանիքների վրա: Ձնաբքերը հաճախակի երևույթներ են լեռներում և լեռնանցքներում: Այդ շրջաններում ձյան ծածկույթի օրական աճի առավելագույն արժեքների միջինը կազմում է 9-11սմ, իսկ առավելագույնը հասնում է մինչև 50սմ և ավելի:

Շատ երկարատև առատ ձյուն է դիտվել Գյումրիում 1973թ.  62 ժամ, Երևանում` 1969թ. 47 ժամ տևողությամբ:
Մառախուղը հաճախակի դիտվում է Արարատյան դաշտում, Շիրակում, Սյունիքի հովիտներում և լեռնանցքներում: Երևանում և Գյումրիում դիտվել են տարիներ, երբ հունվարին ամեն օր եղել է մառախուղ: Երևանում 1971թ. հունվարին գրեթե 3 օր  անընդմեջ (63ժամ) դիտվել է մառախուղ:

Ամպամած օրերի թիվը տատանվում է 3-10 օր: Արևափայլի միջին տևողությունը հանրապետության տարածքում 120 ժամ է, Արարատյան հովտում` 80-100 ժամ: 1971թ. հունվարին Երևանում այն կազմել է ընդամենը 22 ժամ:
Գերիշխում է անդորրային եղանակ, իսկ հյուսիս-արևելյան շրջաններում դիտվում են թույլ քամիներ: Քամու միջին արագությունը` 2մ/վրկ է: Լեռնանցքներում և բարձր լեռնային շրջաններում այն հասնում է 6-8մ/վրկ: Սակայն հունվարին կարող են դիտվել ուժեղ քամիներ` մինչև 20մ/վրկ արագությամբ, իսկ լեռնանցքներում մինչև 40մ/վրկ և ավելի արագությամբ: Երևանում 1956թ դիտվել է քամի 34մ/վրկ արագությամբ:

Արարատի և Արմավիրի մարզեր,
Արագածոտնի և Կոտայքի մարզի նախալեռնային շրջաններ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է -4…-5 ⁰C, որը  մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի  իջեցում  գիշերը`   մինչև -14…- 16<sup>0</sup>C, առանձին օրեր` օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը մինչև +4…+6<sup>0</sup>C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը` -28…-30⁰C, առավելագույնը` +14…+15<sup>0</sup>C): Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ  (նորման` 16…22 մմ ):

Շիրակի և Գեղարքունիքի մարզեր,
Արագածոտնի և Կոտայքի մարզի լեռնային շրջաններ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է -7…-10⁰C, որը  մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը` մինչև -23…-26<sup>0</sup>C,  առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը մինչև 0…+3⁰C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը` -35…-40<sup>0</sup>C, առավելագույնը` +10…+13⁰C):   Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ   (նորման` 19…42 մմ ):

Լոռու մարզ

 Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 0…-2⁰C, որը 1-20C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը` մինչև  -20…-25<sup>0</sup>C, առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը մինչև +10…+14⁰C (դիտված պատմական բացարձակ նվազագույնը` -30…-35<sup>0</sup>C, առավելագույնը`  +15…+17⁰C):  Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ    (նորման`  18-22 մմ ):

Տավուշի մարզ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է +1…+2⁰C, որը 1-2⁰C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը` մինչև  -10…-13<sup>0</sup>C, առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը մինչև +12…+16⁰C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը` -17…-20<sup>0</sup>C, առավելագույնը` +20…+23⁰C):  Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ   (նորման`   23-24 մմ ):

Վայոց Ձորի մարզ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է նախալեռնային  շրջաններում -4…-5⁰C, լեռնային շրջաններում` -7…-10<sup>0</sup>C,  որը  մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը`  նախալեռնային շրջաններում մինչև` -13…-15<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում` -20…-25⁰C, առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը նախալեռնային  շրջաններում մինչև` +3…+6⁰C, լեռնային շրջաններում` 0…+3<sup>0</sup>C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը` նախալեռնային  շրջաններում` -20…-25<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում` -27…-30⁰C, առավելագույնը` նախալեռնային շրջաններում +14…+16<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում +8…+10<sup>0</sup>C):  Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ   (նորման` նախալեռնային   շրջաններում  26-33մմ,  լեռնային   շրջաններում 50-60 մմ ):

Սյունիքի մարզ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է հովտային շրջաններում +2…+3⁰C, լեռնային շրջաններում` -5…-6<sup>0</sup>C,  որը 1-2<sup>0</sup>C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից::  Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը` հովտային շրջաններում մինչև` -10…-13<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում` -20…-25⁰C, առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը հովտային շրջաններում մինչև`  +12…+14⁰C, լեռնային շրջաններում` +9…+12<sup>0</sup>C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը` հովտային շրջաններում` -17…-20<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում` -30…-35⁰C, առավելագույնը` հովտային շրջաններում +20…+23<sup>0</sup>C, լեռնային շրջաններում` +14…+17⁰C):  Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ  (նորման` հովտային շրջաններում 16-28 մմ, լեռնային շրջաններում 16-47 մմ):

Երևան քաղաք

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է -4…-5⁰C, որը  մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Առանձին օրեր հնարավոր է օդի ջերմաստիճանի իջեցում գիշերը` ցածրադիր վայրերում մինչև -14…-16<sup>0</sup>C, բարձրադիր վայրերում  -11…-13<sup>0</sup>C, առանձին օրեր օդի ջերմաստիճանի բարձրացում` ցերեկը մինչև +3…+5⁰C (դիտված պատմական  բացարձակ նվազագույնը`  -27…-29<sup>0</sup>C, առավելագույնը`+14…+16⁰C):  Ամսական տեղումների քանակը կանխատեսվում  է նորմային մոտ    (նորման` 22-29 մմ )»: