Կա խնդիր, բայց տնտեսության փլուզման մասին խոսելու որևէ հիմք չկա. Հայկազ Ֆանյան
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ըստ ՌԴ վիճակագրական պետական ծառայության կայքում հրապարակված տվյալների, ԱՊՀ երկրներում Հայաստանը միակն է, որտեղ արձանագրվել է սպառողական գների ինդեքսի նվազում: Սպառողական գների կայունության պահպանումը թեև էականորեն մեղմում է հանրապետությունում համավարակով պայմանավորված սոցիալական լարվածությունը և թուլացնում արձանագրվող տնտեսական անկման հետևանքները, սակայն, որոշ հաշվարկներով, տարին Հայաստանը կփակի առնվազն 8 տոկոս տնտեսական անկմամբ:
ACSES վերլուծական կենտրոնի ղեկավար, տնտեսագետ Հայկազ Ֆանյանը 1or.am-ի հետ զրուցում նշեց, որ ինչպես աշխարհի շատ երկրների դեպքում, այնպես էլ Հայաստանում COVID-19-ը արդեն իսկ իր ազդեցությունը թողել է երկրի տնտեսության վրա: Ինչ վերաբերում է տարեվերջյան ցուցանիշներին, ապա դրանք, ըստ տնտեսագետի կանխատեսումների այնքան էլ հոռետեսական չեն:
«Մոտ մեկ ամիս առաջ իրականացված ուսումնասիրությունների համարձայն կանխատեսվում էր Հայաստանի ՀՆԱ-ի 4,9 - 6,4 % անկում, բայց, կարծում եմ, տնտեսական հեռանկարով պայմանավորված այս թվերի վերանայման կարիք կարող է առաջանալ: Ինչ վերաբերում է 2021-ին, ապա իմ կարծիքով հաջորդ տարի հնարավոր կլինի խոսել տնտեսության վերականգնման մասին և, առնվազն, հնարավոր կլինի վերադառնալ 2019-ի տնտեսական ցուցանիշների մակարդակին: Ինչ վերաբերում է Հայաստանի տնտեսության փլուզման մասին կանխատեսումներին, ես նման հոռետեսական կանխատեսումներ չունեմ և նման կարծիքները չեմ կիսում: Այո՛, կա խնդիր, այո՛, կա տնտեսական ցուցանիշերի անկում, բայց տնտեսության փլուզման մասին խոսելու, կարծում եմ որևէ հիմք չկա»,- ասաց Հ. Ֆանյանը:
Հաջորդ տարվա լավատեսական կանխատեսումները, ըստ տնտեսագետի, պայմանավորված են համաճարակային իրավիճակի կառավարելիության մակարդակի բարձրացմամբ: Դրան զուգահեռ, համաշխարհային ճգնաժամերի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ համաճարակներով պայմանավորված ճգնաժամերի առաջացրած տնտեսական անկումներն ու վերելքները կտրուկ են տեղի ունենում և հնարավորություն են տալիս արագ վերականգնել ընդհանուր պատկերը:
«Համավարակով պայմանավորված տնտեսական անկումները սովորաբար շուտ են վերականգնվում և ինչ արագությամբ անկում է գրանցվում, նույն արագությամբ էլ վերականգվում է, բայց եթե տեղի ունենա L-աձև անկում, ապա այդ դեպքում կարող են զարգացումները բացասական հունով ընթանալ: Բոլոր կանխատեսումները ցույց են տալիս, որ հաջորդ տարվա ընթացքում Հայաստանի տնտեսությունը բավականին արագ կվերականգնի իր դիրքերը հասնելով նախորդ տարվա ցուցանիշին: Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել, որ ցանկացած ճգնաժամից, որպես կանոն, ամենաշատը տուժում են ոչ կենսունակ ոլորտները: Սա նաև ազդակ է, թե ո՞ր ոլորտներում է հարկավոր վերափոխումներ իրականացնել: Ճգնաժամերի ժամանակ սկսում են զարգանալ նաև այլ ոլորտներ, որոնք մինչ այդ չեն եղել: Այսինքն՝ միանշանակ է, որ ճգնաժամերն իրենք իրենցով հնարավորություն են տալիս օգտվել նոր ի հայտ եկած իրողություններից, ձևավորել նոր բիզնես և հաջողության հասնել: Ու, թեև խնդիրը լուրջ է, սակայն, ցանկացած իրավիճակի պարագայում կան լուծումներ, պարզապես հարկավոր է հասկանալ, թե որ դեպքում ինչպես պետք է դուրս գալ ստեղծված իրավիճակից»,- ասաց Հ. Ֆանյանը:
Արմինե Գրիգորյան
