Հայկական ընդդիմությունը համաձայնել է համագործակցել Բաքվի հետ

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 19 Август, 2026 10:42

ՀՀ իշխանությունները աշխատում են դիվերսիֆիկացնել իրենց արտաքին առևտուրը։ Երևանի անմիջական ծրագրերում են իրանական գազի մատակարարումների ավելացումը և Ադրբեջան ապրանքների արտահանումը։ Երևանը ընդունում է, որ դա պայմանավորված է հայ-ռուսական հարաբերություններում լարվածությամբ, բայց նշում է, որ այդ ամենը չի դադարեցվի նույնիսկ եթե Մոսկվան վերացնի առևտրային սահմանափակումները, գրում է ng.ru–ն։

Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ «Թրամփի ճանապարհը» (TRIPP) կարող է օգտագործվել ոչ միայն որպես տրանսպորտային զարկերակ, այլ նաև որպես օպտիկամանրաթելային մալուխների, էլեկտրահաղորդման գծերի, նավթի և գազի խողովակաշարերի տարածք։ «Մենք ունենք պատրաստի նախագիծ՝ Ադրբեջանի մայրցամաքային մասից դեպի Նախիջևան էլեկտրահաղորդման գծեր անցկացնելու համար Հայաստանի միջով։ Մեր մասնագետները ուսումնասիրել են Հայաստանի տարածքը և որոշել են այն վայրերը, որտեղ պետք է տեղադրվեն էլեկտրակայանները», - ասել է Ալիևը։

Ալիևը շարունակել է. «Ատոմակայանը հնացած է և սպառնալիք է ներկայացնում ամբողջ տարածաշրջանի համար, ինչի մասին Ադրբեջանն ու Թուրքիան բազմիցս են մտահոգություն հայտնել։ Ատոմակայանի (ԱԷԿ) կյանքի տևողությունը չի կարող անորոշ ժամանակով երկարաձգվել. վաղ թե ուշ այն պետք է փակվի։ Բնականաբար, եթե այն փակվի, Հայաստանն ամբողջությամբ կբախվի էներգետիկ ճգնաժամի։ Հետևաբար, այլընտրանքային էներգիայի աղբյուրի առկայությունը միայն օգուտ կբերի»։

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դրականորեն է արձագանքել իր գործընկերոջ դիտողություններին։ Նրա խոսքով Երևանը պատրաստ է էլեկտրաէներգիայի առևտուր անել Բաքվի հետ։ Այդ առումով նա նշել է, որ էներգետիկ հզորությունների զարգացումը հատկապես արդիական է դառնում հաշվի առնելով Հայաստանում նոր տվյալների կենտրոններ կառուցելու ծրագրերը, այդ թվում՝ այսպես կոչված արհեստական բանականության ֆաբրիկաներիի։

«Մեր ռազմավարությունը 100% էներգետիկ անկախությունն է։ Սակայն դա չի նշանակում, որ մենք կբացառվենք էլեկտրաէներգիայի միջազգային առևտրից։ Երբեմն մենք կարող ենք արտահանել, երբեմն ներմուծել, այդ թվում՝ Ադրբեջանի հետ գործընկերային հարաբերություններ հաստատելով», - ընդգծել է կառավարության ղեկավարը։

Ավելին, ըստ վարչապետի, նույնիսկ եթե Հայաստանի հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ կարգավորվեն և առևտրային սահմանափակումները վերացվեն, Երևանը կշարունակի աշխատել իր արտահանման դիվերսիֆիկացման ուղղությամբ։ «Խնդիր է այն, երբ մեր արտահանումը կամ ներմուծումը զգալիորեն կախված է մեկ օղակից», - բացատրել է Փաշինյանը։ Այդ համատեքստում Հայաստանի ղեկավարը հայտարարել է Ադրբեջան ներքին արտադրանքի անհապաղ մատակարարումների մասին։

Նշենք, որ Փաշինյանի կառավարության հակառակորդները տարբեր գնահատականներ ունեին Ադրբեջանի հետ համագործակցության հեռանկարների վերաբերյալ։ Նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի «Հայաստան» խմբակցությունը հայտարարել է, որ Բաքուն կօգտագործի TRIP-ը Հայաստանի ինքնիշխանությունը ոչնչացնելու համար, ուստի նախագիծը պետք է խափանվի ամեն գնով։ Ի հակադրություն դրա, կալանքի տակ գտնվող օլիգարխ Սամվել Կարապետյանի «Ուժեղր Հայաստան» խմբակցությունը կարծում է, որ սխալ է համեմատել «Թրամփի ճանապարհը» «Զանգեզուրի միջանցքի» հետ, որը ադրբեջանական իշխանությունները պարբերաբար օգտագործում են։ Ինչպես նշել է խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը, եթե որևէ երկիր ցանկանում է իր հաղորդակցություններն անցկացնել Հայաստանի միջով, ապա իրավունք ունի դա անել համաձայն Հայաստանի օրենքների և վճարելով դրա համար։

Միևնույն ժամանակ, Երևանը զարգացնում է տնտեսական համագործակցությունը Թեհրանի հետ։ Իրանի գյուղատնտեսության փոխնախարար Ակբար Ֆաթիի հետ հանդիպման ժամանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը նշել է համատեղ աշխատանքի մեծ ներուժը բուսաբուծության և անասնապահության, ջերմոցային տնտեսությունների զարգացման, սառնարանային տնտեսությունների և այլ ենթակառուցվածքների ոլորտներում։ Պապոյանը նաև նշել է, որ իր երկիրը հետաքրքրված է իրանական շուկայում իր ներկայությունը ընդլայնելով և իրանական բարձրորակ արտադրանք ներմուծելով։ Փաշինյանն իր հերթին հայտարարել է, որ Իսլամական Հանրապետության հետ սահմանին կառուցվում է նոր մաքսային անցակետ, որտեղ արդեն ներդրվել է մոտ 20 միլիոն դոլար։

Այնուամենայնիվ, Իրանը գրավում է Հայաստանին ոչ միայն իր շուկայով, այլ նաև էներգետիկ ռեսուրսներով։ 2009 թվականին երկրները պայմանագիր են կնքել, որի համաձայն իրանցիները Հայաստանին գազ են մատակարարում էլեկտրաէներգիայի դիմաց։ Հայաստանը տարեկան Իրանից ստանում է մոտ 400-500 միլիոն խորանարդ մետր գազ յուրաքանչյուր ստացված խորանարդ մետրի համար մատակարարելով 3 կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա։ Երկրները ներկայումս միացված են տարեկան մոտ 2.3 միլիարդ խորանարդ մետր առավելագույն հզորությամբ գազատարով և երկու էլեկտրահաղորդման գծերով՝ 330 ՄՎտ համակցված հզորությամբ։ Ավելին, Երևանն ու Թեհրանը քննարկում են երրորդ 400 կՎ էլեկտրահաղորդման գիծի կառուցման հարցը։ Դա կարևոր աշխատանքային ոլորտ է Հայաստանի իշխանությունների համար, քանի որ Երևանը բացահայտ մտահոգված է, որ իր եվրոպական զարգացման ուղու շուրջ լարվածությունը կարող է հանգեցնել ռուսական գազի գների բարձրացման։ Հիշեցնենք, որ «Գազպրոմը» 2025 թվականին Հայաստան է մատակարարել մոտ 2.7 միլիարդ խորանարդ մետր գազ։