Հայաստանում կարծում են, որ Փաշինյանի Պուտինին ուղղված զանգը միայն սրել է տեղի ֆերմերների խնդիրները

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 11 Август, 2026 11:26

Հայաստանում քննարկվում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև հուլիսի 27-ին կայացած հեռախոսազրույցը։ Մասնագետները այն փաստը, որ հայկական կողմի նախաձեռնած զրույցը չի տվել սպասած արդյունքը, համարում են Երևանի քաղաքականության լիակատար փլուզման ապացույց, որը վերջին մի քանի տարիների ընթացքում փորձում է գործել երկու հակադիր կողմերի միջև արտաքուստ ցուցադրելով հավատարմություն Մոսկվային, մինչդեռ իրականում ուղղություն է ընտրել դեպի Արևմուտք, գրում է mk.ru–ն։

Փաշինյանը փորձում էր «հավասարակշռել Արևմուտքի և Մոսկվայի միջև», ընդ որում դա ամբողջովին ճշգրիտ ըմբռնում չէ այն մասին, թե ի՞նչ է փորձում անել Հայաստանի վարչապետը։ Փաշինյանի նախորդները փորձում էին հավասարակշռել Արևմուտքի և Մոսկվայի միջև, և այդ քաղաքականությունը կոչվում էր «կոմպլիմենտար», նախատեսում էր Հայաստանի համագործակցությունը միջազգային ասպարեզում տարբեր ուժային կենտրոնների հետ հիմնվելով շահերի հավասարակշռության վրա երկրի անվտանգությունն ապահովելու համար։

Փաշինյանը, սակայն, փորձում էր բոլորովին այլ բան անել։ Նա փորձում է կազմակերպել գործերը այնպես, որ Ռուսաստանը ֆինանսավորի Հայաստանի անցումը դեպի Արևմուտք հակառակ իր սեփական շահերին։ Նա ոչնչացրել է Անդրկովկասում իրենից առաջ գոյություն ունեցող ուժերի հավասարակշռությունը, հստակ ընտրություն կատարելով արևմտյան կառույցներին ինտեգրվելու օգտին և դադարել է հաշվի առնել Ռուսաստանի օրինական շահերը։ Սակայն, միևնույն ժամանակ, նա ակնկալում է շարունակել վայելել Մոսկվայի հետ դաշինքի առավելությունները մինչև այն պահը, երբ Արևմուտքը վերջապես իր վերահսկողության տակ կվերցնի Հայաստանը։ Նա իր աշխարհաքաղաքական առաջնահերթությունները սահմանել էր դեռևս Հայաստանի վարչապետ դառնալուց շատ առաջ, բայց ստիպված էր որոշ ժամանակ ձևացնել զուտ պրագմատիկ պատճառներով։

Բայց հիմա նա բախվել է դաժան իրականությանը։ Մոսկվան այլևս չի հավատում նրան. ո՛չ Մելաձեի երգերը, ո՛չ մատներով արած սրտիկները, ո՛չ էլ «Եվգենի Օնեգին»-ի բնօրինակ լեզվով ընթերցումը չեն օգնում։ Մոսկվային անհրաժեշտ են կոնկրետ գործողություններ, այլ ոչ թե քաղցր, խաբուսիկ խոսքեր։ Պուտինը չի շնորհավորել Փաշինյանին ընտրություններում հաղթանակի կապակցությամբ, և քաղաքական գործիչների միջև հեռախոսազրույցը, ըստ երևույթին, չի լուծել ռուս-հայաստանյան հարաբերությունների ճգնաժամը։

mk.ru–ն զրուցել է քաղաքագետ Միքայել Բադալյանի հետ Հայաստանի ընտրություններից հետո Պուտինի և Փաշինյանի միջև առաջին զրույցի արդյունքների մասին։

- Ինչո՞ւ Փաշինյանը որոշեց հիմա զանգահարել Ռուսաստանի նախագահին։ Ի՞նչի վրա էր նա հույսը դնում։ Եվ ի՞նչի հասավ նա, ի վերջո։

- Փաշինյանը զանգահարել էր Պուտինին արձակուրդից վերադառնալուց անմիջապես առաջ։ Օգոստոսի 7-ին Բիշքեկում կկայանա ԵԱՏՄ ղեկավարների հանդիպումը, որին Փաշինյանը հայտարարել է, որ մասնակցելու է։ Եվ ես համոզված եմ, որ Փաշինյանի զանգը կապված է հենց դրա հետ։ Ինչ վերաբերում է զանգի արդյունքին, ապա բոլորը լիովին շփոթված են։ Ո՞րն էր այդ զանգի նպատակը։ Մենք բոլորս տեղյակ ենք իրավիճակին. հայկական արտադրանքի Ռուսաստան մատակարարման սահմանափակումները գործում են ավելի քան երկու ամիս։ Ավելին, այդ սահմանափակումները միայն խստանում են։ Լիովին տրամաբանական է, որ եթե նման պատժամիջոցների ենթարկված պետության ղեկավարը խնդրում է նման զանգ, դա նշանակում է, որ նրանք ինչ-որ բան հասկացել են և կառուցողական դիրքորոշում են ընդունել։ Սակայն, խնդրում եմ նկատի ունենալ, որ Կրեմլը գործնականում չի ճանաչել Հայաստանում անցկացված խորհրդարանական ընտրությունների օրինականությունը։ Մինչդեռ, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական աղբյուրներից մենք գիտենք, որ Փաշինյանը զանգահարել է Պուտինին խնդրելու լուծել հայ մատակարարների խնդիրները, քանի որ դա, իբր, հակասում է ԵԱՏՄ-ի ոգուն։ Եվ երբ Վլադիմիր Պուտինը կրկին հայտարարել է, որ աջակցում է ԵԱՏՄ ղեկավարների դիրքորոշմանը և որ «ԵՄ, թե՞ ԵԱՏՄ» հարցի շուրջ հանրաքվե պետք է անցկացվի հնարավորինս շուտ, Փաշինյանը շարունակել է բացարձակ անհեթեթություններ ասել պնդելով, որ հանրաքվեն կանցկացվի այն ժամանակ, երբ Հայաստանը Բրյուսել կներկայացնի ԵՄ անդամակցության դիմում։ Սակայն հենց Երևանի այդ դիրքորոշման պատճառով են մտցվել այս բոլոր սահմանափակումները, քանի որ Մոսկվան պաշտոնապես հայտարարել է, որ եթե ուզում եք գնալ Եվրոպա, ապա գնացեք, բայց ոչ Ռուսաստանի հաշվին։ Սակայն Փաշինյանը հավատարիմ մնալով իր հին դիրքորոշմանը, ասում է. «Բացեք մեր մատակարարումները, մենք գումար կվաստակենք Ռուսաստանի և Եվրասիական տնտեսական միության հետ, մինչև Եվրոպան պատրաստ կլինի ընդունել մեզ»։

Միակ բանը, որ Փաշինյանը ապացուցեց Մոսկվային, այն է, որ նա լիովին անկարող է բանակցություններ վարել։ Որի համար ես անձամբ, և կարծում եմ ամբողջ հայկական ընդդիմությունը, պետք է շնորհակալ լինենք։ Այդ մարդը լիովին է խելագարվել։ Գուցե՞ նա ուզում էր, որ Վլադիմիր Պուտինը փոխի իր դիրքորոշումը, քանի որ հրապարակել էր մի տեսանյութ, որտեղ ասում էր, որ արձակուրդում գտնվելու ժամանակ բնօրինակ լեզվով կարդացել էր «Եվգենի Օնեգինը»։ Գուցե՞ սա բանակցություններում հզոր փաստարկ էր։ Բայց Հայաստանի, հայկական բիզնեսի համար նա միայն վատթարացրեց իրավիճակը։

- Այսինքն նա որևէ քայլ չի անում և ձևացնում է, թե չի հասկանում, թե ի՞նչ են ուզում իրենից։

- Նա կամ հիմար է ձևանում, կամ բոլորին է դնում հիմարի տեղ։ Բայց այդ դիրքորոշումը, անշուշտ, որևէ ըմբռնում չի առաջացնում։ Կարող եմ բացարձակ վստահությամբ ասել, որ այն միայն բացարձակ տարակուսանք է առաջացնում։ Ո՞րն էր այս կոչի իմաստը։ Այս ամբողջ իրավիճակը, ըստ էության, մեզ պարտավորեցնում է ստիպել Փաշինյանին անցկացնել հանրաքվե։ Դրա համար կան բոլոր իրավական հիմքերն ու իրավական ընթացակարգերը։ Կարծում եմ, որ շուտով այդ հարցի վերաբերյալ շատ կարևոր նորություններ կլինեն։ Հանրաքվեն լիովին աղետալի է Հայաստանի կառավարության համար մեկ պարզ պատճառով. որովհետև ֆերմերները, նույն հայ գործարարները, ովքեր քվեարկել են Փաշինյանի օգտին, քանի որ արևմտյան քարոզչությունն այդքան լավ է աշխատում, չեն քվեարկի Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզման օգտին, քանի որ դա հարվածում է իրենց սեփական գրպանին։ Մենք երկար ժամանակ փորձում էինք հայ հասարակությանը բացատրել, որ հունիսի 7-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունները ընտրություն էին Ռուսաստանի հետ նորմալ, կառուցողական հարաբերություններ պահպանելու և լիակատար խզման միջև։ Նրանք մեզ չէին հավատում։ Արևմտյան քարոզչությունն ավելի լավ էր աշխատում։ Բայց այսօր հասարակությունը համոզվել է, որ Փաշինյանը ոչինչ չի կարող որոշել։ Նա ինքը ենթադրել է, որ Ռուսաստանը այլընտրանք չունի. մենք հաղթել ենք ընտրություններում, ուստի պետք է բանակցենք։ Բայց Ռուսաստանը չի բանակցում։ Սա նրանց համար այսօր անլուծելի խնդիր է, քանի որ չկա դիվերսիֆիկացիա, չկան այլընտրանքային շուկաներ: Եվ բողոքի ցույցերը Հայաստանում օրեցօր ուժգնանում են: Փաշինյանի համար ամենասարսափելին այն է, որ այդ բողոքի ցույցերը քաղաքական չեն: Այն կապված է բացառապես ժողովրդի խնդիրների հետ, խնդիրների, որոնք Փաշինյանը չի կարող լուծել: Սա կհանգեցնի նրան, որ նրան կդիմադրեն իր սեփական ընտրողները, որոնց, նշեմ մեծ ցավով, ընդհանրապես չեն հետաքրքրում այնպիսի վեհ հարցերը, ինչպիսիք են ազգային շահերը, ազգային արժեքները, ավանդույթները և այլն, նրանք միայն իրենց սառնարանի մասին են մտածում: Հենց դա էլ այսօր շոշափվում է: Փաշինյանի այդ ընտրողները շուտով կդառնան կառավարության շատ ավելի կրքոտ հակառակորդներ, քան ցանկացած քաղաքական ընդդիմություն:

- Բայց ի՞նչը կխանգարի Փաշինյանին կեղծել հանրաքվեի արդյունքները, եթե այն անցկացվի: Մոլդովան անցկացրեց հանրաքվե ԵՄ-ին միանալու վերաբերյալ, բայց այն ակնհայտորեն կեղծված էր:

- Հանրաքվեն կեղծելը շատ ավելի դժվար է, քան ընտրությունները կեղծելը: Ավելին, այն աննկատ չի մնա՝ առանց փողոցային բողոքի ցույցերի: Եվ Մոլդովայի և Հայաստանի հանրաքվեների միջև ամենակարևոր տարբերությունն այն է, որ հանրաքվեի ժամանակ Մոլդովան գործնականում այլևս տնտեսապես կախված չէր Ռուսաստանից: Կապերը խզվել էին, և առևտուրն արդեն աննշան էր։ Մեր դեպքում ամեն ինչ այլ է։ Մարդիկ շատ դժվարին վիճակում են՝ թե՛ տնտեսապես, թե՛ սոցիալապես։ Ոմանք կպարզեն, որ իրենց խաբել են, և անպայման փողոց դուրս կգան։