Զատուլինը զգուշացրել է, որ հայերը վտանգում են դառնալ «պետություն չունեցող ազգ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 4 Май, 2026 10:57

Միջազգային ռուս-հայակական Լազարևյան ակումբի յոթերորդ հանդիպումը դրամատիկ էր։ Ոչ միայն այն պատճառով, որ այն տեղի ունեցավ Մոսկվայում, այլ ոչ թե Երևանում (ակումբի խորհրդի համակարգող, Պետդումայի պատգամավոր Կոնստանտին Զատուլինին և ֆորումի մի քանի այլ մասնակիցների արգելվել է մուտք գործել Հայաստան), այլ նաև այն պատճառով, որ հնչեցին Հայաստանի ապագայի վերաբերյալ բավականին մռայլ կանխատեսումներ, գրում է mk.ru–ն։

Ամենամռայլ կանխատեսումը հնչեցրեց ինքը՝ Զատուլինը, ով զգուշացրեց, որ հայերը կարող են հետևել քրդերի ճակատագրին դառնալով «պետություն չունեցող ազգ»։ «Նման սցենարը բացարձակապես չի կարելի բացառել, - ասել է նա,– մենք մեր աչքի առաջ ունենք քրդերի օրինակը, որոնք չունեն իրենց սեփական պետությունը, չնայած նրանց թիվը մի քանի միլիոն է»։

Համաժողովի մասնակիցները նման մռայլ եզրակացություններ արեցին հիմնվելով ներկայիս Հայաստանի կառավարության, առաջին հերթին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքականության վերլուծության վրա։ Ելույթ ունեցողների մեծ մասը կարծում էր, որ այդ քաղաքականությունը սպառնում է ռուս-հայական ռազմավարական գործընկերությանը, ինչը կհանգեցնի ոչ միայն նոր անվտանգային սպառնալիքների, այլ նաև զգալի տնտեսական կորուստների Հայաստանի համար: Քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը ընդգծել է, որ հունիսի 7-ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներից անկախ Հայաստանը կմնա շատ կարևոր երկիր Ռուսաստանի համար, առաջին հերթին այն պատճառով, որ Ռուսաստանում է գտնվում ամենամեծ հայկական սփյուռքը: Նա ընդգծել է, որ առաջիկա ընտրությունները առաջինն են Հայաստանում՝ 2018 թվականից հետո «թավշյա հեղափոխությունից» հետո ստեղծված համակարգը փորձարկելու համար: Իշխանության գալուց ի վեր Փաշինյանը հետևողականորեն վարել է «սանացիայի»՝ քաղաքական տարածքի մաքրման քաղաքականություն: Հետևաբար, այսօր մնացել են միայն երկու ինքնավար կառույցներ՝ եկեղեցին և սփյուռքը, որոնք գտնվում են կառավարության վերահսկողությունից դուրս: Փաշինյանը շահագործում է «հանրային հոգնածությունը» և շահարկում խաղաղության գաղափարը բոլորին համոզելով, որ եթե ինքը չմնա իշխանության գլուխ, պատերազմ կլինի: Իսկ եթե պատերազմ լինի, պետություն չի լինի: Նա համոզում է ընտրողներին, որ յուրաքանչյուր ոք, ով դեմ է իրեն, ենթադրաբար կողմ է պատերազմին: Ահա թե ինչի վրա է նա կառուցում իր նախընտրական քարոզարշավը:

Սակայն, Հայաստանի ընտրություններն ունեն նաև աշխարհաքաղաքական չափում, և դա շատ կարևոր է։ Դրանք կարող են դառնալ մի իրադարձություն, որը կփոխի Հարավային Կովկասի ողջ քաղաքական լանդշաֆտը։ Հայաստանը վաղուց է Ռուսաստանի դաշնակիցը, նույնիսկ միակ դաշնակիցը տարածաշրջանում։ Եթե այստեղ գերակշռի Ռուսաստանից հեռանալու միտումը, դա կտրուկ կփոխի իրավիճակը, և դա շատ անբարենպաստ կլինի Ռուսաստանի համար։ Գործող կառավարությունը առաջարկում է «իրական Հայաստան» նախագիծ, որը մի քանի վտանգավոր հետևանքներ ունի Ռուսաստանի, ռուս-հայական հարաբերությունների և հենց Հայաստանի համար։ Այդ նախագիծը ենթադրում է հայկական նախագծի և հայ ազգային ինքնության լուրջ վերաձևավորում։ Եվ այդ ամենը, միասին վերցրած, ենթադրում է Ռուսաստանից հեռանալ։

«Ես կհրավիրեի ուշադրությունը Փաշինյանի վերջին ելույթի վրա, որը համընկավ Օսմանյան կայսրությունում հայերի ցեղասպանության 111-րդ տարելիցի հետ, երբ նա արտահայտեց արևմտյան շրջանակներում տարածված մի հայեցակարգ, որ հայերը ներքաշված են եղել ինչ-որ «խաղերի» մեջ։ Այդ խաղերը հայկական չեն, դրանք օտար են նրանց համար և այլն: Կարելի է հիշել նաև նրա նմանատիպ հայտարարությունները Ղարաբաղի մասին, որ Ղարաբաղը մի բան էր, որը պարտադրվել էր հայերին Հայրենական մեծ պատերազմում տարած հաղթանակից հետո և այլն: Փաշինյանի խոսքով այս ամենից պետք է հրաժարվել: Իրական Հայաստանը 29,000 քառակուսի մետր է: Բոլոր ավանդույթների այս արմատական մերժումը ենթադրում է նաև տարբեր ձևերով Հայաստանի և Ռուսաստանի մերձեցման ավանդույթի մերժում: Դա բավականին լուրջ մարտահրավեր է, - եզրափակել է քաղաքագետը,– այստեղ խոսքը ոչ թե պարզապես այս կամ այն կողմի որոշակի տոկոսով հաղթանակի, այլ որոշակի քաղաքակրթական նախագծի իրականացման փորձի մասին է, որը տարբերվում է նախկինում եղածից»:

Ֆորումին տեսակապով մասնակցած ՀՀ նախկին նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը զգուշացրել է, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները ներկայումս սպառնալիքի տակ են: Նա ընդգծել է, որ հայերը դարձել են Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև գլոբալ դիմակայության պատանդները: «Խաղադրույքները Ռուսաստանին այստեղից դուրս մղելու վրա են, և Թուրքիան կզբաղեցնի թափուր տեղը», - ասել է նախկին նախագահը հավելելով, որ Հայաստանին տարածաշրջանի ամենահզոր պետությունից արհեստականորեն հեռացնելը անպատասխանատու է և չափազանց ռիսկային: «Այն, ինչ տեղի է ունենում, մեր սեփական ժողովրդի դեմ այլ կերպ քան դիվերսիա չի կարելի համարել», - ընդգծել է Քոչարյանը։

Ֆորումի հայ մասնակիցների ելույթներում արձագանքել են իրենց երկրի ճակատագրի վերաբերյալ մտահոգություններին։ Շատերը կարծում են, որ այժմ հարցը ոչ թե այն է, թե ընտրություններից հետո որ կուսակցությունը կկազմի կառավարությունը, այլ այն, թե արդյոք Հայաստանը «կլինի, թե չի լինի»։