Աշխարհի նավթի պաշարները կարող են բավարարել շուրջ վեց ամիս՝ ԱՄՆ-Իրան պատերազմի շարունակման դեպքում․ Reuters

ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև պատերազմի շարունակման պայմաններում համաշխարհային նավթային պաշարների բավարարությունը դարձել է էներգետիկ շուկայի հիմնական հարցերից մեկը։ Reuters-ի գնահատմամբ՝ ներկայիս մատակարարման պակասի պայմաններում պետական պահուստները կարող են բավարարել մոտ 180 օր, սակայն իրական իրավիճակը կախված է այն բանից, թե այդ պաշարների որքան մասն է գործնականում հասանելի շուկա բաց թողնելու համար։ Այս մասին գրում է Reuters-ը։

Saudi Aramco-ի ղեկավարի գնահատմամբ՝ պատերազմի սկզբից ի վեր համաշխարհային շուկան կորցրել է շուրջ 2,6 միլիարդ բարել նավթ, ինչը համարժեք է նախապատերազմյան համաշխարհային պահանջարկի մոտ 25 օրվան։ Վերլուծաբանների մեծ մասը ներկայիս առաջարկի և պահանջարկի միջև պակասը գնահատում է օրական շուրջ 5 միլիոն բարել, մինչդեռ Aramco-ն Պարսից ծոցի տարածաշրջանից մատակարարումների կորուստը գնահատում է օրական 11 միլիոն բարել։

Միջազգային էներգետիկ գործակալության՝ IEA-ի անդամ երկրների պետական և առևտրային արտակարգ պաշարների ընդհանուր ծավալը կազմում է մոտ 1,5 միլիարդ բարել։ Տեսականորեն այդ ծավալը կարող էր փակել օրական 5 միլիոն բարելի պակասը մոտ 300 օր, սակայն IEA-ն չի կարող պարտադրել մասնավոր ընկերություններին բաց թողնել իրենց առևտրային պաշարները։ Հետևաբար փաստացի հասանելի պետական պահուստները մոտ 900 միլիոն բարել են՝ շուրջ վեց ամսվա սպառման պակասը լրացնելու համար։

Առավել մտահոգիչ է իրավիճակը ԱՄՆ-ում։ Երկրի Ռազմավարական նավթային պահուստները նվազել են մինչև 1983 թվականից ի վեր ամենացածր մակարդակները, իսկ ենթակառուցվածքների վատթարացման պատճառով պահուստների մի մասը կարող է ընդհանրապես հասանելի չլինել։ Վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ եթե ԱՄՆ-ն ունի միայն շուրջ 200 միլիոն բարել իրականում հասանելի պաշար, դա բավարար կլինի ներկայիս մատակարարման պակասը մոտ 40 օր փոխհատուցելու համար։

Առանձին խնդիր է դիզելային և ավիացիոն վառելիքի պակասի վտանգը։ Morgan Stanley-ի տվյալներով՝ այդ վառելիքների համաշխարհային պաշարները ներկայում գտնվում են վերջին հինգ տարվա միջակայքի ստորին հատվածում։ Մերձավոր Արևելքի և Ռուսաստանի նավթավերամշակման գործարաններին հասցված վնասները հատկապես ազդել են հենց միջին թորվածք վառելիքների առաջարկի վրա։

Չինաստանի դիրքը համեմատաբար ավելի կայուն է։ Energy Aspects-ի գնահատմամբ՝ հուլիսին Չինաստանը կարող էր ունենալ շուրջ 1,7 միլիարդ բարել հում նավթ, ինչը տեսականորեն կարող էր գրեթե մեկ տարի փոխհատուցել Հորմուզի նեղուցով երկրի նախապատերազմյան ներմուծման ծավալը՝ օրական մոտ 5,5 միլիոն բարել։ Սակայն Չինաստանը պաշտոնապես չի հրապարակում իր ռազմավարական պահուստների ճշգրիտ չափը։

Այսպիսով, աշխարհում նավթի ընդհանուր ֆիզիկական պաշարները դեռ զգալի են, սակայն դրանց զգալի մասը կամ արդեն վաճառված և փոխադրման մեջ գտնվող նավթ է, կամ առևտրային պաշար, որը կառավարությունները չեն կարող ազատորեն օգտագործել։ Դա նշանակում է, որ պատերազմի երկարաձգման դեպքում նավթի շուկան ավելի խոցելի կլինի գների նոր կտրուկ աճի նկատմամբ։