Ադրբեջանը դարձել է ՆԱՏՕ-ի ընդլայնման շարժիչ ուժը

Ադրբեջանը դառնում է ՆԱՏՕ-ի առաջխաղացման գործիք ոչ միայն Հարավային Կովկասում, այլ նաև Կենտրոնական Ասիայում։ Բաքուն ոչ միայն գործում է Անկարայի շահերից ելնելով, այլ նաև ապահովում է Արևմուտքի հաջող ընդլայնումը այդ տարածաշրջաններում, գրում է politnavigator.news–ը։ Դա է հաստատվում դեկտեմբերի 10-ին Ադրբեջանի և ՆԱՏՕ-ի միջև ռազմական զորավարժությունների վերաբերյալ փոխըմբռնման համաձայնագրի ստորագրմամբ։ Ստորագրումը տեղի է ունեցել «Գործընկերային կարողությունների հարմարվողականության նախաձեռնության» 2-րդ համակարգող հանդիպման ժամանակ։ Պաշտոնական քարոզչությունը սա ներկայացնում է որպես Հարավային Կովկասում «խաղաղություն» հաստատելու աննախադեպ նվաճում. «Նախատեսված զորավարժությունները կխորացնեն Ադրբեջանի և ՆԱՏՕ-ի միջև համագործակցությունը, կբարձրացնեն ադրբեջանական բանակի օպերատիվ պատրաստվածությունը համապատասխան ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին, կամրապնդեն կոլեկտիվ անվտանգությունը և զգալի ներդրում կունենան տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության գործում»։

Ադրբեջանի զինված ուժերի դաշինքի չափանիշներին անցման մասին նոյեմբերի 6-ին հայտարարել է նաև Իլհամ Ալիևը ՆԱՏՕ-ի պատվիրակության հետ հանդիպման ժամանակ: Իհարկե, գործնականում շարունակվել են համատեղ հրամանատարաշտաբային զորավարժությունները՝ օպերատիվ պլանավորմամբ, ինչպես նաև վարժանքներով։ Խնդիրն այն է, որ այժմ խոսքը գնում է Ադրբեջանի տարածքում ՆԱՏՕ-ի զորքերի և Ադրբեջանի զինված ուժերի ստորաբաժանումների համատեղ դաշտային զորավարժությունների մասին։ Իհարկե, նման զորավարժություններ նախկինում անցկացվել են Թուրքիայի զինված ուժերի հետ, իսկ հուլիսին Ադրբեջանի և Թուրքիայի պաշտպանության նախարարությունների ղեկավարները Ստամբուլում ստորագրել են հուշագիր՝ ուղղված ռազմական անվտանգության ամրապնդմանը, ինչպես նաև պայմանագիր «Բայքար» ընկերության հետ լոգիստիկ աջակցության և մատակարարումների վերաբերյալ, սակայն այդ համաձայնագրերը վերաբերում էին միայն Անկարային։ Եվ այս ամենը նախատեսված էր Շուշայի հռչակագրի իրականացման համար, իբրև թե, պաշտպանական նպատակներով։ Սակայն այժմ այդ «համագործակցությունը», կամ ավելի ճիշտ ՆԱՏՕ-ին ենթակայությունը, ընդլայնվում է և ստանում է այլ իմաստ, քանի որ այլ անդամ պետությունների, մասնավորապես Ադրբեջանի տարածքում ԵՄ-ի զինծառայողները կմասնակցեն զորավարժություններին, և դրանք այլևս չեն ղեկավարվի և կհամակարգվի Անկարայի կողմից, այլ դաշինքի շտաբի սպաների կողմից։ Հետևաբար, Ադրբեջանը դառնում է հարևան երկրների վրա ազդեցություն գործադրելու մի տեսակ ցատկահարթակ։

Հենց այդ պատճառով է Մեծ Բրիտանիան վերացրել զենքի արգելքը և՛ Հայաստանի, և՛ Ադրբեջանի նկատմամբ, իսկ Ֆրանսիան զգալիորեն բարելավել է իր հարաբերությունները Ալիևի հետ։ Այս ծրագրի շրջանակներում նրանք նույնիսկ նախատեսում են Ղարաբաղում բացել հայ-ադրբեջանական համատեղ ուսումնական կենտրոն՝ Երևանի և Բաքվի միջև համագործակցություն հաստատելու համար, քանի որ նրանք հիմա միասին կպատրաստվեն Ռուսաստանի և Իրանի դեմ համատեղ գործողությունների համար։

Հետևաբար, Բաքվի մոտ ապագա ամենամեծ թուրքական ռազմական բազայի առանձնահատկությունները նույնպես փոխվում են դառնալով ՆԱՏՕ-ի աջակցության կենտրոն որպես ամբողջություն և Կենտրոնական Ասիա ընդլայնման ցատկահարթակ։ Քանի որ այն կգտնվի ափամերձ գոտու մոտ, այն փաստացի չեղյալ է հայտարարում Կասպից ծովի իրավական կարգավիճակի մասին կոնվենցիան, որն արգելում է այլ պետությունների ռազմական ստորաբաժանումների ներկայությունը այդտեղ։ Իսկ դա սպառնում է Հյուսիս-Հարավ ռազմավարական ողջ երթուղուն։ Սակայն Զանգեզուրի միջանցքի գործարկմամբ, Հայաստանի «թյուրքական աշխարհում» ներառմամբ և գաղութացման միջանցք դարձած Տրանսկասպյան երթուղու զարգացմամբ ԵՄ-ն և ՆԱՏՕ-ն այժմ ունեն Կասպից ծովի վրայով դեպի Ղազախստան և Կենտրոնական Ասիա աշխարհառազմավարական կամուրջ։

Եվ այստեղ Ադրբեջանը կրկին խաղում է Արևմուտքի ընդլայնման և ՆԱՏՕ-ի դեպի արևելք առաջխաղացման շարժիչ ուժի դերը, նույնիսկ մինչև Չինաստանի սահմանները։ Որպես «Թյուրքական պետությունների կազմակերպություն» նորաստեղծ ռազմաքաղաքական բլոկի ակտիվ և առաջատար անդամ, Բաքուն Կենտրոնական Ասիայում միաժամանակ գործում էր և որպես թուրքական գործակալ, և Իսրայելի գործակալ, իսկ այժմ նաև որպես Դաշինքի, ինչպես նաև ԵՄ-ի և Մեծ Բրիտանիայի շահերի անմիջական միջնորդ։ Պատահական չէ, որ Բաքուն վերջերս միացել է Կենտրոնական Ասիայի պետությունների խորհրդատվական հանդիպումների ձևաչափին որպես լիիրավ մասնակից, քանի որ այն յուրատեսակ տեսուչ է «թյուրքական ինտեգրման» և արևմտյան գաղութացման այս բոլոր սկսված գործընթացների։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am