Փաշինյանը շարժում է ԵՄ-ին և սեղան է գցում Ռուսաստանի համար
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Վերջերս Երևանը փորձում էր եվրաինտեգրման քողը և խոսում էր հանրաքվեի մասին, իսկ հիմա Նիկոլ Փաշինյանը հանկարծ բացատրում է, որ միայն Հայաստանի ցանկությունը բավարար չէ ԵՄ մտնելու համար: Միևնույն ժամանակ Հայաստանը Մոսկվայից հյուրերի է սպասում: Սա հետընթա՞ց է, սակարկության առարկա՞, թե՞ Ռուսաստան-Հայաստան-ԵՄ սիրային եռանկյունում նստած մնալոու փորձ, գրում է adi19.ru–ն:
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2026 թվականին ԵՄ անդամակցության վերաբերյալ հանրաքվեի անցկացումը անվանել է անիրատեսական: Հոկտեմբերի 12-ին Radio France International-ին տված հարցազրույցում նա հայտարարել է, որ դրա համար միայն հանրապետության ցանկությունը բավարար չէ: «ԵՄ-ն դեռ պետք է որոշի իր ընդլայնման քաղաքականությունը: Միայն ԵՄ-ին միանալու երկրի ցանկությունը բավարար չէ», - ասել է նա: Փաշինյանի խոսքով Հայաստանի ռազմավարական նպատակն է «ստեղծել այլընտրանքներ», որպեսզի ժողովուրդը կարողանա որոշել, թե արդյո՞ք երկիրը մնում է ԵԱՏՄ-ում, դառնում է ԵՄ անդամ, թե՞ չի միանում որևէ կազմակերպության: Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Արամ Սարգսյանը սա համարել է նախկինում հայտարարված ուղուց նահանջի փորձ։ Նախկինում վարչապետը խոսում էր դիվերսիֆիկացիայի անհրաժեշտության մասին, բայց հիմա նա ԵՄ-ին միանալու հեռանկարը կապում է Բրյուսելի որոշման ու ՀՀ քաղաքացիների հնարավոր քվեարկության հետ։ «Սա, այսպես ասած, նահանջի փորձ է, անհրաժեշտություն չկար, որ ՀՀ խորհրդարանը օրենք ընդուներ, որով նշվեր, որ մենք ուղու վրա ենք դեպի Եվրամիություն», - ասել է նա։ Սարգսյանն անդրադարձել է նաև տնտեսական սահմանափակումներին. ՀՀ արտաքին պարտքը հասնում է ՀՆԱ-ի 50%-ին, և նոր վարկերը օգտագործվում են բյուջեի դեֆիցիտը ծածկելու համար։ «ՀՀ-ն բավականաչափ ինքնաբավ չէ, որպեսզի լրջորեն քննարկի լայնածավալ դիվերսիֆիկացիայի հարցը», - հայտարարել է նա։
ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը ևս, հետևելով Փաշինյանին, կասկածներ է հայտնել Եվրոպական Միության հանրապետությունը «ընդունելու» մտադրության վերաբերյալ։ «Ես վստահ չեմ, թե արդյո՞ք Եվրամիությունն ունի որոշում Հայաստանի ԵՄ-ում ընդգրկվելու վերաբերյալ, նույնիսկ եթե Երևանը վաղը «այո» ասի», - ասել է Միրզոյանը Վարշավայի անվտանգության ֆորումում։ Նա նաև ընդունել է, որ ԵՄ-ի հետ մերձեցման վերջնական նպատակը ոչ մեկին հայտնի չէ։
«Վախենամ, որ ձեզ կհիասթափեցնեմ։ Կարծում եմ, որ դա ոչ ոք չգիտի։ Ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ ԵՄ-ն, ո՛չ էլ անդամ պետությունները», - ասել է նա։ Միևնույն ժամանակ, Միրզոյանը վստահեցրել է, որ Հայաստանի հարաբերությունները ԵՄ-ի հետ «աննախադեպ խորը և սերտ են»։
Ինչպես նշել են «Ընկեր գեներալ» հեռագրային ալիքի հեղինակները, Հայաստանի կառավարությունը հստակորեն կասկածներ է ցուցաբերում եվրաինտեգրման հեռանկարների վերաբերյալ։
«Մի օրը Փաշինյանը ափսոսանք հայտնեց, որ Հայաստանը ողջունելի չէ Եվրամիությունում։ Հաջորդ օրը Արարատ Միրզոյանը սկսեց նույնը վանկարկել։ Նա նույնիսկ այնքան հեռու գնաց, որ ասաց, որ Ռուսաստանի հնարավոր արձագանքը Հայաստանի ԵՄ-ի հետ մերձեցմանը նույնպես պետք է հաշվի առնվի», - նշել է հեռագրային ալիքը։
Այս առումով «Ընկեր գեներալ»–ը երկու հարց է բարձրացնում։ Առաջին եթե Բրյուսելն իսկապես պատրաստ չէ ընդունել Հայաստանին, ապա ինչո՞ւ չանցկացնել եվրաինտեգրման վերաբերյալ հանրաքվե, ինչը համոզիչ փաստարկ կլինի եվրոպացի սկեպտիկների համար։ Երկրորդ, ինչո՞ւ կոտրել Եվրոպայի փակ դուռը միաժամանակ շրխկացնելով ԵԱՏՄ բաց դուռը։ «Իհարկե, Փաշինյանի և նրա կամակատարների մոտ հանկարծակի ի հայտ եկած կասկածների անկեղծությանը հավատալը նշանակում է ինքն իրեն չհարգել։ Այս տղաները օրը հարյուր անգամ փոխում են իրենց տոնը։ «Նրանց նպատակն այժմ ամեն գնով ԵԱՏՄ-ում մնալն ու տաք կրծքին մոտ լինելն է», - հայտարարել է «Ընկեր գեներալ» հեռագրային ալիքը։
Եվրոպական ուղու հետ կապված դժվարությունների ֆոնին Երևանը ակտիվացրել է բանակցությունները Մոսկվայի հետ երկաթուղու կոնցեսիայի շուրջ։ Հոկտեմբերի 7-ին Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանն ունի իրավական հիմքեր Ռուսական երկաթուղիների հետ կոնցեսիոն պայմանագիրը խզելու համար, բայց իշխանությունները նախընտրում են հարցը լուծել բանակցությունների միջոցով։ Հոկտեմբերի 14-ին էլ վարչապետը Երևանում ընդունել է Ռուսական երկաթուղիների պատվիրակությանը՝ Օլեգ Բելոզերովի գլխավորությամբ։
Ռուսաստանը և Հայաստանը համաձայնել են ստեղծել համատեղ աշխատանքային խումբ Հարավկովկասյան երկաթուղիների կոնցեսիոն կառավարման հետ կապված հարցերը քննարկելու համար։ Բելոզերովը հանդիպումից հետո հայտարարել է, որ Ռուսական երկաթուղիները մտադիր են խստորեն պահպանել կոնցեսիոն պայմանագրի պայմանները։ «Ռուսական երկաթուղիներից և Հարավկովկասյան երկաթուղուց ստացված ներդրումների ծավալը կոնցեսիոն ժամկետում կազմել է 146 միլիարդ հայկական դրամ, կամ մոտավորապես 400 միլիոն դոլար», - հավելել է նա։ Փաշինյանը ընդգծել է, որ կառավարության նպատակն է բարձրացնել հայկական երկաթուղիների մրցունակությունը և ինտեգրել դրանք հարևան երկրների և աշխարհի երկաթուղային ցանցերին։
Քաղաքագետ Գառնիկ Թումանյանը, ով Սոցիալական հետազոտությունների փորձագիտական ինստիտուտի անդամ է, «Ռեգնում» լրատվական գործակալությանը հայտնել է, որ երկաթուղու շուրջ վեճը «խոչընդոտ չէ», այլ ընդամենը մեկ դրվագ հակառուսական քաղաքական կուրսում։ Նրա խոսքով նմանատիպ գործընթացները ազդում են Երևանի Եվրասիական տնտեսական միությանը (ԵԱՏՄ) մասնակցության վրա։
Տնտեսագետ Ալեքսանդր Ռազուվաևը Փաշինյանի երկաթուղու կառավարումը այլ խաղացողների փոխանցելու մտադրությունը անվանել է «աղետալի»։ Պայմանագրի ստորագրումից ի վեր Ռուսաստանը ներդրումներ է կատարել երկաթուղային ենթակառուցվածքների արդիականացման գործում։ Հայաստանի ենթակառուցվածքները գնահատվել են 400 միլիոն դոլար և աղետների հետևանքների վերացման համար միջոցներ են հատկացվել պահուստային ֆոնդերից: Այժմ Փաշինյանն առաջարկում է կոնցեսիոն համակարգը փոխանցել երրորդ կողմի կամ Ռուսաստանից տարեկան 2 միլիարդ դոլար գանձել օբյեկտի շահագործման համար։ «Երևանը ոչ մի կերպ չի կարողանում արագորեն գտնել ճանապարհների սպասարկման համար անհրաժեշտ գումարը: Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանը իրավունք ունի պահանջել ներդրված միջոցների վերադարձը», - հայտարարել է Ռազուվաևը։
Քաղաքական ռիսկերի վերլուծաբան Ռաֆֆի Էլիոթը TVP World-ի եթերում հայտարարել է, որ Երևանի և Մոսկվայի միջև հարաբերությունները գտնվում են իրենց ամենացածր կետում 1991 թվականին Հայաստանի անկախացումից ի վեր: Նրա խոսքով հայ հասարակության մեջ ձևավորվել է կոնսենսուս արևմտյան ուղղվածության վերաբերյալ: Փաշինյանն ինքը նշել է, որ Հայաստանը ձգտում է զարգացնել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ։ Նրա խոսքով երկիրը երբեք չի ձգտել խզել կապերը։ «Մեր նպատակները երբեք չեն եղել, չեն և չեն լինի Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզումը կամ վատթարացումը։ Ընդհակառակը, մենք ցանկանում ենք զարգացնել մեր հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ», - հայտարարել է նա։
Այնուամենայնիվ, վարչապետը ընդունել է, որ երկկողմ շփումների բնույթը այլևս նույնը չի լինի։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
