Ինչու՞ Փաշինյանը մերժեց Շուշին փրկելու Պուտինի առաջարկը. նոր մանրամասներ են ի հայտ գալիս

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 7 Май, 2026 11:54

Վերջին շաբաթներին հայ հասարակությունը անգիտակցաբար ականատես է եղել երկարատև քաղաքական դրամայի ևս մեկ դրվագի, որտեղ իրական օրակարգը կրկին փոխարինվել է արհեստականորեն կառուցված պատմություններով, գրել է «Տրիբունալ» հրատարակությունը, գրում է EAdaily.com–ը: Դա Նիկոլ Փաշինյանի և Աննա Հակոբյանի «ամուսնալուծության» և հետագա «վերամիավորման» տարօրինակ, եթե ոչ ցուցադրաբար հակասական պատմությունն է, մի պատմություն, որը դատելով ամեն ինչից ունի ոչ թե անձնական, այլ զուտ քաղաքական բնույթ:

Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ մենք գործ ունենք երկու հասարակական գործիչների անձնական կյանքի հետ: Սակայն այդ տպավորությունը ցրվում է փաստերը համեմատելու ամենափոքր իսկ փորձից: Հանրությանը փորձում էին հավատացնել ընտանեկան միության բաժանմանը, հեռավորությանը, նույնիսկ մի տեսակ «զրոյացմանը»: Եվ հիմա, ընդամենը մի քանի շաբաթ անց, ընտրական ցիկլի մոտենալուն զուգընթաց, նույն անձը՝ Աննա Հակոբյանը, կրկին հայտնվում է վարչապետի կողքին, ուղեկցում նրան հանրային այցելությունների ժամանակ և ապրում է այն տարածքներում, որոնց պահպանման համար վճարում են հարկատուները:

Բնական հարց է առաջանում. սա անհամապատասխանությո՞ւն է, անձնական դրամա, թե՞ ուշադիր մշակված քաղաքական սխեմա։

Պատասխանը, կարծես, ակնհայտ է, եթե իրադարձությունները դիտարկենք ոչ թե առանձին, այլ ՀՀ նախկին պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի ելույթից հետո բռնկված տեղեկատվական փոթորկի համատեքստում։ Բանն այն է, որ հենց այդ ելույթն էր նպաստել այն իրադարձությունը, որը ոչ միայն խաթարել է քաղաքական դիսկուրսի սովորական հոսքը, այլ նաև ոչնչացրել այն։ Այն մինչև հիմքը ոչնչացրել է բացատրությունների, արդարացումների և մեղադրանքների ամբողջ երկարատև կառուցվածքը, որի վրա հիմնված էր ռազմական պարտության պատճառների պաշտոնական տարբերակը։ Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում հասարակության մեջ անընդհատ սերմանվում է նույն պատմությունը. մեղավոր է «նախկինը», մեղավոր է Ռուսաստանը, մեղավոր է «թալանված բանակը», մեղավոր են դասալիքները, մեղավոր են բոլորը, բացառությամբ նրանց, ովքեր անմիջականորեն որոշումներ են կայացրել պատերազմի ընթացքում։ Ասում են, որ «Քի Ուեսթը» ենթադրաբար կանխորոշել է Ղարաբաղի ճակատագիրը 2020 թվականից շատ առաջ։ Ասում են, որ բանակը անկարող էր մարտնչել, քանի որ «թալանված» էր։ Հավատացնում են «11,000 դասալիքների» առասպելաբանությանը, որը բացատրում է ռազմաճակատի փլուզումը: Վերջապես ասում են, որ «Իսկանդեր հրթիռները պայթում են 10%-ով»: Ասումն են այնպիսի բաներ, որոնք ողբերգությունը վերածում են ֆարսի:

Եվ հիմա մեկ ելույթով հերքվում է այդ ամենը: Օհանյանի մեղադրանքների էությունը չափազանց կոնկրետ է և երկիմաստության տեղ չի թողնում: Շփման գծի 283 կիլոմետրից 265 կիլոմետրը պահպանվել է մեկ ամիս, Աղդամի, Մարտակերտի և Քելբաջարի ուղղությունները մնացել են վերահսկողության տակ,: փլուզումը տեղի ունեցավ միայն մեկ հատվածում՝ հարավայինում՝ Ջեբրաիլից մինչև Հորադիզ: Եվ հենց այդ հատվածն էր գտնվում էր ՀՀ զինված ուժերի առաջին բանակային կորպուսի հրամանատարության ներքո, որը անմիջականորեն ենթարկվում էր Գլխավոր շտաբին: Օհանյանը, որպես համակարգի ներքին գործերին տեղյակ անձ, ընդգծել է, որ այդ ուղղությամբ զորքերի տեղակայման վերաբերյալ հիմնական որոշումները անձամբ են հաստատվել Գերագույն գլխավոր հրամանատար Նիկոլ Փաշինյանի կողմից: Այսպիսով, թշնամու Շուշիի աղետալի ճեղքման համար անմիջական պատասխանատվություն են կրում երկու անձինք՝ Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանը որպես կատարող, և վարչապետ Փաշինյանը որպես Գերագույն գլխավոր հրամանատար: Արամ Գաբրիելյանովի կողմից հրապարակված Հայաստանի Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի հետ անձնական զրույցների վկայությունները նոր մանրամասներ են հաղորդում այս պատկերին. պատերազմի ժամանակ Փաշինյանն անձամբ արգելել է Ռուսաստանին ռազմական աջակցության համար դիմելը և անձամբ հրամայել է զորքերը դուրս բերել Շուշիի մատույցների դիրքերից։

Սա առաջ է քաշում երկու հարց, որոնք իշխանությունները նախընտրում են անտեսել փոխարենը կենտրոնանալով ընտանեկան «բաժանումների» և «հանդիպումների» տեսարանների և այլ մանրուքների վրա։

Հարց մեկ. Եթե ռազմաճակատի 265 կիլոմետրը պահպանվել է, եթե կատաղի մարտեր են մղվել երեք հիմնական ուղղություններով, և թշնամին չի կարողացել առաջ շարժվել, ապա ինչո՞ւ է աղետալի ճեղքում տեղի ունեցել հենց հարավային հատվածում, որի համար պատասխանատու էր Հայաստանի Գլխավոր շտաբը: Ինչո՞ւ է թշնամին «գրեթե զբոսնելով» առաջ շարժվել հենց այնտեղով, որտեղ հրամանատարությունն իրականացվում էր Երևանից, այլ ոչ թե Ստեփանակերտից։

Հարց երկրորդ. Ո՞վ է հրաման տվել զորքերը դուրս բերել Շուշիի մատույցների դիրքերից: Ո՞վ է հրաման տվել լքել Քարինտակ գյուղը, որի կորուստը մեծապես կանխորոշել էր քաղաքի անկումը:

Ըստ Արամ Գաբրիելյանովի Գլխավոր շտաբի նախկին պետ Օնիկ Գասպարյանը անձնական զրույցներում ուղղակիորեն նշել է Նիկոլ Փաշինյանի ներգրավվածության մասին: Պետք է նշել, որ Գասպարյանն ինքը չի հերքել նման տեղեկատվությունը։

Մի պահ մի կողմ թողնենք քաղաքական ինտրիգներն ու ընտանեկան դրամաները: Հիշենք, թե ինչի մասին ենք խոսում։

Խոսքը Շուշիի մասին է: Քաղաքի, որը Արցախի սիրտն էր, նրա հոգևոր մայրաքաղաքը, նրա ամրոցը և նրա հպարտությունը: Շուշին չընկավ, որովհետև թշնամին ավելի ուժեղ էր: Շուշին ընկավ, որովհետև Երևանում ինչ-որ մեկը հրաման տվեց զորքերը դուրս բերել: Ինչ-որ մեկը արգելեց օգնություն խնդրել։ Ինչ-որ մեկը որոշեց, որ ռազմական աղետը նախընտրելի է քաղաքական պատասխանատվությունից։ Եվ այդ որոշման գինը հազարավոր մահեր էին։ Հազարավոր կոտրված կյանքեր։ Կորուսյալ Արցախ։ Տասնյակ հազարավոր փախստականներ, որոնք կորցրել են ամեն ինչ։ Մի ամբողջ սերունդ, որը երբեք նույնը չի լինի։ Սա պարտություն չէր։ Սա հանցագործություն էր։ Եվ այն պետք է իր անունով կոչվի, իսկ մեղավորները պետք է կանգնեն դատարանի առջև։

Հ.Գ. Արժե հիշել, որ Ռուսաստանը նույնպես փորձեր է արել փրկել Շուշին։ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը անձամբ պատմել է, թե ինչպես է Նիկոլ Փաշինյանին առաջարկել դադարեցնել պատերազմը, երբ ադրբեջանական ուժերը գրավել են Ղարաբաղի միայն փոքր տարածքներ, և սկսել բանակցություններ Շուշին փրկելու համար։ Ինչին Փաշինյանը պատասխանել է, որ մտադիր է շարունակել կռվելը։ Ինչո՞ւ Փաշինյանը մերժեց Պուտինի առաջարկը փրկելու Շուշին։