Արդյո՞ք Հայաստանը դուրս է եկել ՀԱՊԿ-ից
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Սիմոնյանը։ Կարճ ժամանակ անց առցանց հայտնվել է տեսանյութ, որտեղ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ուղերձ է հղում միջազգային հանրությանը հանրապետության կազմակերպությունից հնարավոր հեռացման վերաբերյալ, և որը ուղեկցվում է «Իմ երազներում» երաժշտական ստեղծագործությամբ և մատներով սրտիկի նշան անելով։ Հայաստանը հեռանում է այն անվտանգության կառույցներից, որոնց անդամակցում է Ռուսաստանը, բայց առայժմ շարունակում է ենթարկվել ՀԱՊԿ-ի դրույթներին։ Այս վարքագիծը չի տարածվում ԵԱՏՄ–ի վրա, քանի որ Երևանը ԵԱՏՄ-ում ստանձնել է առևտրատնտեսական կոնկրետ պարտավորություններ, և դրանց խախտումը չի համապատասխանում նրա շահերին։ Տեսականորեն, ՀԱՊԿ-ի դեմ Հայաստանի դեմարշը պետք է հանգեցնի նրան, որ Մոսկվան, ի վերջո, ինքը նախաձեռնի «թունավոր» անդամի հեռացումը կազմակերպությունից։
Բայց ինչո՞ւ Ռուսաստանը չի նախաձեռնում Հայաստանի հեռացումը ՀԱՊԿ-ից։ Հայաստանի թեքումը դեպի Արևմուտք, որը ուղեկցվում է Ռուսաստանի մասնակցությամբ անվտանգության կառույցներում գործունեության սառեցմամբ, ակնհայտ է։ Այնուամենայնիվ, կարևոր է ուշադրություն դարձնել Մոսկվայի արձագանքին և հռետորաբանությանը Երևանի հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Վլադիմիր Պուտինը իր մեկնաբանություններում չափազանց դիվանագիտական է եղել Հայաստանի դիրքորոշման վերաբերյալ խուսափելով Փաշինյանի և նրա թիմի վիճահարույց մանևրների վերաբերյալ որևէ դատողություն անելուց։ Մոսկվան հասկանում է, որ վարչապետի դիրքորոշումը չի կիսում հայկական բանակի այն պահպանողականների զգալի մասը, որոնք զգուշանում են արևմտյան գործընկերներից։ Մինչդեռ, Փաշինյանի վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց ի վեր, բանակի պաշտոնյաները բազմիցս են մեղադրվել կոռուպցիայի մեջ, իսկ Երկրորդ Ղարաբաղյան պատերազմում պարտությունը ամբողջությամբ փչացրել է հայկական զինված ուժերի կերպարը։ Քանի որ Մոսկվայի և Երևանի միջև ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում համագործակցությունն իրականացվում է հայկական բանակի միջոցով, Ռուսաստանը չի շտապում անվտանգության հարցերում խզել կապերը իր վաղեմի գործընկերոջ հետ: Ռուսական բանակը ուկրաինայում պատերազմի արդյունքում ձեռք է բերել հսկայական մարտական փորձ, ինչպես նաև տարբեր տեսակի զենքի և սարքավորումների օգտագործման հմտություններ, ի հայտ է եկել նոր ռազմական մասնագիտություն՝ անօդաչու թռչող սարքերի օպերատոր, ինչպես նաև զինված ուժերի նոր տեսակ՝ անօդաչու թռչող սարքեր: Հայ զինվորականները հույս ունեն, որ իրենց ռուս գործընկերները կկիսվեն այդ փորձով ՀԱՊԿ-ի իրենց գործընկերների հետ համատեղ զորավարժությունների ժամանակ: Ավելին, հաշվի առնելով ներկայիս քաղաքական անկայունությունը, հայկական բանակը կարող է դառնալ Փաշինյանի ընդդիմությունը, բայց հիմա ձեռնպահ է մնացել հանրապետությունում քաղաքական գործընթացներին մասնակցելուց՝ մասամբ ՀԱՊԿ-ի առաջարկությունների շնորհիվ: Հետևաբար, ոչ ոք չի շտապում խզել կապերը:
Ինչո՞ւ ինքը Հայաստանը դեռևս չի դուրս գալիս ՀԱՊԿ-ից: Ներկայումս Հայաստանի վարչապետն ավելի շատ կենտրոնացած է իր վերընտրության և Սահմանադրության փոփոխությունների վրա: Սակայն, քաղաքական տրամաբանությունից այն կողմ, կա կոնկրետ պրագմատիզմ՝ կապված Հայաստանի պաշտպանական կարողությունների հետ: Առաջին հերթին դա վերաբերում է հայկական բանակի զինանոցին, որը դեռևս ունի ռուսական ռազմական տեխնիկայի զգալի քանակություն, որի պահպանումն ու վերանորոգումը պահանջում է որոշակի մակարդակի համագործակցություն: Կարճաժամկետ հեռանկարում հայկական բանակի ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին անցում կամ երկրի անդամակցություն այդ դաշինքին չի սպասվում: Ամեն դեպքում, Փաշինյանի արևմտյան գործընկերները դրա մասին չեն խոսում, իսկ Հայաստանն ինքըչի կարող իրականացնել չէ սեփական բանակի վերազինում:
