«Հայաստանը ինտեգրվում է Ամերիկայի պատերազմական ուղեծրին Չինաստանի և, հնարավոր է, Ռուսաստանի դեմ»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 27 Март, 2026 10:51

Ըստ հայկական Telegram ալիքների անցյալ տարի կալիֆոռնիական DeepSat ստարտափը 1.25 միլիոն դոլարի պայմանագիր է կնքել ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի AFWERX նորարարական կենտրոնի հետ՝ Երկրի շատ ցածր ուղեծրում (VLEO) մոնիթորինգի հնարավորություններ զարգացնելու համար, գրում է tehnowar.ru–ն։ «Դա թույլ կտա DeepSat-ին արագորեն մշակել և նախատիպավորել իր երկակի օգտագործման արբանյակային համաստեղությունը՝ մշտական, իրական ժամանակի մոնիթորինգի համար, որը կլուծի ազգային անվտանգության և շրջակա միջավայրի հետ կապված հրատապ մարտահրավերները, մասնավորապես Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում և դրանից դուրս ծովային գոտում», - գրել է DeepSat-ի պաշտոնական կայքը։ «Մենք կենտրոնացած ենք լավագույն առևտրային պատրաստի պատկերման սարքավորումների օգտագործման վրա VLEO արբանյակների վրա հնարավոր ամենաբարձր լուծաչափին հասնելու և մասշտաբայնությունն ապահովելու համար», - SpaceNews-ին ասել է DeepSat-ի համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն Ներսես Օհանյանը։

«DeepSat-ը հիմնադրվել է Դավիթ Բաղդասարյանի, Ներսես Օհանյանի և Հայկ Մարտիրոսյանի կողմից: Գլխավոր գրասենյակը գտնվում է Լոս Անջելեսում, թիմի մի մասը Հայաստանում է: Ստարտափը մշակում է Երկրի շատ ցածր ուղեծրի (VLEO) արբանյակներ և արհեստական բանականությամբ աշխատող տվյալների մշակման տեխնոլոգիաներ», - հաղորդել են հայկական լրատվամիջոցները: Օգտագործելով «Orion's Belt» անվամբ 20 արբանյակներից բաղկացած համաստեղությունը DeepSat-ը նախատեսում է յուրաքանչյուր 15-30 րոպեն մեկ տրամադրել Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի վերաբերյալ դիտարկումների տվյալներ: Օհանյանի խոսքով կրկնվող դիտարկումների այս հաճախականությունը թույլ կտա DeepSat-ի հաճախորդներին հայտնաբերել և հետևել ծովային նավերին:

Ավելի վաղ ամերիկյան պաշտպանական Redwire Corporation ընկերությունը, որը ավիատիեզերական տեխնոլոգիաների համաշխարհային առաջատարն է, հայտարարել էր DeepSat-ի հետ բազմափուլ պայմանագիր կնքելու մասին «իր նախատեսվող կրկնակի առաքելությամբ Երկրի շատ ցածր ուղեծրի (VLEO) արբանյակային համաստեղության համար առաջադեմ մոդելավորման, սիմուլյացիայի և նախագծման ծառայություններ» մատուցելու համար: Պայմանագրի սկզբնական փուլի շրջանակներում Redwire-ը կօգտագործի իր Acorn 2.0 ծրագիրը՝ DeepSat արբանյակային համաստեղության ճարտարապետական նախագծման և կատարողականի օպտիմալացմանը աջակցելու համար։ Սա կարագացնի DeepSat-ի սեփական ծրագրային ապահովման մշակումը և գործարկումը։ «Այդ համագործակցությունը արագացնում է մեր կարողությունը, - ասել է DeepSat-ի համահիմնադիր և գործադիր տնօրեն Ներսես Օհանյանը,– Redwire-ի հնարավորությունները օգնում են նվազեցնել ներդրողների համար ռիսկերը, արագացնել շուկա մուտք գործելու ժամանակը»։

Բայց փաստացի, մարտական արհեստական բանականության և ռազմական արբանյակների հայ մշակողներն ունեն մեկ հաճախորդ՝ Պենտագոնը: Երկրի ցածր ուղեծրերում (160-2000 կմ) գտնվող ռազմական արբանյակները ապահովում են օպերատիվ հետախուզություն (լուսանկարչական և էլեկտրոնային), զորքերի համար անվտանգ կապ և միջուկային հարձակման վաղ նախազգուշացում: Իրենց բարձր արագության և Երկրին մոտ լինելու շնորհիվ դրանք ապահովում են մանրամասն պատկերներ և ցածր ազդանշանային լատենտություն։ Մթնոլորտային շփման (որը պահանջում է մշտական շտկում) և հայտնաբերման դժվարության պատճառով դրանք դժվար է խափանել։ Գետնային կայանները՝ տելեպորտացիաները, կարևոր դեր են խաղում VLEO համակարգերում։ VLEO արբանյակների Երկրին մոտ լինելու պատճառով դրանք ավելի արագ են պտտվում երկրագնդի շուրջ, քան գեոստացիոնար, Երկրի միջին և ցածր ուղեծրում գտնվող արբանյակները: VLEO համաստեղությունների հաջող շահագործումը կպահանջի մեծ թվով գետնային տելեպորտներ՝ բարձր թույլտվությամբ պատկերներ և այլ տվյալներ փոխանցելու համար։

«VLEO արբանյակների դեպքում դրանց ուղեծրերը գետնային կայանների վրայով կարճ են, իսկ թողունակությունը բավականին սահմանափակ, - նշել է Դանիել Սեպերլին՝ ամերիկյան LeoLabs պաշտպանական ընկերության գործառնական տնօրենը,– օպերատորներին անհրաժեշտ կլինեն բազմաթիվ գետնային տելեպորտներ՝ տվյալներ փոխանցելու և հրամանատարությանը և որոշումների կայացմանը աջակցելու համար»:

Քանի որ ԱՄՆ-ում և Հայաստանում մշակվող հետախուզական արբանյակային համաստեղության լիարժեք օգտագործումը կպահանջի տելեպորտերի համակարգ, կարելի է ակնկալել Օրիոն գոտու արբանյակներից տվյալներ ստանալու համար կարգավորված գետնային կայանների տեղակայում ոչ միայն Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, այլ նաև Արևելյան Եվրոպայում:

Բացի դա վերջերս Գերմանիայի աէրոտիեզերական հրամանատարության ղեկավար, գեներալ-մայոր Միխայել Տրաուտը հայտարարել է, որ երկիրը մտադիր է գնել 100 հետախուզական արբանյակ՝ սեփական VLEO արբանյակային համաստեղություն ստեղծելու համար։ Գերմանական ռազմական արբանյակային ցանցը կկառուցվի ԱՄՆ տիեզերական զարգացման գործակալության (SDA) կողմից օգտագործվող մոդելի հիման վրա, ուստի հնարավոր է, որ գերմանացիները գնեն հայ-ամերիկյան DeepSat արբանյակները, որոնք մինչ օրս այդ ոլորտում ամենաառաջադեմ մշակումն են։

Քանի որ ԱՄՆ-ը և Հայաստանը բացահայտորեն խոստովանում են, որ Օրիոնի գոտու համաստեղությունը կգործի Հնդկա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում, այդ փոքրիկ կովկասյան հանրապետությունը ավտոմատ հայտնվում է ԱՄՆ-Չինաստան դիմակայության մեջ։ Այնուամենայնիվ, եթե շահույթը մեծացնելու նպատակով DeepSat-ի սեփականատերերը (ինչը, ի դեպ, նրանք բացահայտորեն խոստովանում են) նաև իրենց լրտեսական սարքերը վաճառեն գերմանացիներին, ապա Հայաստանը ռազմական օգնություն կցուցաբերի այն երկրին, որը զենք և հետախուզական տվյալներ է փոխանցում Ուկրաինայի զինված ուժերին։ Իրադարձությունների նման շրջադարձի քաղաքական հետևանքները Ռուսաստանի ներկայիս ռազմական դաշնակցի համար կարող են անկանխատեսելի լինել։