Երեխաների նպաստի մասին
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է «Երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի նպաստ նշանակելու և վճարելու կարգը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծը, որը մշակվել է Ազգային Ժողովի կողմից 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին երկրորդ ընթերցմամբ և ամբողջությամբ ընդունված ««Պետական նպաստների մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» օրենքի հիման վրա։ Նոր կարգավորումը նպատակ ունի ապահովել բազմազավակ ընտանիքների սոցիալական պաշտպանվածությունը և խթանել ծնելիության աճը։
Ի՞նչ է երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի նպաստը
Երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի նպաստը նոր պետական աջակցության տեսակ է, որը նշանակվում է ընտանիքներին, որտեղ ծնվել է երրորդ կամ հաջորդ երեխան։ Նպաստի չափը կազմում է ամսական 50,000 դրամ և նշանակվում է յուրաքանչյուր երեխայի համար առանձին։
Նպաստը վճարվում է ամսական՝ անկանխիկ եղանակով՝ ծնողի անվամբ բանկում բացված սոցիալական ապահովության հաշվին փոխանցելու միջոցով։ Նպաստ ստանալու իրավունքը շարունակվում է մինչև երեխան 6 տարեկան դառնալը։
Ո՞վ կարող է ստանալ նպաստը
Նպաստ ստանալու իրավունք ունեն այն ծնողները, որոնք՝
- Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիներ են,
- հաշվառված են ՀՀ-ում բնակության վայրի հասցեով,
- փաստացի գտնվում են Հայաստանի Հանրապետությունում,
- ունեն երրորդ կամ հաջորդ երեխա, որը ծնվել է 2026 թվականի հունվարի 1-ին կամ դրանից հետո։
Մեկից ավելի երեխա ծնվելու դեպքում (օրինակ՝ երկվորյակներ) նպաստ նշանակվում է յուրաքանչյուր երեխայի համար առանձին։
Ինչպե՞ս է որոշվում երեխայի կարգաթիվը
Երեխայի կարգաթիվը որոշելիս հաշվի են առնվում.
Պարտադիր հաշվառվող երեխաները՝
- շահառու երեխայի հարազատ քույրերն ու եղբայրները (երկու ծնողից սերված),
- բնակության վայրի հասցեով հաշվառված անչափահաս երեխաները և չափահաս զավակները։
Համահայր կամ համամայր երեխաները հաշվառվում են, եթե՝
- դատարանի վճռով կամ ծնողի համաձայնությամբ բնակության վայրը սահմանված է շահառու երեխայի ծնողի բնակության վայրը,
- դատական կարգով հաստատված է, որ փաստացի խնամքն ու դաստիարակությունն իրականացնում է շահառու երեխայի ծնողը,
- շահառու երեխայի ծնողն ստանում է ալիմենտ այդ երեխայի համար,
- նոտարական ակտով հաստատված է երեխայի խնամքի փաստը,
- մյուս ծնողը մահացել է, ճանաչվել է անգործունակ, զրկվել կամ հրաժարվել է ծնողական իրավունքներից։
Հատուկ դեպքեր՝
- հաշվի է առնվում նաև ՊԲ մարտական գործողություններին մասնակցելու կամ պարտադիր ծառայության ժամանակ զոհված զինծառայող քույր կամ եղբայրը՝ անկախ բնակության վայրից։
Ինչպե՞ս դիմել նպաստի համար
Առցանց դիմում՝
Ծնողը կարող է դիմել առցանց՝ www.socservice.am կայքէջից՝
- մուտք գործել ծրագրային միջավայր,
- լրացնել անհրաժեշտ տվյալները (ծնողի և երեխաների անուն, ազգանուն, ծննդյան ամսաթիվ, ծննդյան վկայականի տվյալներ),
- ընտրել բանկը, որտեղից ցանկանում է ստանալ նպաստը,
- տալ համաձայնություն տվյալների մշակմանը։
Առցանց դիմելիս փաստաթղթեր կցելու անհրաժեշտություն չկա։ Տվյալները ինքնաշխատ եղանակով ստուգվում են բնակչության պետական ռեգիստրի և քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մարմնի տեղեկատվական բազաների հետ։
Տարածքային կենտրոն դիմելը՝
Տարածքային կենտրոն անհրաժեշտ է դիմել հետևյալ դեպքերում՝
- եթե երեխայի ծննդի գրանցումը կատարել է օտարերկրյա պետության մարմինը,
- եթե դիմողը դիվանագիտական ծառայության աշխատակից է,
- եթե տեղեկատվական շտեմարանների տվյալները բավարար չեն։
Այս դեպքում պետք է ներկայացնել դիմում և անհրաժեշտ փաստաթղթերի լուսապատճենները։
Որոշման կայացման ժամկետները
Առցանց դիմումի դեպքում՝
- ինքնաշխատ եղանակով նշանակվում է նպաստ, եթե բոլոր պայմանները բավարարված են,
- անմիջապես ստացվում է հաղորդագրություն էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Տարածքային կենտրոն դիմելու դեպքում՝
- 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում տարածքային կենտրոնը ստուգում է տվյալները և կայացնում որոշում,
- 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում ուղարկվում է հաղորդագրություն էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Նպաստի վճարման պայմանները
Նպաստը վճարվում է ամսական՝ ծնողի սոցիալական ապահովության հաշվին։ Բանկի հետ հաշվի պայմանագիր կնքելու համար ծնողը պետք է անձամբ ներկայանա ընտրված բանկ։
Կարևոր պայմանը՝ նպաստ ստացող ծնողը պարտավոր է տարեկան մեկ անգամ հաստատել իր՝ Հայաստանի Հանրապետությունում լինելու հանգամանքը՝
- ներկայանալով բանկ և ստորագրելով համապատասխան հայտարարություն,
- ժամկետը՝ ոչ ուշ, քան վերջին անգամ բանկ ներկայանալու ամսվան հաջորդող 12-րդ ամսվա վերջին աշխատանքային օրը,
ՀՀ-ում լինելու հանգամանքը կարող է հաստատվել նաև ինքնաշխատ եղանակով՝ աշխատանքային հարաբերությունների, ժամանակավոր անաշխատունակության կամ տարածքային կենտրոն անձամբ դիմելու տվյալների հիման վրա։
Ե՞րբ չի նշանակվում նպաստը
Նպաստ նշանակելը մերժվում է, եթե՝
- ծնողը ՀՀ քաղաքացի չէ,
- դիմումը ներկայացվել է երեխայի 6 տարեկանը լրանալու ամսին կամ դրանից հետո,
- ծնողը կամ երեխան հաշվառված չեն ՀՀ-ում բնակության վայրի հասցեով։
- ծնողը և երեխան չեն գտնվում ՀՀ-ում (սահմանի էլեկտրոնային հատման համակարգի տվյալներով),
- երեխայի կարգաթիվը երեքից ցածր է,
- Երեխայի համար արդեն նշանակվել է նպաստ,
- երեխան մահացել է պերինատալ շրջանում։
Ե՞րբ դադարեցվում է նպաստի վճարումը
Նպաստ ստանալու իրավունքը դադարեցվում է՝
- երեխան 6 տարեկան դառնալուց հետո,
- երեխան կամ ծնողը մահանալու դեպքում,
- երեխայից հրաժարվելու դեպքում,
- երեխային սոցիալական պաշտպանության հաստատությունում տեղավորելու դեպքում,
- երեխան որդեգրվելու դեպքում,
- ծնողը տարեկան մեկ անգամ ՀՀ-ում լինելու հանգամանքը չհաստատելու դեպքում։
Ծնողի մահվան դեպքում նպաստի վճարումը
Եթե ծնողը մահանում է և ունի չվճարված նպաստի գումարներ, ապա այդ գումարները վճարվում են՝
- շահառու երեխայի մյուս ծնողին,
- շահառու երեխայի 18 տարեկան և ավելի տարիքի քույրին կամ եղբորը։
Այս անձը պետք է տարածքային կենտրոն ներկայացնի դիմում՝ կից ներկայացնելով ծնողի մահվան վկայականը և անհրաժեշտ այլ փաստաթղթերը։
Ե՞րբ կգործի նոր կարգավորումը
Օրենքն ընդունվել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ին, իսկ կառավարության որոշումը նախատեսված է ընդունել մինչև 2026 թվականի մարտ։
Նպաստը նշանակվում է այն երեխաների համար, որոնք ծնվել են 2026 թվականի հունվարի 1-ին կամ դրանից հետո։
Կարևոր՝ մինչև 2026 թվականի հունվարի 1-ը ծնված երրորդ և հաջորդ երեխաների համար շարունակում է գործել 2021 թվականի դեկտեմբերի 23-ի N 2169-L կառավարության որոշմամբ սահմանված դրամական աջակցության համակարգը, որը նույնպես կազմում է ամսական 50,000 դրամ։ Այդ աջակցությունը, անկախ դրա դադարեցված լինելուց, վերանվանվում է սույն օրենքով նշանակված նպաստի։
Ինչպե՞ս կազդի նոր կարգավորումը ընտանիքների վրա
Երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի նպաստի ներդրմամբ բազմազավակ ընտանիքները կստանան.
ֆինանսական աջակցություն՝ Ամսական 50,000 դրամ յուրաքանչյուր երրորդ և հաջորդ երեխայի համար՝ մինչև 6 տարեկան դառնալը։ Սա ընդհանուր առմամբ կազմում է 3,600,000 դրամ յուրաքանչյուր երեխայի համար։
Պարզեցված դիմելու գործընթաց՝ առցանց դիմելու հնարավորությունը՝ առանց փաստաթղթեր ներկայացնելու, ինքնաշխատ տվյալների ստուգմամբ և արագ որոշումների կայացմամբ։
Իրավական հստակություն՝ օրենքով պաշտպանված և կանխատեսելի աջակցություն, որը երաշխավորում է նպաստի շարունակականությունը բոլոր պայմանները բավարարելու դեպքում։
Սոցիալական պաշտպանվածություն՝ նպաստը նպաստում է բազմազավակ ընտանիքների սոցիալական ապահովվածությանը և ստեղծում կենսամակարդակի բարձրացման հնարավորություններ։
Նախագիծն ուղղված է ժողովրդագրական իրավիճակի բարելավմանը, բազմազավակ ընտանիքների սոցիալական աջակցությանը և ծնելիության խթանմանը՝ երաշխավորելով ֆինանսական կայուն աջակցություն յուրաքանչյուր երրորդ և հաջորդ երեխայի համար,- տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
