Հայաստանը որոշում է հետևել Մոնտանայի օրինակին

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 25 Октябрь, 2026 10:27

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանը շատ բանի է հասել ՄԱԿ-ի Կենսաբանական բազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովի (COP17) առաջին օրերին։ Նա վստահ է, որ նման միջոցառումները ամրապնդում են երկրի միջազգային դիրքերը, գրում է ng.ru–ն։ «Ամփոփելով COP17-ի առաջին օրերը և հետ նայելով այս մայիսին Երևանում կայացած Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովին, կարող ենք եզրակացնել, որ Հայաստանը դիրքավորվում է որպես բարձր մակարդակի միջազգային միջոցառումներ հյուրընկալելու ունակ երկիր», - ընդգծել է կառավարության ղեկավարը։

Փաշինյանի խոսքով Հայաստանը պետք է շարունակի նույն ոգով։ Վարչապետը վստահ է, որ խոշոր միջազգային միջոցառումներ հյուրընկալելը նպաստում է երկրի տեսանելիության բարձրացմանը և ամրապնդում է նրա դիրքերը միջազգային ասպարեզում։

«Երկրորդ, նման միջոցառումները նպաստում են Հայաստան զբոսաշրջության աճին։ Ըստ էության, այս միջոցառումների ծախսերը փոխհատուցվում և բաշխվում են քաղաքացիների միջև հիմնվելով նրանց գործունեության և ոլորտի վրա։ Վերջին հաշվով, նման միջոցառումների անցկացումը մեծացնում է Հայաստանի տեսանելիությունը և նպաստում նոր ներդրումների ներգրավմանը, ինչը հանգեցնում է մի շարք դրական արդյունքների», - ասել է Փաշինյանը։

Միևնույն ժամանակ, հոկտեմբերի 20-ին COP17 մասնակիցները մեկնարկել են «Երևանի հարթակը Լեռնային և քաղցրահամ ջրերի էկոհամակարգերի պաշտպանության համար» նախաձեռնությունը, որի նպատակն է լուծել սառցադաշտերի հալման, ջրամբարների չորացման, բնական աղետների և էնդեմիկ տեսակների նվազման հետ կապված բնապահպանական խնդիրները։ Այս թեման հատկապես արդիական է Հայաստանի համար, մասնավորապես հաշվի առնելով Ամուլսարի նոր ոսկու հանքի գործարկումը Ամուլսար լեռան վրա, որի լանջերից սկիզբ են առնում Սևանա լիճը սնուցող գետերը։ Բնապահպանները զգուշացնում են, որ հանքարդյունաբերությունը կարող է նախ աղտոտել երկրի ջրային ռեսուրսների 80%-ը, ապա ոչնչացնել լեռը և շրջակա անտառները։ Բնապահպանները փորձել են բողոքի ակցիա կազմակերպել COP17-ի վայրի մոտ, սակայն ոստիկանությունը թույլ չի տվել նրանց պարզել իրենց պաստառները։ «Ես ցնցված և զարմացած եմ, որ այսօր մենք խոսում ենք դեպի Եվրամիություն շարժվելու մասին, և այնուամենայնիվ, սա է մեր իրավիճակը... Մեր պահանջն է կանգնեցնել և կանխել Ամուլսարի հանքի շահագործումը», - ասել է բնապահպան Սիլվա Ադամյանը։

Հանդես գալով COP17-ում ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը վստահեցրել է, որ ոսկու հանքագործներն արդեն սկսել են հանքաքարի արդյունահանումը, և դա զգալի դրական ազդեցություն է ունենում երկրի զարգացման վրա։ Նա նշել է, որ Ամուլսարի հանքը ուղղակիորեն և անուղղակիորեն աշխատատեղեր է ապահովել 5600 մարդու համար, և մինչև 2027 թվականը նրա ներդրումը երկրի ՀՆԱ-ում կկազմի 1-2%։ «Անհնար է պատկերացնել մեր տնտեսությունը առանց Ամուլսարի։ Մենք պետք է հաշտվենք դրա հետ», - ընդգծել է Պապոյանը։ Հարցին, թե կարո՞ղ է արդյոք երաշխավորել, որ Հայաստանը բնապահպանական աղետ չի ապրի, նախարարը մեջբերել է Ամուլսարի հետ աշխատող մասնագետների եզրակացությունները։ Նա ասել է, որ հանքն օգտագործում է նույն տեխնոլոգիաները, ինչ Մոնտանայի և Կանադայի հանքերը։

Մինչդեռ, Մոնտանայի հանքարդյունաբերության ամենահայտնի խորհրդանիշը Բյուտում գտնվող Բերկլիի հանքավայրն է՝ հսկայական լքված բաց հանքը, որը դարձել է աշխարհի ամենամեծ և ամենավտանգավոր թունավոր լճերից մեկը՝ լի թթվային ջրով և ծանր մետաղներով: 1998 թվականին Մոնտանայի բնակիչները հանրաքվեով քվեարկեցին ցիանիդի միջոցով բաց հանքի միջոցով ոսկու լվացումն արգելելու օգտին: Դա դադարեցրեց գետերի մոտ մի քանի խոշոր, շրջակա միջավայրի համար վտանգավոր նախագծեր: Հայաստանում նման արգելք չկա, և Ամուլսարը չի թաքցնում դրանից օգտվելու իր ծրագրերը: Այնուամենայնիվ, ՄԱԿ-ի կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի գործադիր քարտուղար Աստրիդ Շոմեյքերը հայտարարել է, որ բնության պահպանման վրա ծախսված յուրաքանչյուր դոլարի դիմաց մոտավորապես 30 դոլար է վատնվում վնասակար գործունեության վրա: «Մենք չենք կարող մի կողմից պաշտպանել բնությունը, մյուս կողմից գումար ծախսել դրա ոչնչացման վրա: Ձեզանից շատերը, հավանաբար, տեսել են թվերը. բնության պահպանման վրա ծախսված յուրաքանչյուր դոլարի դիմաց 30 դոլար է վատնվում դրա ոչնչացման կամ վնասման վրա», - ընդգծել է Շոմեյքերը:

Մասնավորապես, նա նշել է, որ 2023 թվականի տվյալների համաձայն, շրջակա միջավայրին վնասակար գործունեության վրա ամբողջ աշխարհում ծախսվել է մոտավորապես 7.3 միլիարդ դոլար: Այս առումով Շոմեյքերը հիշեցրել է, որ միջազգային հանրությունը՝ ՄԱԿ-ի շրջանակներում, համաձայնել է մինչև 2030 թվականը տարեկան 500 միլիարդ դոլարով կրճատել նման ծախսերը։