Ինչպե՞ս է Թուրքիան Ադրբեջանին տվել գլխավոր զենքը Հայաստանի դեմ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Bayraktar TB2» ԱԹՍ-ները վերջին ժամանակների ռազմարդյունաբերության գլխավոր հայտնություններից մեկն են։ Այդ մասին գրում է vz.ru-ն։ Դեռ 10 տարի առաջ ոչ ոք չէր լսել թուրքական մարտական ավիացիայի մասին, իսկ այսօր Ադրբեջանը շնորհիվ «Bayraktar TB2» ԱԹՍ-ների հաղթում է Ղարաբաղում։ Իսկ ինչպե՞ս է հաջողվել Թուրքիային զրոյից ստեղծել մարտական ավիացիա։ «Bayraktar TB2» հարվածային դրոններ արտադրող հանդիսանում է ոչ մեծ «Baykar Makina» ընկերությունը։ Թուրքական «makina» բառը թարգմանաբար նշանակում է «մեքենա» և ոչ պատահաբար։ Բանն այն է, որ 1984 թվականին ստեղծված այդ ընկերությունը ի սկզբանե եղել է ընտանեկան ձեռնարկություն և մոտ 20 տարի զբաղվել է ավտոմեքենաների պահեստամասերի արտադրությամբ։
Ընկերությունը ստեղծել է գործարար Օզդերիմ Բայրաքթարը։ Ընկերությունը վերապրոֆիլավորվել է ԱԹՍ-ների արտադրության միայն 2004 թվականին, ընդ որում ստեղծած առաջին դրոնը օդ է բարձրացել միայն 2005 թվականին։ Ի սկզբանե ընկերության ստեղծած դրոնները քիչ նմանություն են ունեցել ներկայիս «Bayraktar TB2»-ի հետ և եղել են հետախուզական։ Այն ժամանակ հարվածային ԱԹՍ-ներ ունեցել է միայն ԱՄՆ-ը։ Օզդերիմ Բայրաքթարի երեք որդիները, որոնք սովորել են աշխարհի լավագույն համալսարաններում, իրենց առաջին դրոնները սկսել են ստեղծել «էժան և ջղայն», փաստացի, հոբբի ռեժիմով, և դա անսպասելիորեն բերել է արդյունքի։
2005 թվականին ընկերությունը շահել է թեթև հետախուզական դրոնների ստեղծման մրցույթը և ստացել պետական պատվեր։ Աշխատանքին շատ է օգնել այն, որ Բայրաքթար-ավագը գտել է «ճիշտ» ներդրումային գործընկեր՝ «Kale Group» խոշոր շինարարական ընկերությանը։ Հարվածային ԱԹՍ-ների ստեղծման ուղղությամբ աշխատանքները սկսվել են 2009 թվականից, սակայն այն ժամանակ թուրք զինվորականների շրջանում տիրում էր այն կարծիքը, որ հարվածային ԱԹՍ-ներ այնքան էլ պետք չեն։ Դրա արդյունքում առաջին 6 փորձնական «Bayraktar TB2»-ները զինվորականները ստացել են միայն 2014 թվականին։ 2015 թվականի վերջին Բայրաքթար եղբայրներից միջինը՝ Սելջուկը ծանոթացել է Սումեյե անունով մի աղջկա հետ, բայց հետաքրքիրն այն է, որ այդ աղջկա ազգանունը եղել է Էրդողան, նա Ռեջեփ էրդողանի փոքր աղջիկն է եղել։ 2016 թվականին զույգը ամուսնացել է։ Արդյունքում արդեն նույն տարում «Bayraktar TB2»-ը մտել է թուրքական բանակի սպառազինության մեջ և տարեցտարի ռազմական բյուջեում ԱԹՍ-ներին հատկացվող գումարները սկսել են ավելանալ։
Սույումե և Սելջուկ Բայրաքթարներ
Իհարկե, պետք է ընդունել, որ թուրքական ԱԹՍ-ների ստեղծումը առավել բարդ է։ Չնայած նախկինում հայտարարվում էր, որ ԱԹՍ-ի բաղադրիչ սարքերի մոտ 93%-ը տեղական արտադրության է, բայց երբ դրանցով սկսել են Ղարաբաղում խոցել ոչ միայն տեխնիկա այլ նաև տներ և եկեղեցիներ, պարզվել է, որ թուրքական դրոնի մեծ թվով սարքեր արտասահմանյան են։ Մասնավորապես ամերիկյան «Viasat» ընկերությունն է հայտարարել, որ դադարեցնում է արբանյակային կապի սարքավորումների մատակարարումները, հետո կանադական «Recreational Products»-ն է հայտարարել, որ դադարեցնում է ներքին այրման շարժիչներ տրամադրելը, բացի այդ ԱԹՍ-ները կուրացել են, քանի որ կանադական «Wescam»-ը դադարել է մատակարարել օպտիկական սարքեր։ Հարց է ծագում․ իսկ ի՞նչն է այդ դեպքում թուրքական, միթե՞ «պոչը, ոտքերը և թևերը»՝ ինչպես ասվում է հանրահայտ մուլտֆիլմում։ Այնուամենայնիվ այդքանով հանդերձ պետք է ընդունել, որ Թուրքիան 10 տարում զրոյից ստեղծել է ավիաարդյունաբերություն։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
