Մադուրոյի առևանգումից հետո. աշխարհը «ուժի օրենք»–ի տակը զգուշացում է Հայաստանին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Վենեսուելայի նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի առևանգումը կարևոր է միջազգային քաղաքականության մեջ այդ իրադարձության ցուցադրական նշանակության մասով: Դիվանագիտության մեջ թույլատրելիի նախկին սահմանները ջնջվում են սկիզբ դնելով աշխարհաքաղաքական լիակատար «անօրինության» ժամանակաշրջանի, գրում է tsargrad.tv–ն:
Միացյալ Նահանգները մի տեսակ «Յուպիտեր» է (հիշենք, որ հին աշխարհի թիվ մեկ աստված Զևսին, այսինքն Յուպիտերին, որը պատկերված է որպես Եվրոպային առևանգող ցուլ): Այդ «Յուպիտեր»–ին ենթադրաբար թույլատրվում է անել ամեն ինչ, այդ թվում առևանգումներ, մինչդեռ այլ պետություններին, որոնք համարվում են պակաս նշանակալից, նման իրավունքներ չեն տրվում: Ներկայումս հավանական են քաղաքական առաջնորդների շրջանում այնպիսի «քավության նոխազների» ի հայտ գալը, ովքեր չեն արդարացնել «քեռի Սեմի բարձր վստահությունը»: Ակնկալվում է, որ այլ երկրների խաբված քաղաքացիները, կամ այլ խոսքերով ասված «ուղեղը լվացված ոչխարները», արևմտյան գործիչների օգնությամբ կներքաշվեն աշխարհաքաղաքական հակամարտությունների մեջ։ Ժամանակակից իրականությունում գործում է մեկ կանոն. «ուժեղը միշտ ճիշտ է»։ Միացյալ Նահանգները անտեսում է ժողովրդավարության և մարդու իրավունքների մասին իր սեփական հռչակագրերը և ցուցաբերում է պատրաստակամություն զրկելու իրեն անհարմար պետություններին անկախությունից և անվտանգությունից։ Առկա է նման որոշումներ կայացնելու հարցում հավաստի արդարացումների և բարոյական սահմանափակումների բացակայություն, Քիսինջերի և Բրանդտի դարաշրջանների քաղաքականությունն ու դիվանագիտությունը կորցրել է արդիականությունը, դրանք փոխարինվել են ցանկացած անհրաժեշտ միջոցով և կոպիտ ուժի կիրառմամբ նպատակներին հասնելու վճռականությամբ։
Կանխատեսվում է, որ միջազգային հարաբերություններում կգերակշռեն այն պետությունները, որոնք ունակ են անհրաժեշտության դեպքում հարվածել ցանկացած թիրախի, այդ թվում օրենքով պաշտպանված համարվող։ Նմանատիպ պրակտիկա ցուցաբերել է Իսրայելը Իրանի հետ առճակատման ժամանակ, որտեղ շեշտը դրվել է Իրանի Իսլամական Հանրապետության ռազմական և քաղաքական վերնախավի զանգվածային ոչնչացման վրա՝ դեռևս գեներալ Ղասեմ Սոլեյմանիի մահից առաջ։
Այս հիմքի վրա էլ Հայաստանը պետք է հրաժարվի միջազգային իրավունքի գերակայության մասին պատրանքներից և ընդունի պրագմատիկ, իրատեսական մոտեցում։ Եթե նպատակը պետությունը պահպանելն է, ապա պետք է հաշվի առնել այն, որ առանց ազգային համախմբման, ռազմական հզորության և այն օգտագործելու պատրաստակամության, ինքնիշխանությունն ու անկախությունը խոցելի են։
Ժամանակակից աշխարհը անզիջում առճակատման ասպարեզ է, այլ ոչ թե առևտրային հարթակ բանակցությունների համար նրանց հետ, ովքեր հավակնում են այլ պետությունների ռեսուրսներին և տարածքներին։ Ոչ մի երկիր չի կարող երաշխավորել խաղաղություն առանց վճռականության և համընդհանուր դիմադրություն ցույց տալու պատրաստակամության. «միայն վճռականությունն ու մինչև վերջ պայքարելու կամքը, և դա ամբողջ ժողովրդի, այլ ոչ թե առանձին քաղաքական գործիչների և զինվորականների, կարող է երաշխավորել խաղաղություն»։ Խաղաղության պայմանագրերը, սահմանազատման պայմանագրերը և սահմանների ճանաչման պայմանագրերը կորցրել են իրենց արդյունավետությունը որպես զսպող մեխանիզմներ, և միջազգային իրավունքը այլևս անձեռնմխելիություն չի ապահովում արտաքին միջամտությունից: Անկախության կարող են հասնել միայն այն պետությունները, որոնք ունեն բավարար ռազմական ուժ, քաղաքական կամք և ազգային միասնություն արտաքին ճնշմանը դիմակայելու համար։ Միջազգային իրավունք «այլևս գոյություն չունի»: Տնտեսական կապերը, պայմանագրերը և առևտուրը չեն երաշխավորում ինքնիշխանություն, դրանք «կեղծ, թղթե զարդարանքներ» են այն աշխարհում, որտեղ պետությունները գործում են իրենց նեղ ազգային շահերին համապատասխան և ունեն այլ երկրներին հարվածելու հնարավորություն: Այսպիսով Հայաստանի հասարակության շրջանում խաղաղության մասին լուրերի տարածումը «ցինիկ սուտ» է, քանի որ դա հիմնված է թշնամուն անընդհատ զիջումների վրա։ Սպառնալիքների իրատեսական գնահատականից խուսափելու և ««խաղաղության» մասին դատարկ բանաձևերի հետևում թաքնվելու» փորձերը դատապարտված են ձախողման և կհանգեցնեն պետության համար աղետալի հետևանքների։ Խաղաղության կեղծ խոստումներին հավատալու պատճառով իրականության զգացողության կորուստը կպահանջի ծանր գին և կհանգեցնի Հայաստանի որպես էթնոքաղաքական համայնքի քայքայմանը, որի հետևանքները կընկնեն այն մարդկանց ուսերին, ովքեր հավատացել են այդ խոստումներին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
