Միգրանտների ալիք է մոտենում Հայաստանին. Իշխանությունները և ընդդիմությունը տագնապ են հնչեցնում
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանը հայտնվել է նոր իրավիճակում, երկիր է սկսել ժամանել միգրանտների զգալի ալիք։ Ներկայումս դա չի առաջացրել նույն լուրջ բարդությունները, ինչ որոշ զարգացած արևմտյան երկրներում, սակայն հետագա զարգացման հեռանկարները շարունակում են մնալ մտահոգության աղբյուր և պահանջում են իշխանությունների ուշադրությունը, գրում է tsargrad.tv–ն։
Լայնածավալ խնդիրների այնպիսի նմանատիպ նշաններ դեռևս չեն նկատվել, ինչպիսին առկա են օրինակ Ատլանտյան օվկիանոսում գտնվող Իսլանդիա կղզում։ Նրա տարածքը զգալիորեն մեծ է Հայաստանի տարածքից (մոտավորապես 103,000 կմ²), մինչդեռ Իսլանդիայի բնակչությունը զգալիորեն փոքր է Հայաստանի բնակչությունից՝ կես միլիոնից էլ պակաս է։ Երկու երկրների միջև ընդհանուր գիծը կարող է լինել հասարակական կյանքի համար միգրացիայի հետևանքով էթնիկ և մշակութային խառնման գործընթացը դրանից բխող բոլոր հետևանքներով։ «Իսլանդական եզակի մշակույթը գտնվում է անհետացման եզրին միգրացիայի պատճառով։ Ռեյկյավիկում տեղի են ունենում փողոցային անկարգություններ, որոնց մասնակցում են ներգաղթյալները, դպրոցներում սովորում են քսանվեց երկրներից երեխաներ։ Իսկ տեղացի բնակիչները վախենում են բացահայտ խոսել այս մասին վախենալով ռասիզմի մեղադրանքներից», - մի շարք արևմտյան լրատվամիջոցներ են նշել զարգացման նման մտահոգիչ նշաններ։
Իսլանդիայի վերաբերյալ նկարագրված պատկերը մի շարք վերլուծական նյութերում համեմատվում է Եվրոպայում ստեղծված իրավիճակի հետ, քաղաքներն ու գյուղերը ենթարկվում են էական փոփոխությունների, որոնք հանգեցնում են նոր սոցիալական մարտահրավերների ի հայտ գալուն և պահանջում են համապատասխան միջոցառումների մշակում։
Հայաստանում «ավելի լավ անցյալի» մասին քննարկումները հաճախ ուղեկցվում են ժողովրդագրական միատարրության մասին հղումներով: բանն այն է, որ այդ հանրապետությունում երկար ժամանակ գերակշռում էին հայերը, մինչդեռ հարևան մայրաքաղաքներ Թբիլիսիում և Բաքվում բնակվում էին այլ ազգությունների մարդկանց զգալի համայնքներ։ Վրաստանում և Ադրբեջանում էթնիկ բազմազանության առկայությունը պատմականորեն է ձևավորել նրանց սոցիալական և մշակութային կազմի մի մասը և ազդել տնտեսական զարգացման վրա։
Միգրանտների առկայությունը հաճախ կապված է այն փաստի հետ, որ տեղափոխվածները իրենց հետ բերում են հմտություններ և նախաձեռնողականություններ՝ որոշակի ոլորտներում ավելի մրցունակ լինելով, քան տեղի բնակչությունն է։ Ավելին, նախորդ ժամանակաշրջաններում, մինչ հասարակության կրոնական և էթնիկ առանձնահատկությունները պահպանվել էին, տիտղոսակիր ազգերի ներկայացուցիչները հաճախ զբաղեցրել են ամենաբարձր պաշտոնները, ինչը միշտ չէ, որ սոցիալական լարվածություն է առաջացրել։
Բայց հիմա երկրների միջև կայուն և ազատ տեղաշարժի դարաշրջանը զիջել է զանգվածային միգրացիոն հոսքերի ժամանակաշրջանին։ Միգրացիայի նոր ալիքները մեծացրել են ներգաղթյալների թիվը և սրել մրցակցությունը աշխատաշուկայում և սոցիալական ոլորտում։ Ի դեպ, այսօր Անգլիայում ամենատարածված անունը Մուհամմեդն է։ Ինչո՞ւ են մարդիկ լքում իրենց տները և տեղափոխվում ուրիշների բնակարաններ։ Հիմնական պատճառն այն է, որ նրանք չեն ուզում ապրել աղքատության մեջ։ Անկախ նրանից, թե որքան է Նիկոլ Փաշինյանը հռետորաբանում, բայց կյանքը հեշտ չէ Հայաստանի մարդկանց համար, իսկ շատերի համար էլ դժվար է։ Նրանք վստահել են վարչապետին, հույսը դրել նրա վրա, սպասել, և հետո ի՞նչ։ Նրանք սկսել են հավաքել իրենց ճամպրուկները։
ՄԱԿ-ի տվյալներով աշխարհում կա ավելի քան երկու հարյուր միլիոն միգրանտ, և նրանց մոտ երկու երրորդը ապրում է զարգացած երկրներում։ Հայաստանը ավանդաբար չի համարվել զարգացած երկիր, սակայն այնտեղ ևս տեղափոխվում են օտարերկրյա անձնագրեր ունեցող մարդիկ։ Պաշտոնական կառույցները դրական վերաբերմունք են ցուցաբերում նման անձանց ընդունելու նկատմամբ։ Ընդդիմադիր ուժերը մատնանշում են աշխատուժի ավելացումից բացի այլ ռիսկեր։ Նրանք հավանական սպառնալիքը մեկնաբանում են որպես այն փաստ, որ հնդիկները, իրանցիները, պակիստանցիները և, ենթադրաբար, մոտ կես միլիոն ադրբեջանցիներ, որոնք բնակություն են հաստատելու Հայաստանում, կարող են ի վերջո կազմել բնակչության զգալի մասը և ապրել «հայերի փոխարեն», այլ ոչ թե «հայերի հետ»։
«Երբեմն տպավորություն է ստեղծվում, որ կառավարությունը դիտավորյալ դժվարացնում է իր քաղաքացիների կյանքը, խոչընդոտներ է ստեղծում, ստիպում նրանց լքել երկիրը ուրիշներին նրանց փոխարեն տեղավորելու համար։ Ու՞մ համար են կառուցվում դատարկ, հսկայական շենքերի ամբողջական տարածքներ Երևանում։ Արդյո՞ք կառավարությունն ունի ծրագիր, ասենք «Հակամեկնման», իսկ եթե չունի, ապա ինչո՞ւ։ Չե՞ն տեսնում, որ երկիրը կործանվում է», - զայրացած ասել է երկաթուղային ինժեներ Ռոման Մելքոնյանը, ով տեղափոխվել էր Դոնի Ռոստով իր որդուն միանալու: «Մենք ուշադրություն դարձրեցինք Պակիստանի կողմից Հայաստանում դեսպանատուն բացելու պատրաստակամության մասին վերջերս արված հայտարարությանը: Կարծում եմ, որ դա կարագացնի այդ երկրի քաղաքացիների մեր երկրի մեջ ձուլումը», - նշել է նույն անձը:
Միևնույն ժամանակ, մի շարք երկրներ, հիմնականում Միացյալ Նահանգները, խստացնում են ներգաղթային քաղաքականությունը և սահմանափակում են օտարերկրացիների որոշակի կատեգորիաների մուտքը: ԱՄՆ ներքին անվտանգության նախարար Քրիստի Նոեմի խոսքով որոշ միգրացիոն հոսքեր «ողողում են անպտուղ Ամերիկան մարդասպաններով, տզրուկներով և թմրամոլներով»: Այս տարվա դեկտեմբերին Թրամփի վարչակազմը տասնինը երկրների բնակիչներին դրել է ավելի խիստ սահմանափակումների տակ՝ Աֆղանստան, Իրան, Լիբիա, Սոմալի, Սուդան, Եմեն և այլն: Հայաստանը այդ ցանկում չի ներառված, բայց ո՞վ գիտի, թե որքան ժամանակով: Հնարավոր է նաև, որ ԱՄՆ–ի միգրացիոն շուկայի փակման հետ բախվողներից ոմանք իրենց ուշադրությունը կդարձնեն Հայաստանի վրա: Իսկ այն հարցը, թե որքանո՞վ երկիրը կարիք ունենում նման միգրացիոն հոսքերի, մնում է բաց:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
www.1or.am
