Հայաստանը չի կարողացել առևտուր հաստատել Եվրոպայի հետ. Ռուսաստանը նրան վերջին հնարավորությունն է տալիս
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Այն բանից հետո, երբ Հայաստանը փորձեց վերաուղղորդել իր արտահանումը Ռուսաստանից Եվրոպա, բանջարեղենի, մրգերի և ծաղիկների արտահանումը նվազել է 80 անգամ համեմատած Ռուսաստանի հետ առևտրային եկամուտների հետ, գրում է ura.news–ը։ Ընդ որում հանրապետությունը շարունակում է հույս ունենալ պահպանել ռուսական շուկան, բայց Եվրասիական տնտեսական միությանը զուգահեռ անդամակցությունը և Եվրամիությանը միանալու ձգտումը դա անհնար են դարձնում։
Մասնագետները զգուշացնում են, որ երկու միությունների միջև հստակ ընտրության բացակայության դեպքում Մոսկվայի հետ հարաբերությունները չեն բարելավվի, և Հայաստանի տնտեսական կորուստները կարող են հասնել առևտրային շրջանառության 65%-ին, այսինքն 5 միլիարդ դոլարի։
Այսպիսով, Հայաստանը չի կարողացել լիովին փոխարինել ռուսական շուկան եվրոպականով։ Եվրոպական հանձնաժողովի տվյալներով վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում ԵՄ-ն Հայաստանից գնել է 37,000 եվրոյի ծաղիկներ և 117,000 եվրոյի մրգեր։ Մեկ տարի առաջ Ռուսաստան արտահանումից ստացված եկամուտը նույն երկու ամիսներին գերազանցել էր 36 միլիոն դոլարը։ «Հայաստանը չի կարողացել փոխարինել ռուսական շուկան եվրոպականով։ Մայիսին և հունիսին ԵՄ-ն հայ արտադրողներից գնել է 80 անգամ պակաս, քան նույն ապրանքները ձեռք էին բերվում Ռուսաստանում», - ասվում է Baza Telegram ալիքում հրապարակված գրառման մեջ։
Տնտեսագետ Հրանտ Միքայելյանի խոսքով Հայաստանի համար ավելի հեշտ է վերականգնել առևտուրը Ռուսաստանի հետ, քան լիովին վերաուղղորդել մրգերի և բանջարեղենի արտահանումը Եվրոպա։ «Ռուսական շուկայի լիարժեք փոխարինումը այդքան էլ հեշտ չէ։ Նույնիսկ եթե Հայաստանը զգալի ջանքեր գործադրի իր շուկաները դիվերսիֆիկացնելու համար, եվրոպական շուկան չի կարողանա դառնալ նրա հիմնական շուկան։ Հետևաբար, ես ակնկալում եմ, որ Ռուսաստանի հետ առևտուրը կվերականգնվի», - ասել է Միքայելյանը հավելելով, որ եվրոպական շուկան բարձր մրցակցային է, քանի որ ԵՄ երկրներն ունեն ծիրանի և այլ մրգերի իրենց սեփական արտադրողները, Հայաստանի համար դեպի Եվրոպա լոգիստիկան զգալիորեն ավելի բարդ է, քան դեպի Ռուսաստան, ավելին, եվրոպական շուկայում ապրանքանիշի ստեղծումը պահանջում է տասնամյակների աշխատանք, մինչդեռ Ռուսաստանում այդ խնդիրն արդեն լուծված է, ԵՄ-ն ունի նաև բազմաթիվ ոչ սակագնային արգելքներ, ավելին, Ռուսաստան արտահանման վերսկսումը հնարավոր է միայն ԵԱՏՄ անասնաբուժական և բուսասանիտարական չափորոշիչների խստորեն պահպանման դեպքում։
Ռուսաստանի պահանջները թունաքիմիկատների վերահսկողության և բուսասանիտարական չափորոշիչների վերաբերյալ արդարացված են, բայց խնդիրն ավելի խորն է. ԵԱՏՄ-ին և ԵՄ-ին միաժամանակյա անդամակցությունն է անհնար, նշել է տնտեսագետ Նիկիտա Մասլեննիկովը։ «Եթե Երևանը չկարողանա որոշել իր ուղղությունը և դուրս գա Եվրասիական միությունից, արտահանումը կշարունակվի միայն նոր երկկողմ համաձայնագրերի շրջանակներում։ Սակայն դրանց ծավալները անհամաչափորեն ցածր կլինեն։ Հույս ունենալ, որ Եվրամիությունը կփոխհատուցի այդ կորուստները, միամտություն է։ Եվրոպացիները պարզապես չունեն գումար կամ մեխանիզմներ՝ հայկական ներմուծումը խթանելու համար», - բացատրել է նա։
Արտահանման նախկին մակարդակին վերադառնալու հնարավորությունները նվազագույն են առանց հստակ քաղաքական որոշման և ԵԱՏՄ բոլոր տեխնիկական կանոնակարգերի պահպանման։ Եթե Հայաստանը ընտրություն չկատարի, նրա արտադրանքը կդառնա անմրցունակ։ Միևնույն ժամանակ հայկական մատակարարումները կարևոր չեն Ռուսաստանի համար. նրանց բաժինը սննդամթերքի ներմուծման մեջ կազմում է 1-2%։
««Ռոսսելխոզնադզորի» սահմանափակումներից կորուստները կարող են հասնել հիմնական ոլորտներում եկամուտների 80%-ի։ ՀՀ Կենտրոնական բանկը կորուստները գնահատում է ՀՆԱ-ի 1.5%-ը։ Ռուսական մանրածախ առևտրի ցանցերն արդեն իսկ փոխարինում են հայկական ապրանքները սեփական արտադրությամբ և ԵԱՏՄ այլ երկրներից մատակարարումներով։ Մինչ բանակցությունները շարունակվում են, այլ մատակարարների համար ապահովվում են նիշեր։ Հայաստանը ռիսկի է դիմում կորցնել իր առևտրի մինչև 65%-ը։ Ռուսաստանի հետ տնտեսական հարաբերությունները խզելուց հետո երկիրը հայտնվել է տնտեսական փակուղու մեջ»,– հայտարարել է «Ուժեղ Հայաստան» ընդդիմադիր խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը,– հայ քաղաքական միտքը պետք է լուծումներ գտնի այս տնտեսական փակուղուց դուրս գալու համար, քանի որ մենք գնում ենք տնտեսական հարաբերությունները խզելու մի երկրի հետ, որի հետ կապված է մեր առևտրաշրջանառության 65%-ը։ Սա տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ մենք ո՛չ նորմալ տնտեսական հարաբերություններ ունենք Եվրամիության հետ, ո՛չ էլ արտահանում. Ֆրանսիա արտահանումը վերջին ութ տարիների ընթացքում նվազել է 10-15%-ով»։
Մասնագետները նախկինում գնահատել էին, որ Հայաստանը կարող է կորցնել մոտ 5 միլիարդ դոլար Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) դուրս գալու պատճառով, որը երկրի ՀՆԱ-ի մոտավորապես 15%-ն է։ Հիմնական կորուստները կապված են գազի գների բարձրացման (տարեկան ծախսերը կաճեն 800 միլիոն դոլարով), Ռուսաստանի հետ առևտրի կրճատման և կոնյակի, ծխախոտի և գյուղատնտեսական արտադրանքի վրա մաքսատուրքերի սահմանման հետ։ Տուժելու են նաև միգրանտ աշխատողները. արտոնագրերի ներդրմամբ նրանց ծախսերը Ռուսաստանում կարող են աճել տարեկան 200 միլիոն դոլարով։
Հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքի վերադարձը ռուսական շուկա կախված կլինի որակի և անվտանգության պահանջների պահպանումից, հայտարարել է Ռուսաստանի գյուղատնտեսության նախարար Օքսանա Լուտը։
«Գյուղատնտեսական արտադրանքի անվտանգության ապահովումը, այդ թվում՝ հայ արտադրողների կողմից տեղական հումքի օգտագործումը, թունաքիմիկատների դեմ պայքարը, մատակարարումների հետագծելիությունը և այլ պարտադիր պահանջները, ներկայումս սահմանափակումների ենթակա ապրանքների ներմուծման վերսկսման հիմնական պայմանն է», - ասել է նա ընդգծելով, որ Ռուսաստան մատակարարվող ապրանքները պետք է խստորեն համապատասխանեն Եվրասիական տնտեսական միության անասնաբուժական և բուսասանիտարական պահանջներին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
