9 միլիարդ դոլար ԱՄՆ-ից կամ ռեակտորներ Ռոսատոմից. Հայաստանը գործընկեր է ընտրում նոր ատոմակայանների կառուցման համար

Հայաստանը և ԱՄՆ-ն ավարտել են միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործման վերաբերյալ համագործակցության համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները և պատրաստ են ստորագրել փաստաթուղթը մոտ ապագայում, գրում է realtribune.ru–ն: Համաձայնությունը ձեռք է բերվել ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի և ԱՄՆ պետքարտուղարի սպառազինությունների վերահսկման և միջազգային անվտանգության հարցերով տեղակալ Թոմաս Դինանոյի միջև Փարիզում կայացած հանդիպման ժամանակ: ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության մամուլի ծառայության հաղորդմամբ, կողմերը գոհունակությամբ նշել են ՀՀ և ԱՄՆ կառավարությունների միջև միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործման վերաբերյալ համագործակցության համաձայնագրի շուրջ բանակցությունների ավարտը: Միրզոյանը և Դինանոն հաստատել են իրենց պատրաստակամությունը համապատասխան ձևաչափով ստորագրել փաստաթուղթը և շարունակել հետագա համագործակցությունը այդ ոլորտում: Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են նաև տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային նախագծեր: 

Հայաստանի միջուկային ընտրությունը. 

Հայկական ատոմակայանը (ՀԱԷԿ) Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի միակ ատոմակայանն է, որը գտնվում է Մեծամոր քաղաքի մոտ: Կայանը արտադրում է երկրի ընդհանուր էլեկտրաէներգիայի մինչև 40%-ը: Գործող էներգաբլոկի շահագործման ժամկետը երկարաձգվել է մինչև 2026 թվականը, և աշխատանքներ են տարվում այն ​​ևս 10 տարով երկարաձգելու ուղղությամբ: Հայաստանի իշխանությունները նախատեսում են նոր ԱԷԿ կառուցել 8-10 տարվա ընթացքում: Ներկայումս ուսումնասիրվում են տարբեր տարբերակներ և ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Չինաստանի, Ռուսաստանի և Հարավային Կորեայի գործընկերների փորձը: Հայկական կողմն արդեն քննարկում է «Ռոսատոմ» պետական ​​կորպորացիայի կողմից մշակված 1200 ՄՎտ հզորությամբ նոր էներգաբլոկի կառուցման նախնական տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրությունը: «Ռոսատոմ»-ի գլխավոր տնօրենի առաջին տեղակալ Կիրիլ Կոմարովը նախկինում հայտարարել էր, որ կորպորացիան կարող է Հայաստանին առաջարկել 50-ից մինչև 1000 ՄՎտ հզորությամբ միջուկային ռեակտորներ, ներառյալ 50 ՄՎտ հզորությամբ ցանկացած հզորության ռեակտոր հավաքելու տարբերակ: 

Ամերիկյան ներդրումներ.

ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի փետրվարի 9-10-ը Հայաստան կատարած այցի ընթացքում ստորագրվել է համատեղ փաստաթուղթ, որը ամփոփում էր միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործման ոլորտում համագործակցության միջկառավարական համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները: Փաստաթուղթը իրավական հիմք է հանդիսանում միջուկային էներգիայի խաղաղ օգտագործման ոլորտում հետագա համագործակցության համար, մասնավորապես լիցենզավորման և ամերիկյան տեխնոլոգիաների ու սարքավորումների հնարավոր ներգրավման համար: Համաձայնագիրը սկզբնական փուլում նախատեսում է 5 միլիարդ դոլար ներդրում, ապա մինչև 4 միլիարդ դոլար վառելիքի և սպասարկման համար ներդրում: Վենսը հայտարարել է, որ «այդ երկիր կմատակարարվեն փոքր մոդուլային ռեակտորներ և ամերիկյան տեխնոլոգիաներ»: 

Ռուսաստանի դիրքորոշումը.

Մոսկվան արձագանքել է Հայաստանի և ԱՄՆ-ի միջև միջուկային ոլորտում համագործակցության ակտիվացմանը: Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Միխայիլ Գալուզինը նշել է, որ նոր ատոմակայանը ռուս-հայական հարաբերությունների օրակարգի հիմնական հարց է: Սակայն, նրա կարծիքով, Երևանն այս պահին այլընտրանք չունի, որը կարող է համեմատվել Ռուսաստանի հետ տեխնոլոգիական հուսալիության և բարենպաստ պայմանների առումով: Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը կրկնել է այդ ուղերձը նշելով, որ «Ռուսաստանը ի վիճակի է ապահովել ավելի լավ որակ առաջիկա տարիների ընթացքում ավելի ցածր գնով»: Հարկ է նշել, որ «Ռոսատոմը» ներկայումս այն միակ կազմակերպությունն է, որը տիրապետում է փոքր մոդուլային ռեակտորներ ստեղծելու տեխնոլոգիային և կարող է սկսել զանգվածային արտադրություն: Միևնույն ժամանակ, Միացյալ Նահանգները նոր է սկսել այդ տեսակի իր առաջին ռեակտորի ստեղծումը և նախատեսում է այն շահագործման հանձնել 2029 թվականին: Հայաստանի իշխանությունները նախատեսում են իրենց նոր ատոմակայանի ապագա շինարարին անվանել առաջիկա երկու տարիների ընթացքում: