Ղարաբաղյան հակամարտությունը բացահայտեց տանկերի լուրջ խոցելիությունը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
vz.ru-ն գրում է, որ ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմը ցույց տվեց զրահամեքենաների, մասնավորապես տանկերի խոցելիությունը ԱԹՍ-ների, հատկապես բարձր տեխնոլոգիական թուրքական ԱԹՍ-ների նկատմամբ: Ըստ «Звезда» շաբաթաթերթի, ԱԹՍ-ների արդյունավետությունը գերազանցել է հայկական ցամաքային հակատանկային զենքի արդյունավետությունը: Այդ կապակցությամբ հրատարակությունը եզրակացրել է, որ ժամանակակից պայմաններում սպառնալիքների աճող քանակի և բնույթի պատճառով տանկերը պաշտպանելը դժվարանում է: Ադրբեջանը չի համարվում ռազմական տերություն, բայց Bayraktar գրոհային և Harop и Skystriker կամիկաձե ԱԹՍ-ների օգտագործման շնորհիվ կարողացել է պարտադրել հակամարտության զարգացման իր սցենարը: Միևնույն ժամանակ, պետք է հաշվի առնել Թուրքիայի աջակցությունը հետախուզական ինքնաթիռների և Boeing 737 AEW & C-ի «թռչող ռադարների» միջոցով Ղարաբաղի երկնքում պարեկություն իրականացնելու համար:
«Ռուսաստանի սպայակազմի» փորձագիտական խորհրդի անդամ դոցենտ Ալեքսանդր Պերենջիևը համոզված է, որ ժամանակակից իրողություններում տանկերը չպետք է օգտագործվեն ինքնագնաց հրետանային կայանքների սկզբունքով: Նման մոտեցում արդարացված է միայն սեփական տարածքում հակաահաբեկչական գործողություններ իրականացնելու դեպքում:
«Ներկայումս տանկը պետք է հագեցած լինի հակաօդային պաշտպանության փոքր համակարգով, նաև ռազմի դաշտում պետք է լինեն հատուկ օժանդակ կայանքներ, որոնք պատասխանատու են օդից տանկերը պաշտպանելու համար»,- ասել է Պերենջիևը vz.ru-ին: Փորձագետը բացատրել է, որ զինվորականները ներկայումս ստիպված են ավելի շատ մտածել մարտի ընթացքում տանկերի օգտագործման մասին, հաշվի առնելով այն խոցելու չափազանց շատ միջոցների առկայությունը, սակայն եթե տանկն անարդյունավետ է օգտագործվում մարտում, ապա դա չի նշանակում, որ դրանք ինքնին անարդյունավետ են: «Ավելի շուտ հրամանատարները չեն հասկանում տանկերի կարևորությունը ժամանակակից մարտում,- ասել է փորձագետը,- և տանկերի պաշտպանիչ համակարգերն ուժեղացնելուց բացի, անհրաժեշտ է ստեղծել նաև դրանց աջակցման նոր միջոցներ, օրինակ՝ ԱԹՍ-ներ»:
Ռազմական գիտությունների ակադեմիայի պրոֆեսոր Վադիմ Կոզյուլինը հիշեցրել է, որ մի քանի տարի առաջ Սիրիայում է հնչել առաջին ահազանգը ԱԹՍ-ների օգնությամբ ռազմական հակամարտության ընթացքը փոխելու հնարավորության մասին, այնտեղ տեղակայված ռուսական զորքերը ստիպված են եղել հետ մղել ԱԹՍ-ների գրոհները, որոնք իրականացրել են ոչ թե կանոնավոր զորքերը, այլ ահաբեկչական խմբավորումները, և ռուսական օդանավակայանները պաշտպանվել են ՀՕՊ ամենաժամանակակից համակարգերի շնորհիվ: Նրա խոսքերով ամբողջ աշխարհը փնտրում է հարձակողական ԱԹՍ-ներից պաշտպանվելու արդյունավետ միջոցներ, բայց նույնիսկ ամենաարդիական ՀՕՊ համակարգը ունակ չէ լուծել այդ խնդիրը, անհրաժեշտ է ոչ միայն արդիականացնել, այլ նաև ստեղծել բոլորովին նոր անհատական համակարգեր` տանկերը ԱԹՍ-ներից պաշտպանելու համար:
«Թեման փակված չէ: Սա լուրջ խնդիր է զինված ուժերի համար, և դրա համար մեծ ներդրումներ են անհրաժեշտ: Մինչ այժմ ՀՕՊ համակարգերը ՌԷՊ համակարգերի հետ համատեղ աշխատել են համեմատաբար արդյունավետ, բայց Հայաստանը նման ժամանակակից համակարգեր չի ունեցել: Հայկական հետախուզությունը բաց է թողել հարվածային ԱԹՍ-ների սպառնալիքը, թուրք սպաների առկայությունը և վարձկանների հոսքը Սիրիայից: Զարմանալի է, թե որքան թույլ են հայաստանյան հետախուզական ծառայությունները: Եվ մեկ այլ խնդիր է այն, որ Ռուսաստանը չունի հարվածային դրոններ, այնպես որ դրանցից Հայաստանը ևս չունի: Այսօր տանկը անզոր է ժամանակակից ԱԹՍ-ի անհատական մարտում »,- համոզմունք է հայտնել Կոզյուլինը: Փորձագետը անհատական պաշտպանություն է համարում զրահամեքենաների ամենարդյունավետ պաշտպանությունը ԱԹՍ-ների հարձակումներից:«Սա ամենահուսալի և պակաս թանկ միջոցն է, քան բոլոր ստորաբաժանումները ծածկել ՀՕՊ ինտեգրված համակարգով: Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ է անընդհատ արդիականացնել այդ ամենը, քանի որ ԱԹՍ արտադրողները ևս նոր լուծումներ են գտնում»,- շեշտել է Կոզյուլինը:
«Арсенал Отечества» ամսագրի սյունակագիր, ռազմական փորձագետ Դմիտրի Դրոզդենկոն համաձայն է, որ ԼՂՀ-ում դեր է խաղացել Հայաստանի կողմից ոչ պատշաճ կազմակերպված ՀՕՊ համակարգի բացակայությունը, կադրային թույլ պատրաստվածությունը և որոշ տեսակի ժամանակակից սպառազինության պակասը, այսինքն Հայաստանը չի կռվել 21-րդ դարի մակարդակով: Փորձագետը համոզված է միայն հակաօդային պաշտպանության և անձնական պաշտպանական սարքավորումների զարգացման ինտեգրված մոտեցման արդյունավետության մեջ, և դա է վկայում պատմության ընթացքը:
«Նախկինում տանկերը ոչնչացվել են հակատանկային հրացանով, հետո ենթատրամաչափային և կումուլյատիվ արկերով: Արդյունքում տանկերը ստացել են դինամիկ պաշտպանություն, երբ իր պայթյունով այն չեզոքացնում է կումուլյատիվ հարվածը: Հետո հայտնվել են տանդեմային լիցքեր, որոնք սկսել են խոցել դինամիկ պաշտպանությունը: Ի պատասխան ստեղծվել է ակտիվ պաշտպանություն, երբ արձակում է հակահրթիռ դեպի հրթիռային նռնակը: Ամեն ինչ ընթանում է ինչպես միշտ: Կստեղծվեն նաև ԱԹՍ-ներից տանկերը պաշտպանելու միջոցներ»,- ասել է Դրոզդենկոն vz.ru-ին:
Ըստ փորձագետի Ղարաբաղյան իրադարձությունները եզրակացություններ անելու հիմք են: «Կզարգանան ինչպես պաշտպանության միջոցները, այնպես էլ հակազդեցության միջոցները: Տեխնոլոգիաները կանգ չեն առնում և պայքարում են միմյանց դեմ: Դա եղել է անհիշելի ժամանակներից ի վեր»,- ամփոփել է Դրոզդենկոն:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
